Yeşil Kart

Yeşil Kart, Türkiye’de sosyal güvenlik kapsamı dışında kalan ve ödeme gücü olmayan vatandaşların sağlık hizmetlerinden devlet desteğiyle yararlanmasını sağlayan bir sosyal yardım programıdır. 18 Haziran 1992 tarihli ve 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun ile hayata geçirilen sistem, düşük gelirli bireylerin yataklı ve ayakta tedavi giderlerini karşılar. 13 Ağustos 1992 tarihli yönetmelik, başvuru süreçlerini, gelir değerlendirmesini ve sağlık hizmeti sunumunu düzenler. Yeşil Kart, sosyal güvencesi olmayan Türk vatandaşlarının sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmayı hedefler.

Yeşil Kart, sosyal güvenlik kuruluşlarından sağlık yardımı alamayan Türk vatandaşlarının tedavi giderlerini devlet tarafından karşılamayı amaçlar. Türkiye’de ikamet eden ve hane içi gelir payı, asgari ücretin belirli bir oranından düşük olan bireyleri kapsar. Yönetmelik, gelir hesaplamasından sağlık hizmeti sunumuna kadar tüm süreçleri düzenler ve şu hizmetleri içerir:

• Yataklı tedavi kurumlarında yatarak tedavi hizmetleri ve masraflar.
• Birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinde ayakta tedavi kapsamındaki muayene, tetkik, tahlil, pansuman, diş çekimi, diş protez, gözlük ve ilaç giderleri.
• Yeni doğan bebeklerin (90 günü aşmamak kaydıyla) ve acil tedavi gerektiren hastaların tedavi masrafları.
• Sosyal güvenlik kuruluşlarından sağlık yardımı alanlar, silah altında bulunanlar, Türk vatandaşı olmayanlar ve yurt dışında görülen tedaviler kapsam dışındadır.

Yeşil Kart’tan yararlanmak isteyenler, ikametgâhlarına göre valilik veya kaymakamlığa başvurur. Başvurular, standart Yeşil Kart Başvuru ve Bilgi Formu ile yapılır. Aynı hane halkından başvuranlar tek bir form kullanır ve hane halkının tamamı, talep etmeyenler dahil, formda belirtilir. Velayet veya vesayet altındaki bireyler için kanuni temsilciler başvuruda bulunur. Reşit bireylerin başvuruları, ayrı ayrı imzalanarak formda yer alır.

Başvuru formunda şu bilgiler bulunur:

• Başvuranın adı, soyadı, adresi, imzası ve başvuru tarihi.
• Velayet veya vesayet altındaki bireylerin bilgileri.
• Hane halkı bildirimi, sosyal güvenlik durumu ve gelir-mali durum beyanı.
• Beyanların doğruluğuna dair taahhüt ve yanlış beyanın cezai sonuçları (Kanun’un 10. maddesi uyarınca iki katı geri ödeme).
• Muhtarlık, nüfus müdürlüğü, tapu sicil müdürlüğü gibi kurumların tasdikleri.
• Kurul kararı ve Yeşil Kart teslim bilgileri.
• Başvurular, Yeşil Kart Uygulaması Kayıt Defterine işlenir ve aynı hane için tek bir işlem dosyası açılır. Yeni başvurular, mevcut dosyayla birleştirilir. Valilik veya kaymakamlık, işlemlerin düzenli yürütülmesi için kayıt tutar.

Başvurular, il veya ilçe idare kurulları tarafından ayda en az bir kez değerlendirilir. Hane halkının gelir durumu, muhtarlık, nüfus müdürlüğü, defterdarlık, tapu sicil müdürlüğü ve diğer kurumlarca doğrulanır. Gelir hesaplaması, hane halkının yıllık net gelirinin (ücret, tarım geliri, kira, faiz, hibe vb.) 1/12’sinin hane birey sayısına bölünmesiyle yapılır. Sosyal güvencesi olanların gelirleri de hesaba katılır. Hane içi gelir payı, asgari ücretin eşi çalışmayan, evli ve bir çocuklu bir mükellefin net gelirinin 1/3’ünden az ise Yeşil Kart verilir.

Kurullar, sosyal güvenlik kuruluşları, bankalar, kooperatifler veya muhtarlıklardan ek bilgi talep edebilir. Doğrulama işlemleri, başvurudan itibaren en geç 15 iş günü içinde tamamlanır. Yeşil Kart verilmesi uygun görülmeyenlere gerekçeli karar bildirilir.

Yeşil Kart sahipleri, ikamet yerlerinde birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerine başvurabilir:

• Birinci basamak (sağlık ocakları, verem savaş dispanserleri): Doğrudan başvuru.
• İkinci basamak (devlet hastaneleri): Birinci basamaktan sevk veya doğrudan.
• Üçüncü basamak (eğitim ve araştırma hastaneleri): Birinci veya ikinci basamaktan sevk veya doğrudan.

Acil durumlarda sevk zinciri aranmaz, ancak acil durumun yetkili hekimce onaylanması gerekir. Kronik hastalar ve çağrı alanlar, yeni sevk olmadan tedavi gördükleri hastaneye başvurabilir. Özel sağlık tesislerine sevk, yalnızca ikinci ve üçüncü basamak tesislerinde uygun tedavi veya yoğun bakım yatağı bulunmaması durumunda yapılır.

Sağlık hizmetleri, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği’ne göre faturalandırılır. Yataklı tedavilerde tıbbi malzeme ve ilaçlar sağlık tesisi tarafından karşılanır. Ayakta tedavide reçeteli ilaçlar, SGK ile sözleşmeli eczanelerden temin edilir. Gözlük ve diş tedavileri, ilgili yönetmelik ve tebliğ esaslarına göre sağlanır.

Yeşil Kart sahiplerine verilen hizmetlerin bedelleri, SGK tebliğlerine uygun olarak ödenir. Kapsam dışı hizmetler veya sevk zincirine uyulmayan başvuruların bedelleri ödenmez.

Yeşil Kart verilenler, nüfus idarelerine bildirilir ve ölüm, evlenme, boşanma gibi değişiklikler valilik veya kaymakamlığa iletilir. Yeşil Kart, bir yıl geçerli olup, her yıl vize işlemi gerektirir. Vize edilmeyen kartlar, nüfus kayıtlarından silinir.

Yeşil Kart’ın geçersiz hale gelmesi (sosyal güvenlik sağlanması veya gelir artışı) durumunda, kart iade edilir. Gerçeğe aykırı beyan tespit edilirse, ödenen bedeller iki katı olarak tahsil edilir ve cezai kovuşturma başlatılır.

Yeşil Kart kararları, 3816 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na bildirilir. Vakıf, kapsam dışı sağlık hizmetlerinin bedellerinin ödenmesi için işlem yapar. Yeşil Kart sahiplerinin gelir ve mali durum değişiklikleri, muhtarlıklar veya diğer kurumlarca vakfa iletilir.