Ana YazarÇağdaş ERTAŞ13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0001-9641-8054

İnanç turizmi dini/manevi motivasyonlarla seyahat eden veya dini etkinliklere katılan bireylerin oluşturduğu (Abror vd., 2019: 634), tarihi binlerce yıl öncesine dayanan en eski turizm türüdür. Bu turizm türünün ilk bileşeni hac ziyareti olarak kabul edilir. Günümüzde hacı terimi sadece dini motivasyonla kutsal yerleri ziyaret edenler için değil aynı zamanda dini açıdan önemli olan mekânları belli bir saygı çerçevesinde ziyaret edenler için de kullanılmaktadır (Tsai, 2021: 1).Medeniyetlerin beşiği olarak bilinen Filistin, Hristiyanlık, İslamiyet ve Yahudilik ile olan derin bağları nedeniyle inanç turizmi için önemli bir destinasyondur. Bu tarihi alanlar, Hz. Îsâ’nın doğum yeri olduğuna inanılan Beytüllahim’deki Doğuş Kilisesi ve İslamiyet’te merkezi bir yeri olan Kudüs’teki el-Aksa Camii gibi simge yapıları içerir. İnsanlık tarihi açısından anlamlı olan bu mekanlar, diğer tarihi yapılarla Filistin’i dünyanın dört bir yanından gelen hacılar ve inanç turizmine katılan turistler için önemli kılmaktadır (Isaac & Eid, 2019: 1513).Zengin potansiyeline rağmen Filistin’de inanç turizmi tam olarak gelişmemiştir.【1】 İnanç turizmine yönelik temel zorluk, İsrail’in bölgedeki despotik kontrolünden kaynaklanmaktadır. İsrail şirketleri, turizm sektörünü büyük ölçüde tekeline alarak Filistinlilerin ekonomik çıkarlarını sınırlandırmaktadır. Turistler, genellikle Beytüllahim başta olmak üzere Filistin bölgelerinde yalnızca kısa süreler geçirebilmekte ve İsrail’e dönmeden önce de sadece Doğuş Kilisesi gibi önemli yerleri ziyaret edebilmektedir (Isaac & Eid, 2019: 1500). Turistlerin ziyaretlerini sınırlamak ve gelirlerin İsrail’e aktarılmasını sağlamak için uygulanan kısıtlamalar, Filistin’de inanç turizmi sorununu büyütmektedir (Isaac, 2010: 581). Ayrıca İsrail’in sürdürdüğü saldırılar ve çatışma ortamı Filistin’in güvenli bir inanç turizmi destinasyonu olarak imajını olumsuz etkilemektedir. Filistin’in kültürel ve dini öneme sahip bir yer olmaktan ziyade bir çatışma bölgesi olarak anılması potansiyel ziyaretçileri de korkutmaktadır (Çakmak & Isaac, 2015: 235).Hristiyan hac pazarı, düşük marjlı ve düşük bütçeli seyahatleri içerme eğiliminde olmasına rağmen en büyük pazar olmaya devam etmektedir. İnanç turizmini geliştirmek için geleneksel hac deneyimlerini kültürel miras faaliyetleriyle bütünleştiren yenilikçi ürünlere ihtiyaç vardır. Ayrıca Filistin şehirleri, özellikle hac ibadetini gerçekleştiren, Arap ülkeleri ve Müslüman ülkelerden turist çekmede önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak, İsrail tarafından uygulanan vize gereksinimleri gibi politik kısıtlamalar bu fırsatı sınırlandırmaktadır (Isaac & Eid, 2019: 1505). Bu jeopolitik engellerin kaldırılması, ziyaretçi sayılarında önemli bir büyümenin kilidini açabilir. Sonuç olarak Filistin’de inanç turizmi, tarihi ve manevi mirası nedeniyle çok önemli bir potansiyel sunarken politik ve operasyonel kısıtlamalardan kaynaklanan önemli zorluklarla karşı karşıyadır. Filistin’de inanç turizminin potansiyelinin tam anlamıyla kullanılabilmesi ve Filistin’in önde gelen bir inanç turizmi destinasyonu olarak rolünün güçlendirilmesi için stratejik politikalar geliştirilmesi, hedefli pazarlama yapılması ve yenilikçi turizm sunumları esastır.Filistin, dünya genelinde önemli bir inanç turizmi merkezi olarak hâlen sesini duyurmaya çalışmaktadır. Ancak Ekim 2023‘ten bu yana İsrail’in uyguladığı orantısız şiddet ve sürdürdüğü soykırım, özellikle her yıl ziyaretçilerin manevi deneyimlerinin merkezi olan Kudüs, Beytüllahim ve el Halil gibi şehirlerde inanç turizmini olumsuz anlamda etkilemektedir. Bu olumsuz etkiler yalnızca inanç turistlerinin akışını engellemekle kalmayıp aynı zamanda Filistin’in, manevi hac için bir inanç turizmi destinasyonu olarak itibarını da zedelemektedir.