Ana YazarMustafa CANBAZ13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-5261-6187

Hidrokarbon kaynakları sadece karbon (C) ve hidrojen (H) atomları içeren organik bileşiklerdir. Hidrojen ve karbondan oluştuğundan hidrokarbon moleküller; başta kömür, petrol ve doğalgaz olmak üzere birçok hidrokarbon içeren yakıt ve enerji kaynağını kapsamaktadır (Energy Education, 2025). Genelde hidrokarbonlar fosil yakıt olarak bilinir ve birincil bileşenlerdir. Karalarda olduğu gibi el değmemiş şekilde açık denizlerde de bulunur. Enerji ve yakıt başta olmak üzere kimya endüstrisinde yaygın olarak kullanılır (Britannica, 2025). Energy Institute’nün “Statistical Review of World Energy 2025” raporuna göre, doğalgaz ve petrol ile taş kömürü ve linyit gibi hidrokarbonlar yanında nükleer, güneş, dalga, gel-git ve rüzgâr gibi birincil kaynaklar dünyada tüketilen enerjinin yaklaşık yüzde 87’ini oluşturmaktadır. Bunun içinde hidrokarbon kaynakların payı yüzde 81,5’tir (Energy Institute, 2024: 6). Hidrokarbon kaynakların elektrik üretimindeki payı ise yüzde 60’lar düzeyindedir (Ember Energy, 2025: 9).Hidrokarbonlar enerji üretiminin yanı sıra plastik, elyaf, kauçuk, çözücü, patlayıcı, yağlayıcı ve endüstriyel kimyasalların üretiminde de kullanılır. ABD Jeoloji Araştırmalar Kurumu (USGS) 2010 tarihli raporunda, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nin de dâhil olduğu Ürdün Nehri’nden İsrail, Lübnan ve Suriye’den denize doğru uzanan 83.000 kilometrekarelik jeolojik yapıya sahip Doğu Akdeniz’deki Levant Havzası’nda jeoloji tabanlı bir değerlendirme metodolojisi kullanılarak yapılan araştırmada ortalama 1,7 milyar varil çıkarılabilir petrol ve ortalama 122 trilyon kübik feet çıkarılabilir gaz tahmini yapılmıştır (USGS, 2025a: 1-4). USGS, 2020 yılında jeoloji tabanlı bir değerlendirme metodolojisi kullanarak Doğu Akdeniz Değerlendirme bölgesinde yaptığı yeni araştırmada ise, keşfedilmemiş, teknik olarak çıkarılabilir ortalama 879 milyon varil geleneksel petrol ve 286,2 trilyon kübik feet geleneksel gaz kaynağı tahmini yapmıştır. Tahmin edilen petrolün 304 milyon varili, gazın ise 81.282 trilyon kübik feetlik kısmı, Gazze Şeridi’ni kapsayan Levant Havzası’nda bulunmaktadır (USGS, 2025b: 1-4).Tabloda Levant Havzasında son dönem doğal gaz keşiflerine ilişkin bilgi yer almaktadır.Güney KıbrısRum Yönetimi2011Aphrodite72017İsrail1999Noa0.042012“2000Mari-B1.52004“2009Dalit0.52013“2009Tamar102013“2010Leviathan182016“2011Dolphin0.08Bilinmiyor“2012Shimshon0.3Bilinmiyor“2012Tanin1.2Bilinmiyor2013Karish1.8BilinmiyorFilistin Devleti2000GazaMarine1Bilinmiyor2000’lerde başlayan Levant Havzası’ndaki keşiflerde ulaşılan Tamar ve Leviathan gibi en önemli hidrokarbon havzaları başta olmak üzere, diğerleri esasen BM Genel Kurulunun 1947’deki 181 sayılı kararına kadar tümüyle Filistin’e ait bölgelerken, işgalci İsrail’in kurulması ile başlayan toprak kayıpları sonucu fiilen elden çıkmıştır【1】. Kurulduğu tarihten itibaren Filistinlilerin topraklarını sürekli işgal ederek onlara yaşam alanı bırakmayan İsrail【2】, Ekim 2023‘ten sonra başlattığı saldırılar ile bir milleti ölüm-kalım mücadelesi ile baş başa bırakmıştır. Başta; Kudüs, Gazze Şeridi ve Batı Şeria olmak üzere topraklarında hâkimiyet tesis edemeyen Filistinliler, ne yaşamlarını sürdürdükleri topraklar üzerinde ne de kıyıdaş oldukları deniz sularındaki yer altı ve hatta üstü kaynaklarını özgürce kazma, işleme, çıkarma ve kullanma imkânına sahiplerdir.ABD Enerji Bilgi İdaresi (The U.S. Energy Information Administration-EIA) Mart 2014 tarihli raporunda, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki Filistin topraklarında kanıtlanmış hidrokarbon rezervinin olmadığını, Gazze Deniz sahasında ise hidrokarbon kaynakların varlığının keşfedildiğini belirtmektedir. Ayrıca rapora göre, tahmin edilen doğalgaz kaynağı 1,6 trilyon kübik feet olup, geri kazanılabilirdir (EIA, 2025: 1). Bölgede iki ayrı yerde, Filistin Yönetimi’nin 1999 yılında verdiği yetki ile British Gas (BG) tarafından rezerv keşfedilmiştir. Keşif sonrası BG’nin burada stratejik ittifak kurduğu Lübnan menşeili CC Energy Ltd’nin yaptığı analize göre; Gazze’den yaklaşık 35 km açıkta, 603 metre su derinliğinde ilk keşif Eylül 2000’de Gazze Marine-1’de (GM-1), ikincisi ise, GM-1’in yaklaşık 5 km güneybatısında, 535 metre su derinliğinde Gazze Marine-2 (GM-2) bölgesinde yapılmıştır. Ticari olarak değerlendirilen rezervlerin birlikte 1 trilyon kübik feet’in üzerinde olduğu tahmin edilmektedir (CC Energy, 2025: 1). Ancak, BG’nin ve ortağının çalışmaları, Filistin Yönetimi’nin çabalarına ve Oslo Anlaşması’na rağmen İsrail’in politik ve ekonomik manevraları ile sürekli engellenmiştir. Ekim 2023’ten itibaren ise Gazze tümüyle işgal ile karşı karşıya kalmıştır. Bu girişim karşısında, başta Birleşik Krallık menşeili hukuk firması CMS olmak üzere, bağımsız hukukçular İsrail’in, “Oslo Anlaşmaları kapsamındaki yükümlülüklerini ve Gazze sularındaki deniz sınırını iyi niyetle ve uluslararası hukuk temelinde müzakere etme konusundaki genel uluslararası hukuk yükümlülüğünü ihlal ettiği” değerlendirmesini yapmaktadır (Gas Outlook, 2025: 1-2).