Ana YazarÇağdaş ERTAŞ13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0001-9641-8054

Kültürel miras geçmiş nesillerden alınan, günümüzde korunan, gelecek nesillere aktarılan somut ve somut olmayan eserler ve değerlerin tümünü kapsar. Anıtlar, binalar ve eserler somut mirasken gelenekler, diller ve bilgi somut olmayan mirastır (Blake, 2000: 68; Doerr, 2009: 2).Filistin’deki kültürel miras, bölgenin tarihi ve kültürel kimliğini tanımlayan zengin bir dokudan oluşmaktadır. Bu miras, her biri bölgenin benzersiz sosyal ve tarihi dokusuna katkıda bulunan somut ve somut olmayan kültürel unsurları içermektedir. Filistin’in kültürel mirasının somut yönleri, çok sayıda arkeolojik alan, tarihi bina ve anıtla örneklendirilir. Bunlara bölgenin tarihi gelişimini yansıtan antik şehirler, dini yapılar ve önemli kalıntılar da dahildir. Beytüllahim’deki Doğuş Kilisesi ve Kudüs’teki Harem-i Şerif gibi alanlar, Filistin’in tarihi ve dini manzarasını anlamak için çok önemlidir. Ancak İsrail’in bölgedeki çatışmacı tutumu ve toprak gaspları【1】 bu alanların korunması ve yönetimi için önemli zorluklar oluşturmaktadır (Al-Houdalieh, 2009: 338; Kersel, 2015: 38).Filistin’deki somut olmayan kültürel miras, halkın geleneksel uygulamaları, sözlü kültürü ve toplumsal ritüelleri içermektedir. Bu miras biçimleri, kültürel çeşitliliği sürdürmek ve topluluklar arasında bir kimlik ve süreklilik duygusu sağlamak için hayati öneme sahiptir (Lenzerini, 2011: 102). Geleneksel müzik, dans, el sanatları ve hikaye anlatımı, Filistin kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır ve bölgenin zengin kültürel mozaiğine katkıda bulunmaktadır.Filistin’deki kültürel mirasın korunması ve yönetimi, İsrail işgali nedeniyle engellenmektedir. Yasa dışı kazılar, profesyonel personel eksikliği ve İsrail’in müdahaleleri nedeniyle oluşan denetim sorunları, koruma çabalarını zorlaştırmaktadır (Sayej, 2010: 58-60). Bu zorluklara rağmen yerel ve uluslararası örgütler, Filistin’in kültürel mirasını savunma ve korumada önemli bir rol oynamaktadır (De Cesari, 2017: 747). İslami vakıflar kültürel mirasın yönetimine sürdürülebilir bir yaklaşım sunarak hükümet kontrolünden bağımsız olarak işleyen bir miras koruma ve hayırseverlik örneği göstermektedir (Assi, 2008: 381). Bu model, topluluk katılımı ve kâr amacı gütmeyen çabalar aracılığıyla kültürel alanların yönetimini ve korunmasını destekler.Filistin’deki kültürel miras, hem direnişi hem de devlet kurma çabalarını yansıtan sosyal ve politik ifade için bir zemin oluşturur. Ulusal kimliği ve topluluk gururunu şekillendirmede merkezi bir rol oynar ve bölgenin tarihinin hem yerel hem de küresel olarak anlaşılmasına katkıda bulunur (De Cesari, 2017: 747). Bu nedenle, Filistin’in kültürel mirasının geleceği, tarihi bilgiyi yaymak, turizmi teşvik etmek ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek için önemlidir (Dodd & Boytner, 2010: 10). Genel olarak Filistin’in kültürel mirası, bölgenin zengin ve çok kültürlü tarihini yansıtmaktadır.Ekim 2023‘ten itibaren devam eden İsrail saldırıları, Gazze’deki kültürel mirasa büyük zarar vermiş, Filistin kimliğini temsil eden gelenekleri ve somut mirası kültür kırımına maruz bırakmıştır. Buna rağmen bölgede İsrail ve Filistin’in sahip olduğu kültürel miras mukayese edildiğinde İsrail’in Filistin’e ait zenginliği İsrailleyerek【2】 ya da tahrip ederek belirgin eksikliğini gidermeye çalıştığı görülmektedir. Filistin kültürel mirasının bu şekilde tahribi, sadece Filistinlileri toprakla olan tarihi bağlarından mahrum bırakmakla kalmamakta aynı zamanda insanlık mirasına da zarar vermektedir.Okuma ÖnerileriUzundere, Şeyma (2024). “UNESCO, İsrail Saldırılarının Gazze’deki Kültürel Mirasa Verdiği Zarardan Endişe Ediyor”. AA. Erişim Tarihi: 31.01.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/unesco-israil-saldirilarinin-gazzedeki-kulturel-mirasa-verdigi-zarardan-endise-duyuyor/3144843.