Hüsnü Mübarek

Muhammed Hüsnü Said Mübarek (4 Mayıs 1928 – 25 Şubat 2020), 14 Ekim 1981'den 11 Şubat 2011'e kadar Mısır Cumhurbaşkanı olarak görev yapan Mısırlı bir asker ve siyasetçidir. Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevinden devlet başkanlığına uzanan kariyeri, ülkesini otuz yıl boyunca otoriter bir rejimle yönettiği bir dönemi kapsar.^【1】 

Erken Yaşamı ve Askeri Kariyeri

Menufiye vilayetinde köylü bir ailede doğan Mübarek, 1950'de Mısır Havacılık Akademisi'nden pilot olarak mezun oldu. İleri uçuş ve bombardıman eğitimi için Sovyetler Birliği'ne gönderildi. 1967 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından Hava Kuvvetleri'nin yeniden yapılandırılmasında rol aldı. 1973 Yom Kippur Savaşı'ndaki performansıyla dikkat çekti ve bu başarısı, 1975'te Devlet Başkanı Enver Sedat tarafından başkan yardımcılığına atanmasını sağladı.

İktidara Gelişi ve Cumhurbaşkanlığı

Enver Sedat'ın 6 Ekim 1981'de suikasta uğramasının ardından, 14 Ekim 1981'de cumhurbaşkanlığı görevini devraldı. Görev süresince 1987, 1993 ve 1999'daki seçimlere tek aday olarak katıldı ve referandumlarla görev süresini uzattı. 2005'te ilk kez çok adaylı seçim yapılmasına izin verildiyse de, seçimler demokratik ve şeffaf olmaktan uzaktı.^【2】  Mübarek, bu seçimi de yüksek oy oranıyla kazandı.

İç Politika ve Yönetim Tarzı

Mübarek, görevde olduğu 30 yıl boyunca olağanüstü hal uygulamasını sürdürdü. Siyasi polis olarak bilinen Devlet Güvenlik İstihbarat Servisi'ni olağanüstü yetkilerle donattı. Müslüman Kardeşler (İhvan) başta olmak üzere tüm siyasi ve İslami muhalefet hareketleri baskı altına alındı, binlerce kişi yargısız gözaltına alındı.^【3】  Ekonomik alanda sübvansiyonlara dayalı politikalar izlendi; ancak zamanla bu politikalar sürdürülemez hale geldi, gelir dağılımı adaletsizliği arttı ve yoksullaşma yaygınlaştı. Eğitim ve sağlık sistemleri geriledi, okuma-yazma oranları düştü.

Dış Politika

Enver Sedat döneminde İsrail'le imzalanan Camp David Antlaşması nedeniyle askıya alınan Mısır'ın Arap Birliği üyeliğini yeniden aktif hale getirdi ve birliğin merkezini tekrar Kahire'ye taşıdı. Batı ile, özellikle de ABD ile stratejik ortaklığı sürdürdü. 1991'deki Birinci Körfez Savaşı'nda ABD öncülüğündeki koalisyona asker göndererek Saddam Hüseyin'e karşı tutum aldı. Filistin-İsrail barış görüşmelerinde arabuluculuk rolü üstlendi. İsrail ile ilişkileri korumakla birlikte, zaman zaman gerilimli dönemler yaşandı.

Devrilmesi ve Sonrası

Tunus'ta başlayan Arap Baharı protestoları, 25 Ocak 2011'de Mısır'a sıçradı. "Ekmek, özgürlük, onur" sloganlarıyla kitlesel gösteriler başladı. On sekiz gün süren protestoların ardından Mübarek, 11 Şubat 2011'de tüm yetkilerini Silahlı Kuvvetler Yüksek Konseyi'ne devrederek istifa etti. Sonrasında, göstericileri öldürme ve yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandı. 2012'de müebbet hapse mahkum edildi; ancak 2014'te temyiz davasında bu karar bozuldu. 24 Mart 2017'de son dava da beraatle sonuçlandı ve serbest bırakıldı. 25 Şubat 2020'de 91 yaşında Kahire'de vefat etti.

Mirası

Hüsnü Mübarek'in otuz yıllık iktidarı, Mısır'da kritik bir otoriter miras bıraktı. Siyasi baskı, yaygın yolsuzluk, ekonomik durgunluk ve sosyal eşitsizlikler döneminin belirleyici özellikleri oldu.^【4】 Devrilmesinin ardından ülke, kısa süreli demokratik bir geçiş dönemi yaşadıysa da, 2013'teki askeri darbe ile otoriter yönetim yeniden tesis edildi. Mübarek, hem ulusal hem de uluslararası kamuoyunda, uzun süreli otoriter bir yönetimin ardından halk ayaklanmasıyla devrilen bir lider olarak anılmıştır.