UYUMA (Uyuşturucuyla Mücadele Aplikasyonu)

UYUMA, Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen ve uyuşturucu ile mücadele kapsamında vatandaşların kolluk kuvvetlerine hızlı ve etkin bir şekilde ihbarda bulunmasını sağlayan mobil uygulamadır.

Proje, uyuşturucu kullanımı ve ticaretinin önlenmesi amacıyla teknolojik imkanların kullanılması ve toplumsal duyarlılığın artırılması hedeflenerek hayata geçirilmiştir. Özellikle uyuşturucu madde kullanımının küresel çapta ve Türkiye özelinde, başta gençler olmak üzere toplum genelinde oluşturduğu tehlikeye karşı bir önlem niteliği taşıyan proje, 26 Eylül 2018 tarihinde İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yayınlanmıştır^【1】. Uygulamanın temel amacı, uyuşturucu suçlarıyla mücadelede kolluk kuvvetlerinin çabalarına ek olarak vatandaşların da sürece dahil edilmesini sağlamak, toplumsal sorumluluk bilincini pekiştirmek ve bu suçlara karşı daha kalıcı ve güçlü bir mücadele ortamı oluşturmaktır. Tamamen yerli ve milli bir yazılım altyapısıyla geliştirilen uygulama, akıllı telefonlar üzerinden ücretsiz olarak temin edilebilmektedir.

Milli Yazılım Önceliği ve Teknik Altyapı

Uygulamanın geliştirilmesinde milli yazılımın tercih edilmesinin temelinde veri güvenliği ve operasyonel hız yatmaktadır. Yazılımın yerli olması, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün (EGM) "veri denetleyicisi" sıfatıyla veriler üzerinde tam hakimiyet kurmasını sağlar. Bu durum, hassas ihbar verilerinin ve vatandaşların kişisel bilgilerinin yabancı sunucularda veya üçüncü taraf şirketlerin kontrolünde değil, doğrudan devletin güvenli altyapısında saklanmasına olanak tanır. Uygulamanın telif hakları tamamen Emniyet Genel Müdürlüğü'ne aittir ve bu durum dış kaynaklara bağımlılığı ortadan kaldırarak devletin uyuşturucuyla mücadele stratejilerini kendi teknolojik altyapısı üzerinden yürütmesini sağlar. Teknik bir güvenlik stratejisi olarak öne çıkan bu yapı sayesinde verilerin uluslararası veri işleyen üçüncü taraf şirketlere aktarılması engellenmiş, yazılımın kaynak kodları ve veri tabanı yönetimi doğrudan kolluk birimlerinin kontrolünde tutulmuştur. Ayrıca milli yazılım, uygulamanın emniyetin mevcut haber merkezleri ve ekip sevk sistemleriyle pürüzsüz bir şekilde entegre çalışmasını kolaylaştırarak suçlara karşı daha seri müdahale imkanı tanımaktadır.

Çalışma Prensibi ve Operasyonel Süreçler

Uygulamanın işleyiş mekanizması, ihbar sürecini hızlandırmak ve konum tabanlı müdahaleyi mümkün kılmak üzerine kurgulanmıştır. Vatandaşlar, uygulamayı akıllı telefonlarına indirdikten sonra kişisel bilgilerini sisteme kaydederek aktivasyon işlemini gerçekleştirirler. Uyuşturucu ticareti veya kullanımı gibi bir suç şüphesiyle karşılaşan kullanıcılar, uygulama arayüzünde bulunan butona basarak ihbar sürecini başlatır. Sistem, ihbarın yapıldığı andaki konum bilgisini otomatik olarak algılayarak bildirimi anlık olarak emniyetin haber merkezine iletir. Haber merkezine ulaşan bildirim, konum bilgisi esas alınarak değerlendirilir ve bölgeye en yakın polis ekibi olay yerine sevk edilir. İhbarın niteliğine göre sokak satıcılarına yönelik şüphelerde en yakın ekipler yönlendirilirken, yüksek miktarda uyuşturucu madde veya doğrudan satıcı şüphesi içeren durumlarda konu Narkotik Şube Müdürlüğü'ne intikal ettirilmektedir. Ekiplerin yönlendirilmesi sonucunda şüpheli adresler veya şahıslar üzerinde fiziki takip ve müdahale gerçekleştirilerek adli süreç işletilir.

Gizlilik ve Veri Güvenliği Politikaları

UYUMA uygulamasının en kritik özelliklerinden biri, ihbarcı güvenliğini sağlamak adına aldığı teknik ve idari önlemlerdir. Uygulama üzerinden yapılan bildirimlerde, ihbarcının kimlik bilgileri kesinlikle gizli tutulmakta ve soruşturmanın hiçbir aşamasında üçüncü kişilerle, şüphelilerle veya avukatlarla paylaşılmamaktadır. Bildirim yapan kişinin telefon numarası teyit ve iletişim amacıyla sistemde görünmekle birlikte, kimlik gizliliği esastır ve teknik altyapı ihbar verisini operasyonel veri olarak işlerken kimlik verisini izole edecek şekilde kurgulanmıştır. Kullanıcı bilgileri; yetkisiz erişime, ifşaya ve kullanıma karşı korunması amacıyla özel olarak tasarlanmış teknik ve fiziksel güvenlik önlemleri altında saklanmaktadır. Gizlilik politikası gereğince bu bilgiler, yalnızca uyuşturucuyla mücadele ve adli süreçlerin gereklilikleri doğrultusunda yasaların öngördüğü süreler boyunca muhafaza edilir. Yasal zorunluluk süresi dolduğunda veya saklama amacı ortadan kalktığında verilerin imhası veya anonimleştirilmesi veri güvenliği döngüsünün bir parçası olarak uygulanır.

Toplumsal Etki ve Uygulama

Vatandaşların uyuşturucuyla mücadeleye aktif katılımını teşvik eden UYUMA projesi, kolluk kuvvetlerine önemli bir istihbarat desteği sağlamaktadır. Uygulamanın kullanım koşullarında ziyaretçilerin bilgi güvenliğinin önemi vurgulanmış, teknolojinin arkasında doğrudan devletin olduğu güvencesi toplumsal katılımı pekiştirmiştir. Uygulama üzerinden gelen ihbarların değerlendirilmesi neticesinde sahada somut sonuçlar elde edilmektedir. Örneğin, İstanbul'da gerçekleştirilen operasyonlarda uygulama üzerinden gelen verilerle sokak satıcılarının adresleri tespit edilmiş, çok sayıda şüpheli yakalanmış ve uyuşturucu maddeler ele geçirilmiştir. Bu yönüyle uygulama, uyuşturucuyla mücadele sürecine vatandaş katılımını dijital platforma taşıyarak operasyonel süreçlerde veri akışı sağlamaktadır.