Dünya Kalp Günü

Dünya Kalp Günü, her yıl 29 Eylül’de kalp sağlığı ve kardiyovasküler hastalıklar konusunda farkındalık yaratmak amacıyla düzenlenen uluslararası bir gündür. Bu gün, Dünya Kalp Federasyonu tarafından başlatılmıştır. Toplumları kalp ve damar hastalıkları ile inmenin önlenebilir riskleri konusunda bilgilendirmeyi hedefler.

Dünya Kalp Günü, Dünya Kalp Federasyonu ile Dünya Sağlık Örgütü iş birliğiyle 2000 yılında oluşturulmuştur. İlk Dünya Kalp Günü 24 Eylül 2000 tarihinde kutlanmıştır. Daha sonraki yıllarda günün tarihi 29 Eylül olarak belirlenmiş ve Dünya Kalp Günü her yıl bu tarihte düzenlenmeye başlanmıştır. Dünya Kalp Günü kapsamında farklı yıllarda çeşitli temalar ve kampanyalar yürütülmüştür.

Dünya Kalp Günü kalp sağlığının önemine dikkat çekmek, bireyleri sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmaya teşvik etmek ve kalp hastalıkları ile inmeye bağlı ölümleri azaltmak amacıyla kutlanır. Kalp ve damar hastalıkları, dünya genelinde ve Türkiye’de başlıca ölüm nedenleri arasında yer almakta ve her yıl milyonlarca kişi bu hastalıklardan hayatını kaybetmektedir. Bu nedenle risk faktörlerinin erken dönemde tanımlanması ve kontrol altına alınması büyük önem taşır.

Dünya Kalp Günü kapsamında farklı yıllarda çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından kalp sağlığına ilişkin farklı temalar ve farkındalık kampanyaları belirlenmiştir. Belirlenen temalar bireyleri kalp sağlığı konusunda bilinçlendirmeyi amaçlar.

Dünya Kalp Federasyonu tarafından 2020 yılında “Kalbini Kullan” (Use Heart) kampanyası başlatılmıştır. Kampanyada insanların kalplerini ve kalp sağlığını korumaya yönelik davranışlar üzerinde düşünmeleri amaçlanmıştır.

2023 yılında kampanya kalbi tanımanın ve kalp sağlığı konusunda farkındalık oluşturmanın önemine odaklanmıştır. Kampanya kapsamında insanların kalpleri hakkında farklı düşünmelerini sağlamak ve kalbin önemine ilişkin farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır.

2024 yılında ülkelerin ulusal kardiyovasküler sağlık eylem planları geliştirmesi veya mevcut planları desteklemesi öne çıkarılmıştır. Bu kapsamda kalp sağlığının önceliklendirilmesine yönelik küresel bir imza kampanyası yürütülmüştür.

2025 yılında Dünya Kalp Günü'nün 25. yılı kapsamında Dünya Kalp Federasyonu tarafından “Kalp Atışını Kaçırmayın" (Don't Miss a Beat) kampanyası yürütülmüştür. Kampanyada kalp ve damar hastalıkları konusunda farkındalık oluşturulması ve kalp sağlığının korunmasının önemine dikkat çekilmiştir.

2026 yılında da Dünya Kalp Federasyonu tarafından “Kalp Atışını Kaçırmayın" kampanyası sürdürülmektedir. Kampanya kalp hastalıklarının fark edilmeyen belirtilerinin tanınması, kalbin korunması ve kalp ve damar hastalıklarına yönelik sistem düzeyinde harekete geçilmesi olmak üzere üç temel konu üzerinde yürütülmektedir. 2026 kampanyası kapsamında “Kalp Sağlığınız Bilinçli Mi?" (Are You Heart Smart?) adlı testi hazırlanmıştır. Yarışmada yaygın inanışlar, fark edilmeyen belirtiler ve risk faktörleri ele alınmaktadır. “Kalp Atışını Koru" (Keep the Beat) etkinliğiyle de eylül ayı boyunca fiziksel aktivitenin artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca Heart Health Champions adlı bir girişim başlatılmıştır.

Dünya Kalp Federasyonu 2026 yılını aynı zamanda ihmal edilen kalp hastalıkları konusuna ayırmıştır. Romatizmal kalp hastalığı, Chagas hastalığı, doğuştan kalp hastalığı ile kalıtsal kardiyomiyopatiler ve aortopatiler bu kapsamda öne çıkarılmıştır.

Türk Kardiyoloji Derneği, toplumsal ve mesleki eğitim ile araştırmaları destekleyerek halkın kalp sağlığını korumayı amaçlamaktadır. Dünya Kalp Günü vesilesiyle kalp krizi riskine karşı farkındalık oluşturarak sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve tütünden uzak durma gibi önlemleri topluma aktarmaktadır.

Türk Kardiyoloji Derneği farklı yıllara ait Dünya Kalp Günü çalışmaları yürütmektedir. Derneğin 2008 yılı çalışmasının teması “Kalbini Sev Kırmızı Giy”, 2010 yılı çalışması “Kalp Yaşı”, 2011 yılı çalışması “Tek Dünya, Tek Ev, Tek Yürek”, 2013 yılı çalışması “Kalbini Sev, Kalbin için Pedalla”, 2014 yılı çalışması “Kalbin için Pedalla”, 2021 yılı çalışması ise “Covid Kalbinizi Kırmasın” temalarıyla gerçekleştirilmiştir.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 20 milyon kişi kalp ve damar hastalıkları nedeniyle yaşamını yitirmektedir.^【1】 Dünyada her üç kişiden biri bulaşıcı olmayan hastalıklar nedeniyle ölmüş olup bu ölümlerin önemli bir kısmı kalp damar hastalıkları ve inme kaynaklıdır. Dünya Kalp Federasyonu, 200’den fazla üye kuruluş ile özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde kalp sağlığı konusunda çalışmalar yürütmektedir. Federasyon tütün kullanımı, sağlıksız beslenme ve fiziksel aktivite eksikliği gibi risk faktörlerinin kontrolü ile kalp hastalığı ve inmeye bağlı erken ölümlerin en az %80’inin önlenebileceğini tüm dünyaya duyurmaktadır.^【2】

Kalp sağlığını korumak için fiziksel aktivitenin artırılması, obezite ve diyabet gibi risk faktörlerinin kontrol altına alınması ve sağlıklı beslenme önerilmektedir. Haftada beş kez en az 30 dakika süreyle orta yoğunlukta yapılan aktiviteler, kalp hastalığı ve inme riskini azaltmaktadır. Beslenmede meyve, sebze, işlenmemiş tahıllar, baklagiller, az yağlı süt ürünleri, deniz ürünleri, zeytinyağı ve kuruyemişlerin tüketimi, şekerli içecekler ve işlenmiş gıdalardan uzak durulması önerilmektedir.

Türkiye’de, “Türkiye Kalp-Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı” kapsamında aile hekimleri, 40 yaş ve üzeri bireylerin yıllık kardiyovasküler risk değerlendirmesini yapmaktadır. Bu değerlendirme ile kişilerin önümüzdeki 10 yıl içinde kalp ve damar hastalıklarından ölüm riski belirlenmektedir.

Kalp sağlığını korumak amacıyla sağlıklı yaşam ve beslenme alışkanlıkları teşvik edilmektedir. Türkiye’de özellikle Akdeniz tipi diyetin, zeytinyağı, sebze, meyve, balık ve kuruyemişlerden zengin beslenme alışkanlıklarının kalp sağlığına olumlu etkileri bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Kırmızı et ve doymuş yağların sınırlanması, işlenmiş ve şekerli gıdalardan uzak durulması önerilmektedir.

Uyarı: Bu maddede yer alan içerik, yalnızca genel ansiklopedik bilgi amacı taşımaktadır. Buradaki bilgiler tanı koyma, tedavi etme ya da tıbbi yönlendirme amacıyla kullanılmamalıdır. Sağlıkla ilgili konularda karar vermeden önce mutlaka bir hekime veya uzman sağlık personeline danışmanız gerekmektedir. Bu bilgilerin tanı veya tedavi amacıyla kullanılması sonucunda doğabilecek durumlardan madde yazarı ve KÜRE Ansiklopedi herhangi bir sorumluluk kabul etmez.