ORCID ID
0000-0002-7876-2908
Süregelen/Sürekli Travmatik Stres (STS) bireylerin, ailelerin ve bir bütün olarak toplulukların devam eden tehditlere maruz kalma durumlarını ifade etmektedir (Goral vd., 2021: 12). Filistin’de şiddet, baskı, yerinden edilme, sürgün ve zorunlu göçün devamlılığı【1】, Straker ve Kutsal Alanlar Danışmanlık Ekibinin (1987) uzun süreli tehdit koşullarında travmayı ele almak için literatüre kazandırdıkları Süregelen Travmatik Stres olgusu (Straker, 2013: 209) ile açıklanabilir. Bu olgu, sistemli şiddetin psikolojik etkisini ve bedelini anlamak ve travmanın durmaksızın devam eden doğasını incelemek için Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) teriminden daha uygun bir çerçeve sunmaktadır. Zira devamlılığını sürdüren travmatik bir durumla karşı karşıya bulunan bir birey veya toplum, geçmişte kalmış ve yalnızca tek bir olayla ilişkilendirilmiş bir rahatsızlık ile mücadele edenlerle aynı yöntemler kullanılarak tedavi edilemez. STS terimi yalnızca akıl sağlığı gündemi değil aynı zamanda politik, sosyal ve stratejik gündem de göz önünde bulundurularak kavramsallaştırılmıştır (Straker, 2013: 210). STS’nin gözlemlenmesinin muhtemel olduğu yerler savaş, terör saldırıları ve baskıcı devlet güçlerinin【2】 cezasız kaldığı çatışmalardan etkilenen bölgelerdir (Eagle & Kaminer, 2013: 89).Filistin üzerine yürütülen bir çalışmada Kronik Travmatik Stres Bozukluğu (KTSB) (Altawil vd., 2023: 1) kavramı da benzer bağlam için kullanılmaktadır. Aynı şekilde bu durumu bozukluk veya sendrom olarak ele alanlar bulunmaktadır ancak bu şekildeki kullanım bireysel kırgınlığı vurgularken bağlamı gözden kaçırabilmektedir. Çünkü belirtilerin anormal durumlara tepki olarak normalliği kabul edilmez (Straker, 2013: 211). Dolayısıyla, bu belirtilerin bir bozukluk olarak kabul edilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır (Stevens vd., 2013: 79). Yine Filistin üzerine gerçekleştirilen başka bir araştırmada STS, Karmaşık Süregelen Travmatik Stres (KSTS) olarak da ele alınmaktadır (Farajallah, 2024). Bu çalışmada iyileşme fırsatı bulamadan tekrar tekrar savaşa, şiddete, kronik travmaya maruz kalma ile ortaya çıkan bir durum olan KSTS’nin başta kadınlar ve çocuklar olmak üzere Gazze halkı arasında oldukça yaygın görüldüğü tespit edilmiştirr. KSTS’nin en belirgin göstergelerinden biri olan devam eden çatışma nedeniyle kendini güvende hissetmeme özellikle çocukların tamamına yakınını olumsuz etkilemektedir【3】 (Farajallah, 2022: 115). Çocuklarda gelişimsel gecikmeler, bilişsel bozukluklar ve bağlanma sorunları ön plana çıkarken, kadınlar genellikle akut TSSB formlarından daha zor tedavi edilen karmaşık travmalarla karşı karşıya kalmaktadırlar【4】 (Farajallah, 2024: 132).STS literatüre kazandırıldığı ilk tarihten bu yana teorik kavramsal ve uygulamalı olarak çok araştırılmamış, tam olarak tanımlanmamış ve işlevsel hale getirilmemiş bir kavramdır (Kagee, 2019: 129, 132). STS ile TSSB arasındaki ayrımı anlamak, konu ile ilgili araştırmaları artırmak ve derinleştirmek Filistin’de hem ruh sağlığı hem de sosyal adalete öncelik veren müdahaleler tasarlamak için kritik öneme sahiptir. İsrail’in; zorla yerinden etme, ablukalar ve askerî saldırılar gibi barbarca eylemlerden oluşan politikaları travmanın geçmiş olaylarla sınırlı kalmadığı ve sürekli bir gerçeklik olduğunun göstergesidir ve bu durum Filistinliler için “adım adım kademeli artan soykırım” (Pappé, 2015: 147) olarak nitelenmektedir. 1948 senesinden beri devam eden ve Ekim 2023 itibariyle daha da artan insani felaketler ve travmalara maruz kalan Filistinliler, fiziksel ve sosyal her türlü mağduriyetin yanı sıra psikolojik olarak zarar görmektedir. Tekrarlayan travma uygun bir iyileşme sürecine izin vermemektedir. Yıllardır devam eden işgal son bulmadıkça STS veya TSSB düzelmeyecektir. Destekleyici ve terapötik hizmetlerin sağlanabilmesi için öncelikle soykırımın son bulması ve gerek mevcut durum içinde STS tedavisi için gerekse sonrasında TSSB için acilen artan sayıda psikolog ve travma uzmanının Filistin halkına yardım etmesi gerekmektedir (Altawil vd., 2023: 6). STS’den etkilenen tüm birey, topluluk ve toplumlar için kamuoyu desteği zorunluluğu sürmektedir (Straker, 2013: 216).Okuma ÖnerileriKira, Ibrahim; Ashby, Jeffrey; Lewandowski, Linda; Alawneh, Abdul Wahhab Nasser; Mohanesh, Jamal & Lydia Odenat (2013). “Advances in Continuous Traumatic Stress Theory: Traumatogenic Dynamics and Consequences of Intergroup Conflict: The Palestinian Adolescents Case”.Psychology, 4, 396-409.Kira, Ibrahim; Alhuwailah, Amthal & Hanaa Shuwiekh (2024). “Chronic and Acute Stressors in Continuous Traumatic Stress: Critique and New Evidence”. Preprints.
Süregelen/Sürekli Travmatik Stres (STS) bireylerin, ailelerin ve bir bütün olarak toplulukların devam eden tehditlere maruz kalma durumlarını ifade etmektedir (Goral vd., 2021: 12). Filistin’de şiddet, baskı, yerinden edilme, sürgün ve zorunlu göçün devamlılığı【1】, Straker ve Kutsal Alanlar Danışmanlık Ekibinin (1987) uzun süreli tehdit koşullarında travmayı ele almak için literatüre kazandırdıkları Süregelen Travmatik Stres olgusu (Straker, 2013: 209) ile açıklanabilir. Bu olgu, sistemli şiddetin psikolojik etkisini ve bedelini anlamak ve travmanın durmaksızın devam eden doğasını incelemek için Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) teriminden daha uygun bir çerçeve sunmaktadır. Zira devamlılığını sürdüren travmatik bir durumla karşı karşıya bulunan bir birey veya toplum, geçmişte kalmış ve yalnızca tek bir olayla ilişkilendirilmiş bir rahatsızlık ile mücadele edenlerle aynı yöntemler kullanılarak tedavi edilemez. STS terimi yalnızca akıl sağlığı gündemi değil aynı zamanda politik, sosyal ve stratejik gündem de göz önünde bulundurularak kavramsallaştırılmıştır (Straker, 2013: 210). STS’nin gözlemlenmesinin muhtemel olduğu yerler savaş, terör saldırıları ve baskıcı devlet güçlerinin【2】 cezasız kaldığı çatışmalardan etkilenen bölgelerdir (Eagle & Kaminer, 2013: 89).
Filistin üzerine yürütülen bir çalışmada Kronik Travmatik Stres Bozukluğu (KTSB) (Altawil vd., 2023: 1) kavramı da benzer bağlam için kullanılmaktadır. Aynı şekilde bu durumu bozukluk veya sendrom olarak ele alanlar bulunmaktadır ancak bu şekildeki kullanım bireysel kırgınlığı vurgularken bağlamı gözden kaçırabilmektedir. Çünkü belirtilerin anormal durumlara tepki olarak normalliği kabul edilmez (Straker, 2013: 211). Dolayısıyla, bu belirtilerin bir bozukluk olarak kabul edilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır (Stevens vd., 2013: 79). Yine Filistin üzerine gerçekleştirilen başka bir araştırmada STS, Karmaşık Süregelen Travmatik Stres (KSTS) olarak da ele alınmaktadır (Farajallah, 2024). Bu çalışmada iyileşme fırsatı bulamadan tekrar tekrar savaşa, şiddete, kronik travmaya maruz kalma ile ortaya çıkan bir durum olan KSTS’nin başta kadınlar ve çocuklar olmak üzere Gazze halkı arasında oldukça yaygın görüldüğü tespit edilmiştirr. KSTS’nin en belirgin göstergelerinden biri olan devam eden çatışma nedeniyle kendini güvende hissetmeme özellikle çocukların tamamına yakınını olumsuz etkilemektedir【3】 (Farajallah, 2022: 115). Çocuklarda gelişimsel gecikmeler, bilişsel bozukluklar ve bağlanma sorunları ön plana çıkarken, kadınlar genellikle akut TSSB formlarından daha zor tedavi edilen karmaşık travmalarla karşı karşıya kalmaktadırlar【4】 (Farajallah, 2024: 132).
STS literatüre kazandırıldığı ilk tarihten bu yana teorik kavramsal ve uygulamalı olarak çok araştırılmamış, tam olarak tanımlanmamış ve işlevsel hale getirilmemiş bir kavramdır (Kagee, 2019: 129, 132). STS ile TSSB arasındaki ayrımı anlamak, konu ile ilgili araştırmaları artırmak ve derinleştirmek Filistin’de hem ruh sağlığı hem de sosyal adalete öncelik veren müdahaleler tasarlamak için kritik öneme sahiptir. İsrail’in; zorla yerinden etme, ablukalar ve askerî saldırılar gibi barbarca eylemlerden oluşan politikaları travmanın geçmiş olaylarla sınırlı kalmadığı ve sürekli bir gerçeklik olduğunun göstergesidir ve bu durum Filistinliler için “adım adım kademeli artan soykırım” (Pappé, 2015: 147) olarak nitelenmektedir. 1948 senesinden beri devam eden ve Ekim 2023 itibariyle daha da artan insani felaketler ve travmalara maruz kalan Filistinliler, fiziksel ve sosyal her türlü mağduriyetin yanı sıra psikolojik olarak zarar görmektedir. Tekrarlayan travma uygun bir iyileşme sürecine izin vermemektedir. Yıllardır devam eden işgal son bulmadıkça STS veya TSSB düzelmeyecektir. Destekleyici ve terapötik hizmetlerin sağlanabilmesi için öncelikle soykırımın son bulması ve gerek mevcut durum içinde STS tedavisi için gerekse sonrasında TSSB için acilen artan sayıda psikolog ve travma uzmanının Filistin halkına yardım etmesi gerekmektedir (Altawil vd., 2023: 6). STS’den etkilenen tüm birey, topluluk ve toplumlar için kamuoyu desteği zorunluluğu sürmektedir (Straker, 2013: 216).
Süregelen Travmatik Stres
Kira, Ibrahim; Ashby, Jeffrey; Lewandowski, Linda; Alawneh, Abdul Wahhab Nasser; Mohanesh, Jamal & Lydia Odenat (2013). “Advances in Continuous Traumatic Stress Theory: Traumatogenic Dynamics and Consequences of Intergroup Conflict: The Palestinian Adolescents Case”.Psychology, 4, 396-409.
Kira, Ibrahim; Alhuwailah, Amthal & Hanaa Shuwiekh (2024). “Chronic and Acute Stressors in Continuous Traumatic Stress: Critique and New Evidence”. Preprints.
Altawil, Mohamed A. S.; El-Asam, Aiman & Ameerah Khadaroo (2023). “Impact of Chronic War Trauma Exposure on PTSD Diagnosis from 2006-2021: A Longitudinal Study in Palestine”. Middle East Current Psychiatry, 30 (14), 1-8.
Eagle, Gillian & Kaminer, Debra (2013). “Continuous Traumatic Stress: Expanding the Lexicon of Traumatic Stress”. Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology, 19 (2), 85-99.
Farajallah, Iman (2022). “Continuous Traumatic Stress in Palestine: The Psychological Effects of the Occupation and Chronic Warfare on Palestinian Children”. World Soc Psychiatry, 4, 112-20.
Farajallah, Iman (2024). “Behind The Rubble: Psychological Trauma of Wars and Human Rights Abuses on Women and Children in Gaza”. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, (29 Gazze Özel Sayısı), 119-136.
Goral, Aviva; Feder-Bubis, Paula; Lahad, Mooli; Galea, Sandro; O’Rourke Norm & Limor Aharonson-Daniel (2021). “Development and Validation of The Continuous Traumatic Stress Response Scale (CTSR) Among Adults Exposed to Ongoing Security Threats”. PLoS One, 16 (5).
Kagee, Ashraf (2019). “Integrating Continuous Traumatic Stress and Chronic Pain: Some Concerns”. Critical Public Health, 29 (1), 129-133.
Pappé, Ilan (2015). “A Brief History of Israel’s Incremental Genocide”. Noam Chompsky & Ilan Pappé (Ed.), On Palestine (s.147-154). Chicago: Haymarket.
Stevens, Garth; Eagle, Gillian; Kaminer, Debra & Craig Higson-Smith (2013). “Continuous Traumatic Stress: Conceptual Conversations in Contexts of Global Conflict, Violence and Trauma”.Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology, 19 (2), 75–84.
Straker, Gillian (2013). “Continuous Traumatic Stress: Personal Reflections 25 Years on”. Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology, 19 (2), 209-217.
[1]
Bkz. Ekolojik Emperyalizm ; Mülkiyet-1 ; Mülkiyet-2 ; Mülksüzleştirme ; Mülteci Kamplar ; Mülteciler
[2]
Ayrıca bkz. Devlet Terörü
[3]
Ayrıca bkz. Savaş ve Çocuk Sağlığı
[4]
Ayrıca bkz. Analıkkırım
| apa | Altınlı Macić, M. (2026). Süregelen Travmatik Stres. H. Y. Başdemir & M. Uçar (Ed.), Filistin Sözlüğü. (ss. 1386-1388) Anadolu Ajansı - AA Kitap. Şifa Hastanesi Gazze’nin en büyük sağlık merkezi olan Şifa Hastanesi, Ekim 2023’te başlayan İsrail saldırganlığında çok ağır yıkıma uğramıştır. Siyonist rejimin kuşatmasında elektriksizliğe ve ilaçsızlığa rağmen hizmetini sürdürmüş, 40 bin insan için sığınak olmuş ve 3 Kasım 2023’te ambulans konvoyunun bombalanmasıyla uluslararası kamuoyunda gündem olmuştur. Şifa Hastanesi, Cenevre Sözleşmeleri ve uluslararası hukuk kurallarının İsrail tarafından en açık şekilde ihlal edildiği yerlerin başında gelmektedir. |
|---|---|
| isnad | Altınlı Macić, Merve. “Süregelen Travmatik Stres”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1386-1388. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026. |
Filistin Sözlüğü AA Kitap ve Filistin Akademik Düşünce Platformu tarafından hazırlanmıştır.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Süregelen Travmatik Stres" maddesi için tartışma başlatın
Okuma Önerileri
