Ana YazarŞeyma Handan AKYÖN13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-2288-8915

Sağlık tesisleri, 1949 tarihli Cenevre Sözleşmesi tarafından korunmaktadır. Bu sözleşme, savaşta aktif olarak yer almayan sivilleri, sağlık personelini, insani yardım çalışanlarını, yaralıları, hastaları, gemi enkazından kurtulanları ve savaş esirlerini de koruma amacıyla oluşturulmuştur (ICRC, 1949). İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları bu yasaların ciddi şekilde göz ardı edildiğini ve sağlık tesislerinin hedef alındığını göstermiştir. Bu nedenle, silahlı çatışma dönemlerinde sağlık tesisleri için ek güvenlik önlemleri düşünülmelidir.1948’den bu yana süren İsrail işgali nedeniyle Filistin’deki sağlık sistemi büyük sorunlarla karşı karşı kalmıştır (UNRWA, 2024). İsrail’in askeri operasyonları ve apartheid duvarı tıbbi bakıma erişimde gecikmelere yol açmaktadır【1】 (Rubenstein & Bittle, 2010). Ekim 2023‘te Gazze’ye başlattığı saldırı sonrasında İsrail, tam bir abluka ilan etmiştir. Gazze Sağlık Bakanlığına göre 7 Ekim 2023 ile 4 Eylül 2024 tarihleri arasında toplam 40.861 kişi öldürülmüş ve 52.286 kişi yaralanmıştır (OCHA, 2024). Ekim 2023’ten bu yana, Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ, 2024) göre, sağlık hizmetlerine yönelik 417 saldırıda 155 sağlık tesisi ve 126 ambulans hasar görmüş, yaklaşık 1.000 sağlık çalışanı öldürülmüştür (OCHA, 2024a). 25 Eylül 2024 itibariyle Gazze’deki 36 yataklı hastanenin yüzde 64’ü hasar veya yakıt yetersizliği nedeniyle hizmet veremez hale gelmişken kalan hastanelerin yüzde 17’si ise sınırlı kapasiteyle çalışabilmektedir (WHO, 2024; UN Office at Geneva, 2024).Hastanelerin hizmet verebilmesi için birçok ön hazırlığın yapılması ve tedbirlerin alınması gerekmektedir. Filistin hastaneleri, İsrail’in sürekli saldırganlığından dolayı bu hazırlıklar ve tedbirler konusunda çok daha dikkatli olmak zorundadır. Bu çerçevede Filistinlilerin son dönemlerde karşılaştıkları meseleler şu şekilde anlatılabilir:1.Afet hazırlığı, afet öncesi planlama, eğitim, tatbikat yapma, erken uyarı sis-temleri kurma, acil yardım malzemeleri stoklama ve kamuoyunu bilgilendirmeve bilinçlendirme gibi faaliyetleri kapsayan sürekli ve sürdürülebilir bir sü-reci içermektedir (Koçak & Kaplan Serin 2023). İsrail’in uzun süredir ağır si-lahlarla sürdürdüğü bombardımanlar nedeniyle bu standardın korunması ko-lay olmamaktadır.2. Sağlık tesislerinde soğutucular ve solunum cihazları gibi kritik tıbbi ekipman-lar için devamlı bir elektrik kaynağı sağlamak çok önemlidir. Olası elektrik ke-sintilerini gidermek için elektrik jeneratörleri, güneş enerjisi sistemler, batar-yalar ve hidroelektrik gibi çeşitli teknikler kullanılabilir (Schmidt & Schmidt,2016: 1). İsrail’in Gazze’ye uyguladığı abluka nedeniyle gıda, yakıt, su ve tıbbikaynaklar gibi temel ihtiyaçların kesilmesi, ciddi bir insani krize yol açmış-tır【2】. Gazze’deki ameliyatlar, anestezi olmadan【3】, el fenerleriyle yapılmak zo-runda kalınmıştır (TIME Magazine, 2023). İsrail tarafından Gazze’deki ŞifaHastanesi’nin yenidoğan yoğun bakım ünitesinin elektriğinin kesilmesi so-nucu prematüre bebekler yaşamını kaybetmiştir (Aljazeera, 2023).3. Hastanelerin fiziksel olarak da korunması gerekmektedir. Pencereler için pat-lama koruması, binada bomba sığınakları ve pencereleri örtmeye yarayan kumtorbaları, hastane binalarında basınca dayanıklı kapılar ve pencerelerin kulla-nımı ve sismik izolatörlerin kullanımı gibi meseleler fiziksel koruma için bü-yük önem taşımaktadır. Ayrıca hastanelerdeki sığınaklar, etkilenen nüfusunhayatta kalmasını, güvenliğini ve refahını sağlamak için hayati önem taşıyanbir afetin ilk aşamalarında çok önemlidir (Pothiawala, 2015: 37).4. Su temini de ciddi bir sorundur. Sağlık tesisleri, düzenli su tedariklerinde mey-dana gelen tam veya kısmi kesintileri etkili bir şekilde ele almak ve bunlarakarşı önlem almak için Acil Durum Su Temin Planı oluşturmalıdır. Çünkü sutedariklerindeki aksaklıklar hasta güvenliğini, bakım kalitesini ve tesis işlem-lerini önemli ölçüde etkileyebilir (CDC, 2019). İsrail’in Gazze’ye uyguladığı ab-luka sırasında, kaynaklara erişim kısıtlanmıştır (The Times of Israel, 2023).Gazze’deki savaştan genel bir ders çıkarıldığında ilk olarak, tüm devletler tarafından insan haklarına tam olarak uyulması sağlanmalıdır. Yanı sıra sağlık çalışanlarına da bu konularda eğitimler verilmeli ve sağlık merkezleri olası saldırılara karşı hazırlıklı hale getirilmelidir. Sonuç olarak, Gazze’de barış ortamının sağlanmasına ve sağlık güvensizliğinin giderilmesine yönelik acilen önemli adımlar atılmalıdır.