Ana YazarPınar Ayşe GİDİŞ13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0002-3953-6721

Karpuz/karpuz dilimi, İsrail’in Filistin bayrağı ve renklerinin sanat eserlerinde kullanımını yasaklamasının ardından Filistinli sanatçıların kullanmaya başladığı bir simgedir. Filistin bayrağı gibi kırmızı, siyah, beyaz ve yeşil renklere sahip olan karpuz/karpuz dilimi, Filistin direnişinin sembollerinden biri haline gelmiş, tüm dünyaya yayılan Filistin yanlısı eylemlerde görünür olmuştur【1】.Karpuz/karpuz diliminin Filistin’de direniş sembolü haline gelişi, 1975 yılında 18 sanatçının kurduğu Filistinli Sanatçılar Birliğinin yaşadıklarına dayanmaktadır. Halkın sanatçıların eserlerine büyük ilgi göstermesi üzerine, İsrailli yetkililer eserlere el koymuş ve sergileri kapatmıştır. Hatta resimlerde kırmızı, yeşil, siyah ve beyaz renklerin bir arada kullanılmasına da yasak getirilmiştir. Bu yasaklamayı delmenin bir yolu olarak çizilen karpuz/karpuz dilimi Filistin’in direniş sembolü haline gelmiştir (Çolak & Kayam, 2021). Filistinli Sanatçılar Birliğinin Sliman Mansour (Süleyman Mansur) ve Khaled Hourani gibi üyelerinin öncü girişimlerinin yanı sıra başka bazı Filistinli sanatçılar da bu sembolleştirme çabasında ciddi rol oynamışlardır.İkinci İntifada’nın ardından Filistinli sanatçı Khaled Hourani, 2007 yılında The Story of the Watermelon adlı serigrafi hazırlamıştır. Hourani, çalışmasının üç boyutlu görünmesi için kabuk boyunca ince siyah tohumlar ve gölgeler kullanmıştır. Sanatçı, 2013 yılında The Colors of the Palestinian Flag adlı çalışmayı da yine aynı tema üzerine gerçekleştirmiştir (Anania, 2021).Sami Boukhari’nin dijital illüstrasyon tasarımı da önemli bir sanatsal faaliyettir. Yafa doğumlu sanatçı, karpuz dilimini dikey olarak konumlandırarak hem Filistin haritasını hem de karpuz dilimini birlikte oluşturmuştur. Boukhari eserini hazırlarken Khaled Hourani’den esinlendiğini belirtmiştir. Bir başka Filistinli sanatçı Sarah Hatahet de karpuz dilimi sembolünü farklı bir bakış açısı ve teknikle resmederek eserine aktarmıştır. Ürdün’de yaşayan sanatçı, Filistin halkının sahada yaptığı cesur davranışlarla karşılaştırıldığında küçük görünse de onlarla dayanışmasını sanat yoluyla ifade etmek için bu eseri yaptığını anlatmıştır. İngiltere’de yaşayan Kudüs doğumlu sanatçı Beesan Arafat, Karpuz dilimini el-Halîl kentine özgü desenleri barındıran tabak üzerinde resmetmiştir. Almanya’da yaşamakta olan sanatçı Aya Mobaydeen ise “Don’t Stop Talking About Palestine” yazılı mesajıyla zafer sembolleri ve karpuz dilimi sembolünü bir arada kullanmıştır (Chaves, 2021).Tıpkı Filistinli sanatçılar gibi dünyanın farklı bölgelerinde Filistin’e destek yürüyüşlerine katılanların da eylemlerinde “karpuz” sembolünü çok farklı formlarda kullandıkları gözlenmiştir. Özgürlük mücadeleleri, sadece silahlarla değil, kültür, sanat, ekonomi, diplomasi gibi farklı alanlardaki çalışmalarla da yapılmaktadır. Sembollerin kullanımı mücadelenin tüm alanları ile ilgili olduğundan ayrıca önem arz etmektedir. Zira üretilen bir sembolün yaygın olarak kullanılması, Filistinlilerin kendi davalarını basit ve etkili bir biçimde anlatmalarını sağlamaktadır. Karpuz/karpuz dilimi de işgalin insanlık dışı yasaklarını ve bu yasağa karşı zekice düşünülmüş direniş yollarını her an hatırlatan bir sembol olarak işlev görmektedir.Okuma ÖnerileriLionis, Chrisoula (2016). Laughter in Occupied Palestine: Comedy and Identity in Art and Film. London & Newyork: Ibtauris.