Sivas Savaş Atları Müzesi

Savaş Atları Müzesi, Sivas’ta Hamidiye Millet Bahçesi içinde yer alan, tarih boyunca savaşlarda kullanılan atları ve atlı savaş kültürünü tematik olarak ele alan bir müzedir. 1889 yılında Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid tarafından saray ve ordu için at yetiştirilmesi amacıyla inşa ettirilen tarihî hara binasının restore edilmesiyle oluşturulmuş^【1】ve 29 Ekim 2021’de ziyarete açılmıştır.^【2】Dünyada bu konseptteki tek müze olma özelliğini taşımaktadır.

“Savaş Atları Müzesi” (Kültür Portalı)

Tarihçe ve Mimarî Yapı

Müzenin bulunduğu bina, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, II. Abdülhamid tarafından 1889 yılında “aygır deposu” veya “numune çiftliği” olarak inşa ettirilmiştir. Yapı, o dönemde “Uzunyayla atları” olarak bilinen Anadolu at ırkının yetiştirilerek Osmanlı ordusuna kazandırılmasına hizmet eden bir hara (at yetiştirme çiftliği) işlevi görmüştür. Zamanla işlevini yitiren bina, Sivas Belediyesi tarafından aslına uygun şekilde restore edilerek modern müzecilik anlayışıyla yeniden düzenlenmiştir. 1.800 metrekare kapalı alana sahip olan müze binası, 35 galeriden oluşmaktadır.^【3】Yapı, kültürel mirasın yeniden işlevlendirilmesi açısından dikkat çekici bir örnek olarak kabul edilmektedir.

Konum

Müze, Sivas-Ankara kara yolu üzerinde, Nuri Demirağ Havaalanı Kavşağı yakınlarında bulunan tarihî Haralar bölgesinde yer almaktadır. 251.000 metrekarelik alana kurulu Hamidiye Millet Bahçesi (Kültür Bahçesi) içinde konumlanan müze, Danişmentgazi Mahallesi sınırları içindedir.

“Savaş Atları Müzesi” (Kültür Portalı)

Sergileme İçeriği ve Tematik Kurgu

Savaş Atları Müzesi, savaş atlarının tarihsel serüvenini geniş bir perspektifte ele alan bir sergileme kurgusuna sahiptir. İki ana galeriden oluşan müzede, bilgi sunumunun yanı sıra deneyim odaklı bir anlatım hedeflenmiştir.

Birinci Galeri

Bu bölümde savaş atları hakkında temel bilgiler verilmektedir. Farklı coğrafyalarda savaş meydanlarında önem taşımış on at ırkının birebir ölçülerdeki silikon heykelleri sergilenmektedir.^【4】Ayrıca Selçuklu gulamı, Osmanlı sipahisi, Moğol keşiği ve Avrupa şövalyesi gibi farklı dönem ve kültürlere ait süvarilerin savaş zırhları, kullandıkları savaş aletleri (ok, yay, teber, kılıç vb.) ile atların zırh ve koşum takımları, silikon heykeller üzerinde canlandırılarak gösterilmektedir.^【5】

Birinci galeride ayrıca üç önemli tarihî şahsiyetin atlarıyla birlikte üç boyutlu silikon heykelleri yer almaktadır:

• Fatih Sultan Mehmed ve atı Küheylan
• Sultan II. Abdülhamid ve atı Ferhan
• Mustafa Kemal Atatürk ve atı Sakarya

Bazı kaynaklarda bu galeride Kanuni Sultan Süleyman, Attila ve Cengiz Han'ın at üzerindeki heykellerinin de bulunduğu belirtilmektedir.^【6】

“Savaş Atları Müzesi” (EBA)

İkinci Galeri

Bu bölümde müze binasının ve bölgenin tarihçesi, Anadolu'daki yurt ocakları, savaşa hazırlık oyunları, atlı sporlar ve at yarışları hakkında bilgiler sunulmaktadır. Nalbantlık ve eğercilik gibi geleneksel zanaatlara ait eşyalar, maketler ve dioramalar (üç boyutlu sahne canlandırmaları) ile sergilenmektedir. Bu galeride ayrıca Sivaslı ünlü jokey Halis Karataş ve atı Boldpilot'un silikon heykeli de ziyaretçilere sunulmaktadır.^【7】

Müze envanteri, birebir replikalardan oluştuğu gibi, tarihî eser niteliği taşıyan özgün parçaları da içermektedir. Gelenek ve kültler, dioramalarla desteklenerek anlatılmaktadır.

Eğitim Amaçlı Kullanım

Müze, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okul dışı öğrenme ortamı olarak tescil edilmiştir. Öğrencilere hem tarihî hem de kültürel bağlamda atın önemini aktarabilecekleri özel bir ders dışı öğrenme alanı olarak hizmet vermektedir.^【8】 Ziyaretler sırasında öğrencilerin öğretmen gözetiminde gruplar halinde hareket etmesi ve görevlilerin yönlendirmelerine uyması önemle belirtilmektedir. Müze, öğrencilere yönelik çeşitli öğrenme çıktıları hedeflemektedir; bunlar arasında tarihsel olay ve kavramları değerlendirme, sanat eseri inceleme, ortak miras ögelerini tanıma, hacim ve alan hesaplamaları yapma gibi kazanımlar sayılabilir.

Ziyaret Bilgileri ve Hizmetler

Savaş Atları Müzesi, Sivas İl Özel İdaresi Buruciye A.Ş.'ye bağlı olarak hizmet vermektedir. Haftanın her günü 08.00-17.00 saatleri arasında ziyarete açıktır.^【9】 Girişler ücretlidir; toplu ziyaretlerde önceden rezervasyon yapılması durumunda indirim uygulanmaktadır. Rezervasyonlar Buruciye A.Ş. üzerinden alınmaktadır. Sivas İl Özel İdaresi'nden yazılı izin ile gerçekleştirilen toplu ziyaretlerde ücretsiz giriş imkânı da sağlanmaktadır.

Müze binası, engelli ziyaretçilerin erişimine uygun olarak düzenlenmiştir. Müze bünyesinde rehberlik hizmeti de sunulmaktadır. Hamidiye Millet Bahçesi içinde cami, kafe ve tuvalet gibi ziyaretçilerin ihtiyaçlarına yönelik alanlar bulunmaktadır.

Ziyaretçi Sayısı ve Önemi

Tematik özellikleriyle dünyada ilk ve tek olma özelliği taşıyan müze, açıldığı 29 Ekim 2021 tarihinden Ağustos 2023'e kadar geçen sürede yaklaşık 600 bin ziyaretçi ağırlamıştır.^【10】Özellikle hafta sonları yoğun ilgi gören müzede, ziyaretçilerin en çok ilgisini padişahların ve Mustafa Kemal Atatürk'ün gerçekçi silikon heykelleri çekmektedir.

Müze, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait diğer tarihî yapılarla birlikte değerlendirildiğinde, Sivas'ın kültür turizmi çeşitliliğini artıran önemli bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Tematik içeriği sayesinde özellikle tarih, askerî kültür, at yetiştiriciliği ve süvari gelenekleri konularına ilgi duyan ziyaretçiler için alternatif bir turizm deneyimi sunmaktadır.