Ana YazarSerkan DİLEK13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0002-0393-4509

Organize Sanayi Bölgeleri; verimli sanayi yatırımlarının gerçekleştirilmesinde, bölgesel kalkınmada, kentlerin düzenli büyümesinde önemli rol oynamaktadır. Filistin’in sürdürülebilir ekonomik büyümeyi gerçekleştirmesi açısından sanayi sektörü ve sanayi sektörünün gelişimine katkı sağlayacak Organize Sanayi Bölgelerinin büyük önemi bulunmaktadır.Filistin ihracatının yüzde 25’ini sanayi ürünleri oluşturmaktadır. 2022 yılı itibariyle Filistin’de toplam iş gücünün yüzde 32,61’i de sanayi sektöründe istihdam edilmektedir (Güleç, 2024: 117). Filistin ekonomisinin gelişimi ve kalkınması açısından öne çıkan sanayi sektörleri ayakkabı, deri, tekstil, gıda ve ilaçtır (T.C. Ticaret Bakanlığı, 2025: 5-10). Filistin’de sanayi bölgelerinin inşa edilmesine Çin, Türkiye, Fransa gibi ülkelerin yardımcı oldukları görülmektedir. Çin, Filistin ile 2005 yılında ticaret anlaşması yapmış, sanayiyi geliştirecek ve ekonomiyi canlandıracak biçimde sanayi parkları (Gazze ve Batı Şeria) kurulmasına destek vermiştir (Alp, 2023: 157). Aynı şekilde Türkiye de bazı girişimlerde bulunmuş, Filistin ile ilişkileri geliştirecek anlaşmalar imzalamıştır. Bu anlaşmalardan biri, Erez giriş kapısının yanında Filistin Serbest Sanayi Bölgesi kurulması ile ilgilidir (Güler, 2024: 15).Filistin’de Cenin, Eriha, Beytüllahim ve Gazze olmak üzere dört sanayi bölgesi bulunmaktadır. Filistin’de Organize Sanayi Bölgeleri kurmak ve işletmekle ilgili yasal işlemlerde Filistin Sanayi Bölgeleri ve Serbest Bölgeler Kurumu (PIEFZA), Filistin Yatırım Teşvik Ajansı (PIPA) isimli kamu kurumlarının yetkisi bulunmaktadır (Kudüs Başkonsolosluğu 2020: 69).Cenin Sanayi Bölgesi: Kurulması için gerekli finansman Alman Kalkınma Bankası tarafından sağlanmıştır. 2011 yılında da Türkiye bölgenin kamulaştırılması amacıyla Filistin Yönetimine 10 milyon dolar vermeyi kabul etmiştir. 2019 yılında Cenin sanayi bölgesinin yapımı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği öncülüğünde tamamlanmış ve Türk firması ALKE ile Filistin hükümeti bölgenin faaliyete geçmesi için anlaşma imzalamıştır (Samra & Başer, 2019). Türkiye ve Filistin arasında imzalanmış olan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması’na istinaden Türk iş adamlarının Cenin Sanayi Bölgesi’nde daha az bürokratik engelle karşılaşması kararlaştırılmıştır (Duyan, 2025).Eriha Sanayi ve Tarım Kompleksi: 2006 yılında Filistin, İsrail, Japonya ve Ürdün’ün imzaladığı bir anlaşma ile inşaatına başlanmış ve 2012 yılında da kompleks faaliyete geçmiştir (Kudüs Başkonsolosluğu, 2020, 21). Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı tarafından desteklenen projede çevre dostu güneş enerjisinden ve diğer geri dönüşüm teknolojilerinden faydalanılmaktadır. Komplekste gıda, ilaç/kozmetik, cam, inşaat malzemeleri ve deterjan alanlarında faaliyet gösteren firmalar bulunmaktadır (Jaipark, 2025).Gazze Sanayi Bölgesi: 1998 yılında kurulmuştur ve Gazze’nin ilk sanayi bölgesidir. Bu sanayi bölgesi PİEDCO adında bir firma tarafından işletilmektedir. 300’den fazla fabrikaya ev sahipliği yapması planlanan sanayi bölgesinde İsrail’in keyfi tutum ve saldırılarından dolayı istenen gelişme sağlanamamış olsa da Ekim 2023 öncesinde az sayıda fabrika ve depo olarak kullanılan bazı binalar yine de aktif faaliyet gösterebilmişlerdir (Kudüs Başkonsolosluğu, 2020: 22). Ekim 2023 ile yeniden başlayan İsrail bombardımanından dolayı üretim tesisleri önemli ölçüde tahrip edilmişlerdir (AA, 2024).Beytüllahim Sanayi Bölgesi: Fransa hükümeti ile yapılan sözleşme sonucunda 2009 yılında temelleri atılmış ancak halen bitirilememiştir. Bu sanayi bölgesi Filistin yönetimi kontrolündedir ve bölgeden sorumlu şirket Bethlehem Multidisplinary Industrial Park şirketidir (Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, 2021: 12).Görüldüğü gibi Filistinliler ve onlarla işbirliği yapan ülkelerin gayretleri ile organize sanayi bölgelerinin kurulması için ciddi girişimler olmuş ancak İsrail’in saldırganlığı ve hukuk tanımaz tutumundan dolayı istenen sonuçlar elde edilememiştir.