Mareşal Fevzi Çakmak Anıtı

Mareşal Fevzi Çakmak Anıtı, Çanakkale Savaşları sırasında güney bölgesinin savunmasında kritik rol üstlenen 5. Kolordu Komutanı Tuğgeneral Fevzi Çakmak'ın muharebe idare merkezini simgelemek amacıyla Gelibolu Tarihi Alanı'nda inşa edilmiş tarihi bir anıttır.

^{Fevzi Çakmak} (T.C. Milli Savunma Bakanlığı)

12 Ocak 1876 tarihinde İstanbul'da doğan ve askeri kariyerinde Müşirlik (Mareşal) rütbesine kadar yükselen Fevzi Çakmak, Çanakkale Cephesi'nde 5. Kolordu Komutanı olarak Temmuz ortasından itibaren aktif olarak görev yapmıştır.^【1】

Fevzi Paşa'nın cephedeki karargâhı ve savaş idare merkezi, askeri harekatın sevk ve idaresinde stratejik bir nokta teşkil etmiş ve bu önemine binaen ilerleyen yıllarda anıtlaştırılmıştır.^【2】

Anıt, Gelibolu Yarımadası'nda yer alan Alçıtepe bölgesinde konumlanmaktadır. Alçıtepe (Bakı Terası) yönüne doğru çıkan yol takip edildiğinde, "Hilal Sırtı" olarak adlandırılan mevkide bulunur. 1941 yılında inşa edilen bu anıtın üzerinde bir kitabe yer almaktadır. Anıtın kitabesinde "5. Kolordu Komutanı Tuğgeneral Fevzi Çakmak'ın Savaş İdare Merkezi" ifadesi yazılıdır.^【3】

Çanakkale Savaşları süresince müttefik güçleri oluşturan İngiliz ve Fransız askeri birlikleri, güney bölgesinin en yüksek tepesi konumundaki Alçıtepe'yi ele geçirmeyi hedeflemiştir. İngiliz birliklerinin ilk gün hedefi Alçıtepe olmasına rağmen, Türk savunması karşısında müttefikler tüm muharebeler boyunca bu tepeye ancak 3 kilometre yaklaşabilmiştir.^【4】

Stratejik önemi yüksek olan bu bölgenin savunulması görevi Tuğgeneral Fevzi Bey'in idaresine verilmiştir. Fevzi Bey komutasındaki binlerce asker, Alçıtepe bölgesini savunarak müttefik kuvvetlerin ilerlemesini engellemiş ve bölgeyi teslim etmemiştir.^【5】

Tuğgeneral Fevzi Çakmak komutasındaki askeri birlikler, yarımadanın diğer bölgelerindeki kritik muharebelere de doğrudan destek sağlamıştır. Bu kapsamda, 5. Kolordu'ya bağlı 41. Alay ile 14. Kolordu'ya bağlı 28. Alaylar Conkbayırı bölgesine gönderilmiş ve Albay Mustafa Kemal Bey'in 10 Ağustos tarihindeki Conkbayırı taarruzuna yardımcı olmuşlardır.^【6】

^{Fevzi Çakmak Anıtı} (Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı)

Fevzi Paşa, 5. Kolordu Komutanı olarak 6 Ağustos ve 13 Ağustos 1915 tarihlerindeki muharebelere katılmıştır. Komutası altındaki 13. ve 14. Tümenler doğrudan bu muharebelerde yer almamış, ancak 21 Temmuz'dan itibaren cepheye gelerek yıpranmış ve yorulmuş eski tümenlerin değişimini gerçekleştirmiştir.^【7】

Mustafa Kemal Bey'in rahatsızlığı sebebiyle 8 Aralık 1915'te istirahate ayrılmasının ardından Fevzi Paşa, 5. Kolordu Komutanlığı görevi uhdesinde kalmak üzere ek görevle Anafartalar Grubu Komutan Vekilliği görevini üstlenmiştir.^【8】