Ana YazarRumeysa ÖZTÜRK13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0001-7155-9061

Arapçada “ayaklanma” manasına gelen intifada, Edward Said (1989: 23) tarafından “20. yüzyıl dünya siyasetinin kelime dağarcığına giren tek Arapça sözcük” olarak nitelenmektedir. Daha teknik anlamda Filistinlilerin (hem ülke içindeki hem de zorla yerlerinden edilen【1】 mülteci Filistinlilerin) mücadelesi olarak tanımlanmaktadır. Toplumsal hayatın her alanında İsrail’e karşı sivil itaatsizlik ve başkaldırı anlamına gelen intifada örnekleri siyonist işgalle beraber başlamıştır. Ancak kavram özellikle 1987 yılından 1993 yılı Oslo Antlaşması’na kadar geçen süreçte yaşanan ayaklanmalar için yaygın bir biçimde kullanılmıştır. Bu dönemde yaşananlar Birinci İntifada olarak anılmaktadır. Bu süreçte Filistinlilerin haksızlığa karşı isyanı yoğun ve yaygın bir biçimde olduğundan dolayı intifada kavramı ile anlatılan durum netlik kazanmıştır. Bir başka yoğun ve yaygın isyan 2000 yılında başlamış ve bu olaylar da İkinci İntifada ya da Aksa İntifadası olarak tarihe geçmiştir.İlk iki intifada insanların sokaklara çıkması ile gerçekleşirken sonraki süreçte sokağın yanında dijital ortamlar da anlam kazanmaya başlamıştır. Bu anlamda yeni bir intifada türü ortaya çıkmıştır: “Elektronik İntifada”. Bu ifade, internetin ve diğer modern teknolojik aletlerin kullanılması ile gerçekleştirilen isyanları tanımlamak için kullanmaktadır. Böylece toplumun her alanını kapsayan intifada hareketi, bilişim çağında da internet üzerinden direniş örgütlenmesini beraberinde getirmiştir (Yin, 2009). Medyanın ağlarla yayılabilen yapısı, direnişin küresel çapta duyurulmasını ve kendine destek bulabilmesini sağlamıştır. Bu açıdan direnmek için internet ve sosyal medyanın kullanılması elektronik intifada olarak literatüre girmiştir.Elektronik intifada kavramı ilk olarak “The Electronic Intifada” adlı internet sitesi tarafından kullanılarak yaygınlaştırılmıştır. Site, Şubat 2001’de, Aksa İntifadası sırasında, Filistin’in direnişine, kültürüne, tarihine, politikalarına odaklanan haberlere, araştırmalara, analizlere, eleştirilere yer vererek çevrim içi aktivizmde【2】 öncü olmuştur. Ali Abunimah, Arjan el-Fassed, Laurie King ve Nigel Parry tarafından kurulan site ilk günden itibaren okuyucuların ve bağımsız kuruluşların destekleriyle yayın hayatını sürdürmektedir (The Electronic Intifada, t.y.). Günümüzde sitenin içeriği, Filistin’e dair güncel ve özgün haberler, analizler, görüşler, değerlendirmelerden oluşan metinlere ek olarak videolar ve podcastlerle zenginleştirilmiştir. Site, kendi yayıncılarının yanı sıra takipçilerinden gelen yazıları, videoları, fotoğrafları veya multimedya içeriklerini de yayınlamaktadır. Aynı şekilde The Electronic Intifada adlı internet sitenin dışında aynı isimle çeşitli sosyal medya hesaplarından da özgün ve güncel yayınlar yapılmaktadır. Dijital iletişimin sunduğu pek çok kanal aracılığıyla Filistin’in tarihine, kültürüne, politikasına dair içerikleri takipçilerine sunan site bu yolla direnişin bölgesel sınırlardan çıkarak küresel çapta yayılmasına hizmet etmektedir.The Electronic Intifada adlı site tarafından kullanılan “Elektronik İntifada” kavramı ve eylem tarzı artık dünyanın dört bir yanında destek bulmaktadır. Böylece İsrail’in Filistin’de uygulamakta olduğu şiddet, katliam, soykırım, hukuksuz işgal çok farklı kanallarla dünyaya duyurulmakta ve oluşturulan kamuoyunun genişletilmesi sağlanmaktadır. Bu girişimlerle İsrail’i ve onun işgalini destekleyenlerin güçlerini kırabilecek bir araç elde edilmiştir. Yeni araçla insan hakları ve uluslararası hukuk vurgusu öne çıkarılır; İsrail’in hukuk ve ahlak dışı girişimleri ifşa edilir; uluslararası alanda lobiler ve medya desteği ile oluşturulan siyonist anlatı sarsılır. Hepsinden önemlisi doğru anlatılarla Filistin’de yaşananların aktarılması sağlanır (Yılmaz, t.y).Elektronik intifada, Filistin halkının direnişini sokakları, köyleri, kasabaları ve şehirleri aşan bir boyuta taşımıştır. Artık dünyanın dört bir yanındaki her sokak, her köy, her kasaba, hatta her ev, bu direnişin bir parçası haline gelebilir. Vicdan sahibi insanlar, Filistinlilerle omuz omuza vererek “birleşmiş bir yürek” gibi atabilmekte, zulme karşı seslerini dijital dünyanın gücüyle yükseltebilmektedir.