Gazze Şeridi’nde Koşulsuz ve Kalıcı Ateşkes Çağrısı (Temmuz 2025)

Gazze Şeridi’nde devam eden çatışmalara ilişkin olarak 21 Temmuz 2025 tarihinde yayımlanan “koşulsuz ve kalıcı ateşkes” çağrısı, 25 ülkenin dışişleri bakanları ile Avrupa Komisyonu’nun Eşitlik, Hazırlıklılık ve Kriz Yönetimi Komiseri tarafından imzalanmış ortak bir uluslararası açıklamadır. Bildiride, insani durum, yardım erişimi, rehineler, yerinden edilme politikaları ve uluslararası hukuk çerçevesinde talepler dile getirilmiştir.

Gazze'de yetersiz beslenme nedeniyle hayati tehlikeyle karşı karşıya olan 2 yaşındaki Ebu Ful, 14 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Ortak Açıklamanın Arka Planı ve İmzacılar

21 Temmuz 2025 tarihinde yayımlanan açıklama, Birleşik Krallık öncülüğünde kamuoyuna duyurulmuştur. Açıklama, Avrupa Birliği Komisyonu’nun ilgili komiseri Hadja Lahbib ile birlikte 25 ülkenin dışişleri bakanı tarafından imzalanmıştır. İmzacı ülkeler arasında Avustralya, Avusturya, Belçika, Kanada, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, İtalya, Japonya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Yeni Zelanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre ve Birleşik Krallık yer almıştır.

Ortak metin, savaşın başlangıcından bu yana Batılı müttefiklerin İsrail’e yönelik en açık ve kapsamlı eleştirilerinden biri olarak değerlendirilmiş; metin, insani boyut ve hukuki yükümlülükler temelinde taraflara doğrudan çağrılarda bulunmuştur.

Ortak Açıklamanın İçeriği

Gazze’de Yardım Erişimi

Açıklamada, Gazze Şeridi’ndeki insani durumun kritik düzeyde kötüleştiği vurgulanmıştır. İsrail’in yardım ulaştırma modelinin istikrarsızlık yarattığı, halkı insanlık onuruna aykırı koşullarda yaşamaya zorladığı ifade edilmiştir. Özellikle su ve gıda temini sırasında öldürülen sivillerin sayısının 800’ü aştığı belirtilmiştir.

İmzacı ülkeler, yardım malzemelerinin “damla damla” ulaştırılmasını ve bu süreçte sivil kayıplar yaşanmasını kınamış; İsrail hükümetinin temel insani yardım akışını engellemesinin uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğu görüşünü dile getirmiştir. Açıklamada, Birleşmiş Milletler ve insani yardım kuruluşlarının güvenli biçimde çalışabilmesi için tüm engellerin kaldırılması gerektiği ifade edilmiştir.

Rehineler ve Müzakere Edilmiş Ateşkes Vurgusu

7 Ekim 2023 tarihinde Hamas tarafından kaçırılan ve halen Gazze’de tutulduğu bildirilen rehinelerin durumu da açıklamada ele alınmıştır. Rehinelerin derhal ve koşulsuz olarak serbest bırakılması talep edilmiş; bu sürecin ancak müzakere edilmiş bir ateşkes yoluyla sağlanabileceği vurgulanmıştır.

İlgili devletler, ABD, Katar ve Mısır’ın sürdürdüğü arabuluculuk faaliyetlerine tam destek sunduklarını belirtmiştir. Bu kapsamda, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı David Lammy de parlamentodaki konuşmasında bu üç ülkenin diplomatik çabalarını takdirle karşıladıklarını beyan etmiştir.

Sivillerin Korunması ve “İnsani Yardım Kenti” Planı Eleştirisi

Ortak açıklamada, çatışmalar sırasında sivillerin korunması gerektiği vurgulanmış ve tüm taraflara uluslararası insancıl hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirme çağrısında bulunulmuştur.

Filistinli nüfusun “insani yardım kenti” adı altında başka bölgelere taşınmasına yönelik öneriler kabul edilemez olarak değerlendirilmiştir. Kalıcı olarak zorla yerinden edilmenin uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir.

Yerleşim Planları ve Demografik Değişim Karşıtlığı

İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında sürdürdüğü yerleşim politikalarına dair eleştiriler de açıklamada yer bulmuştur. İsrail Sivil İdaresi tarafından duyurulan E1 yerleşim planının uygulanması halinde, Filistin devletinin fiziki bütünlüğünün parçalanacağı ve bu durumun uluslararası hukuka açıkça aykırı olacağı ifade edilmiştir.

Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’daki yerleşim inşaatlarının arttığı ve buna paralel olarak yerleşimciler tarafından Filistinlilere yönelik şiddet olaylarının da tırmandığı kaydedilmiştir. Bu gelişmelerin iki devletli çözüm sürecine zarar verdiği bildirilmiştir.

İsrail ve ABD’den Gelen Tepkiler

Ortak açıklamanın yayımlanmasının ardından İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, bildirinin içeriğinin “gerçeklikten kopuk” olduğu iddia edilmiştir. Açıklamada, yardım bekleyen sivillerin öldürülmesini kınayan ifadelere karşı çıkılmış ve söz konusu açıklamanın Hamas’a yanlış mesaj verdiği belirtilmiştir.

İsrail hükümeti, Doha’da sürdürülen müzakerelerde sunulan ateşkes ve rehine takası önerisine olumlu yanıt verdiğini ancak Hamas’ın bu önerileri kabul etmediğini ileri sürmüştür. Açıklamada ayrıca, bu tür kamuya açık bildiri ve yorumların devam eden müzakerelere zarar verebileceği görüşü dile getirilmiştir.

ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, açıklamayı “iğrenç” olarak nitelendirmiştir. Huckabee, açıklamada İsrail’e yönelik eleştiriler bulunduğunu ve Hamas’a yeterince baskı uygulanmadığını belirtmiştir.

Almanya ortak açıklamaya imza atmamış; Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İsrail Dışişleri Bakanı ile yaptığı görüşmede Gazze’deki insani duruma ilişkin endişelerini dile getirmiş ve Avrupa Birliği ile yapılan insani yardım anlaşmalarının uygulanması çağrısında bulunmuştur.