Londra Ramazan Işıkları

Londra Ramazan Işıkları, Ramazan ayı boyunca Londra’nın West End bölgesinde, Piccadilly Circus ile Leicester Square arasındaki hat üzerinde özellikle Coventry Street çevresinde kurulan ve kamusal alanda sergilenen “aerial” (cadde üstü) ışık düzenlemesidir. Aziz Foundation tarafından koordine edilen proje, bölge esnaf ve işletmelerini temsil eden kuruluşlarla işbirliği içinde ve yerel yönetim desteğiyle yürütülmekte; Ramazan’ın kent merkezinde görünürlük kazanmasını hedefleyen bir şehir etkinliği niteliği taşımaktadır.

2026 programı 13 Şubat–24 Mart tarihleri arasında düzenlenmekte olup tasarım on binlerce LED ışığın bir araya gelmesiyle oluşturulmaktadır. Mesaj içeriği her yıl Ramazan sürecinde “Happy Ramadan” ifadesiyle başlayıp 18 Mart’ta “Happy Eid” mesajına dönüştürülmektedir.^【1】 Etkinlik, yalnızca bir aydınlatma uygulaması olarak değil; iftar rotası, sergi ve ibadet mekânlarına yönlendirme gibi tamamlayıcı unsurlarla birlikte, farklı topluluklar arasında karşılaşma ve birlikte yaşama temasını öne çıkaran bir kamusal temsil çerçevesinde kurgulanmaktadır.

Tanım ve Kapsam

Londra Ramazan Işıkları (Ramadan Lights London), Ramazan ayı boyunca Londra’nın West End bölgesinde, caddelerin üzerine asılan ışık düzenekleri ile kurulan kamusal bir aydınlatma programı niteliği taşımaktadır. Işıklar, West End’in yoğun yaya trafiğine sahip hattında, Piccadilly Circus ile Leicester Square arasında yer alan güzergâhta; özellikle Coventry Street çevresinde yoğunlaşmaktadır. Bu konum, etkinliği yalnızca belirli bir topluluğun iç etkinliği olmaktan çıkarıp, bölgeden geçen farklı grupların gündelik şehir deneyimiyle doğrudan kesişen bir görünürlük alanına taşımaktadır.

Etkinlik, Aziz Foundation tarafından düzenlenmekte; Heart of London Business Alliance (HOLBA) ile işbirliği içinde ve City of Westminster desteğiyle yürütülmektedir.^【2】 Bu yapı, projeyi tek başına bir “ışık süslemesi” olmaktan uzaklaştırmakta; sivil bir girişim ile yerel iş çevreleri ve belediye desteğinin birleştiği, kent merkezinde Ramazan’a dair görünürlüğü artırmayı hedefleyen bir program hâline getirmektedir. Uygulama, “ücretsiz” ve “aile dostu” bir çerçeve içinde konumlanmakta; West End’de Ramazan döneminin şehir hayatına taşınmasını ve farklı arka planlardan ziyaretçilerin aynı mekânda karşılaşmasını mümkün kılan bir kamusal etkinlik niteliği göstermektedir.

Kapsam, yalnızca ışıkların yanmasıyla sınırlı kalmamakta; program, Ramazan döneminde iftar rotası gibi yeme-içme odaklı bileşenler, sergi ve ibadet mekânlarına (camii, mescid) yönlendirme gibi tamamlayıcı unsurlarla genişlemektedir. Işık düzeneklerinin ölçeği de etkinliğin kapsamını belirginleştirmektedir: tasarımda 30.000’i aşan LED kullanılması, etkinliğin West End’in kalabalık gecelerinde dahi güçlü bir görsel etki üretmesini sağlamaktadır.^【3】 2026 takvimi 13 Şubat–24 Mart aralığına yerleşmekte; aydınlatma gece saatlerinde düzenli biçimde çalışacak şekilde planlanmaktadır. Bu süreklilik, Londra Ramazan Işıkları’nı tek seferlik bir gösteriden ziyade, haftalar boyunca tekrar eden ve şehrin gece ritmine eklemlenen bir kamusal program hâline getirmektedir.

Tarihçe ve Kurumsal Gelişim (2023–2026)

Londra Ramazan Işıkları, 2023 yılında West End’de Ramazan ayına odaklanan cadde üstü ışık düzenekleri ile başlamıştır.^【4】 Proje, bu ilk yılından itibaren Ramazan’ın şehir merkezinde görünürlük kazanmasını hedefleyen bir kamusal program kimliği taşımış; konum tercihini de West End’in en yoğun yaya akışının görüldüğü hatlara yerleştirerek geniş bir ziyaretçi kitlesiyle temas etmeyi amaçlamıştır. İlk yılın çerçevesi, etkinliğin bir “tek gece” gösterisi yerine, Ramazan dönemi boyunca sürdürülen bir kent etkinliği olarak tasarlanmasıyla belirginleşmiştir.

Kurumsal yapı bakımından projenin omurgasını Aziz Foundation oluşturmuştur. Bu çerçevede etkinlik, yalnızca kültürel bir görünürlük projesi olarak değil; yerel iş çevreleriyle kurduğu ortaklık ve yerel yönetim desteği sayesinde, West End’in kamusal alan düzeni içinde yer bulabilen bir organizasyon hâline gelmiştir. Heart of London Business Alliance (HOLBA) ile kurulan işbirliği, etkinliğin West End’deki ticari ve kamusal yaşamla temasını güçlendirmiş; City of Westminster desteği ise kamusal alanda süreklilik taşıyan bir uygulamanın yönetimsel zeminini pekiştirmiştir. Böylece proje, sivil bir girişim ile yerel paydaşların birlikte ürettiği bir şehir etkinliği mantığına yerleşmiştir.

Proje, 2026 itibarıyla dördüncü yılına girmiştir. Bu süreklilik, Londra Ramazan Işıkları’nın tek seferlik bir deneme olmaktan çıkıp, her Ramazan döneminde tekrarlanan ve şehir takviminde yer edinmeye çalışan bir uygulamaya dönüştüğünü göstermektedir. Yıllar ilerledikçe programın kapsamı da genişlemiştir: aydınlatma ana unsur olmayı sürdürürken, Ramazan dönemini şehir içinde deneyimlemeyi kolaylaştıran yan bileşenler (örneğin iftarla ilişkili rota önerileri, sergi gibi kültürel programlar ve ibadet mekânlarına yönlendirme) proje çevresinde daha görünür bir yer tutmuştur. Bu genişleme, etkinliği yalnızca “ışıkların kurulduğu bir cadde” ile sınırlamayıp, West End’de Ramazan dönemini çok katmanlı bir kamusal deneyim hâline getiren bir çerçeveye taşımıştır.

Tasarım, Mekan ve Teknik Özellikler

Londra Ramazan Işıkları’nın en ayırt edici tarafı, West End’in yoğun yaya trafiğine sahip caddelerinde, cadde üstüne asılan ışık düzenekleri ile görünürlük kurmasıdır. Uygulama, Coventry Street çevresinde yoğunlaşmakta; bu hat, Piccadilly Circus–Leicester Square arasında kalan ve günün her saatinde kalabalık olan bir şehir parçası içinde yer almaktadır. Bu mekânsal yerleşim, ışıkların yalnızca belirli bir hedef kitleye dönük değil, bölgeden geçen herkesin görebileceği bir kamusal “üst örtü” etkisi üretmesini sağlamaktadır.

Tasarımın ölçeği, kullanılan ışık sayısıyla doğrudan anlaşılmaktadır: düzenekte 30.000’i aşan LED yer almakta; bazı kaynaklarda bu sayı yaklaşık 31 bin olarak yuvarlanmaktadır.^【5】 Bu büyüklük, ışıkların yalnızca yakından değil, West End’in ana yaya akışı içinde uzaktan da algılanabilen bir görsel yoğunluk yaratmasına imkân vermektedir. Tasarım dili bakımından ise geometrik desenlerin öne çıktığı ve bu desenlerin ilham kaynakları arasında İslam sanatında yaygın biçimde görülen düzenli, tekrar eden formların bulunduğu anlaşılmaktadır. Böylece görsel kompozisyon, doğrudan bir “dini sembol” setiyle değil; daha çok ritim, düzen ve geometri üzerinden kurulan bir estetikle tanımlanmaktadır.

Uygulamanın zaman-mekân etkisini belirleyen diğer unsur, ışıkların çalıştığı saatler ve takvimdir. 2026 programı 13 Şubat–24 Mart tarih aralığına yerleşmekte; aydınlatma, gece saatlerinde uzun bir zaman dilimine yayılmaktadır. Saat aralığı konusunda kaynaklarda küçük farklılıklar bulunmakla birlikte, genel çerçeve 17.00’den başlayıp gece boyunca sürmesi yönündedir; bazı metinlerde üst sınır 05.00 olarak verilmektedir.^【6】 Bu uzun gece penceresi, etkinliğin “belirli bir an” yerine, West End’in gece hayatına eklemlenen süreğen bir şehir deneyimi üretmesini sağlamaktadır.

Metin içeriği de tasarımın bir parçası hâline gelmektedir. Program boyunca kullanılan ana mesaj “Happy Ramadan” olmakta; mesaj 18 Mart’ta “Happy Eid” ifadesine dönüşmektedir. “Happy Eid” mesajı 24 Mart tarihine kadar sürmektedir. Böylece ışıklar, Ramazan ayının ritmini yalnızca görsel motiflerle değil, metinsel bir işaretleme üzerinden de takip etmekte; Ramazan’ın son günlerinden itibaren bayram vurgusu öne çıkmaktadır. Bu dönüşüm, tasarımın statik bir dekor olmaktan ziyade, takvime bağlı olarak güncellenen ve dönemsel anlamı metin üzerinden de taşıyan bir kurguya sahip olduğunu göstermektedir.

Program Bileşenleri ve Yan Etkinlikler

Londra Ramazan Işıkları, West End’de kurulan ışık düzeneklerini merkeze almakla birlikte, Ramazan dönemini şehir içinde deneyimlemeyi kolaylaştıran tamamlayıcı bir program mantığı taşımaktadır. Bu çerçevede etkinlik, yeme-içme, kültür-sanat ve yönlendirme unsurlarıyla daha geniş bir Ramazan takvimi üretmektedir. Böylece ışıklar, tek başına bir görsel unsur olmaktan çıkıp, ziyaretçiyi farklı noktalara bağlayan bir “şehir içi rota” fikrinin başlangıç noktası hâline gelmektedir.

Bu bütünün en görünür parçalarından biri Ramadan Delights başlığıyla yürütülen iftar food trail olmaktadır. İftar rotası, West End çevresinde Ramazan dönemine özel menü veya iftar deneyimi sunan işletmeleri görünür kılmakta; etkinliği sokak üstündeki ışıklardan, gündelik şehir tüketim pratiklerine uzanan bir hatta genişletmektedir. Programın takviminde bu rota, 2026 döneminde Ramazan aralığıyla birlikte düşünülmekte ve belirli tarih bandı içinde kurgulanmaktadır.

Kültür-sanat bileşeni olarak “Shared Light” adlı interfaith art exhibition (dinler arası sanat sergisi) programın parçası hâline gelmektedir. Bu sergi, etkinliğin kamusal temsil iddiasını yalnızca dekoratif bir düzlemde bırakmamakta; farklı inanç ve toplulukların bir arada görünür olduğu bir kültür alanı oluşturmaktadır. Sergi, ışıkların bulunduğu bölgeyle ilişkilenen bir mekân ve tarih aralığı içinde düzenlenmekte; Ramazan boyunca West End’de yürütülen etkinlik setine sanat odaklı bir katman eklemektedir.

Programın pratik yönünü güçlendiren bir diğer unsur ise dijital yönlendirme bileşenleri olmaktadır. Etkinlik kapsamında hazırlanan etkileşimli harita, Ramazan döneminde West End çevresindeki prayer spaces (ibadet alanları) gibi noktaları görünür kılmakta; ziyaretçinin şehir içinde ihtiyaç duyabileceği mekânlara erişimini kolaylaştırmaktadır.^【7】 Bu tür araçlar, Londra Ramazan Işıkları’nın yalnızca bir “seyirlik” şehir olayı olmaktan çıkıp, Ramazan döneminde kent merkezinde dolaşan kişi için işlevsel bir rehberlik de üstlendiğini göstermektedir. Bu bütün içinde ışıklar, hem sembolik bir işaret hem de yan etkinlikleri birbirine bağlayan, Ramazan dönemini West End içinde katmanlandıran ana unsur olarak konumlanmaktadır.

Toplumsal Anlam, Kamusal Temsil ve Söylem

Londra Ramazan Işıkları, West End gibi küresel ölçekte tanınan bir şehir merkezinde Ramazan’a ilişkin görünürlüğü artırması bakımından kamusal temsil boyutu güçlü bir etkinlik hâline gelmektedir. Işıkların, turistik ve ticari yoğunluğu yüksek bir hatta kurulması; Ramazan’ı yalnızca belirli toplulukların ibadet ve aile çevresiyle sınırlı bir dönem olmaktan çıkarıp, kentin ortak mekânlarında karşılaşılan bir deneyime dönüştürmektedir. Bu yönüyle etkinlik, “kutlama” unsurunu kamusal alana taşıyan ve şehrin gece manzarasına Ramazan dönemine özgü bir katman ekleyen bir uygulama niteliği taşımaktadır.

Etkinliğin söyleminde öne çıkan tema, çeşitlilik ve birlikte yaşama vurgusu olmaktadır. Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan, açılışta Ramazan’ı “barış ve tefekkür” dönemi olarak çerçevelemekte; Londra’nın farklı inanç ve kökenleri bir arada barındıran yapısını hatırlatan bir birlik dili kurmaktadır. Bu dil, Ramazan’ın kamusal alanda görünür olmasını yalnızca kültürel bir zenginlik meselesi olarak değil, aynı zamanda şehir hayatında farklı toplulukların yan yana var oluşunu görünür kılan bir pratik olarak konumlandırmaktadır. Khan’ın konuşmasında, Müslüman karşıtlığına (anti-Muslim hatred) karşı duruş da bu birlik söyleminin parçası hâline gelmektedir.^【8】

Organizasyon tarafında da benzer bir çerçeve öne çıkmaktadır. Aziz Foundation’ın temsilcisi Rahima Aziz, ışıkların Londra’nın merkezinde yer almasını, Müslüman toplulukların şehir hayatındaki yerini görünür kılan bir unsur olarak kurmakta; etkinliğin önyargıların sorgulanmasına ve karşılaşma imkânlarının artmasına katkı sağladığını ifade etmektedir. Aynı çerçeve içinde, ışıkların her gün binlerce kişi tarafından görüldüğü, kalabalık bir kent mekânında Ramazan’a dair merak ve etkileşim ürettiği fikri güç kazanmaktadır. Ziyaretçi anlatıları da bu noktada anlamlı bir yer tutmaktadır: farklı ülkelerden gelen turistlerin West End’de Ramazan ışıklarıyla karşılaşması veya çocukların ışıkların mesajlarını takip etmesi, etkinliğin şehir içinde gündelik bir merak ve konuşma konusu ürettiğini göstermektedir.

Bu toplumsal anlam katmanı, programın yan bileşenleriyle birlikte daha belirginleşmektedir. İftar rotası, sergi ve yönlendirme araçları; Ramazan’ı yalnızca “görülen” bir şey olmaktan çıkarıp, şehir içinde “deneyimlenen” bir döneme dönüştürmektedir. Böylece Londra Ramazan Işıkları, estetik bir kamusal düzenleme ile sosyal temas ve temsil tartışmalarını aynı çerçevede buluşturan; West End’in yüksek görünürlük alanında Ramazan’a dair bir kent hafızası oluşturmaya yönelen bir etkinlik niteliği taşımaktadır.