ORCID ID
0000-0001-6385-6488
Kamu borcu, devletin yükümlülüğünde olan ve henüz vadesi dolmamış borçların toplamını ifade etmektedir (Seater, 2024; Sturzu, 2014: 53). Kamu borcu dinamikleri, yalnızca makroekonomik göstergelerle değil, aynı zamanda siyasal istikrar düzeyi, jeopolitik gerilimler ve yönetişim kapasitesi gibi dışsal etkenlerle de doğrudan ilişkilidir (Nelson, 2011: 334, Alesina & Tabellini, 1990: 403). Bu çerçevede, Filistin’in kamu borcuna ilişkin durumu değerlendirildiğinde, özellikle İsrail işgali altında maruz kalınan sistematik baskılar, ekonomik abluka uygulamaları, kişi ve sermaye hareketliliğini sınırlayan çeşitli kısıtlamaların, kamu maliyesi üzerinde derin ve yapısal bir tahribat meydana getirdiği görülmektedir.Statista tarafından yayımlanan güncel verilere göre, Batı Şeria ve Gazze’deki kamu borç düzeyinin 2018-2028 yılları arasında istikrarlı bir artış eğilimi sergilediği öngörülmektedir. 2018 yılında 5,12 milyar dolar seviyesinde olan kamu borç stoku, her yıl artarak 2023 yılı itibarıyla 8,23 milyar dolara ulaşmıştır. 2025 sonrası döneme ilişkin tahminler, bu eğilimin süreceğini ve 2028 yılında borç düzeyinin 11,04 milyar dolara erişeceğini öngörmektedir (O’Neill, 2025).Söz konusu borç düzeyinin ekonomik ölçekte daha sağlıklı değerlendirilebilmesi açısından, Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYİH) oranla incelenmesi daha anlamlı olacaktır. Bu bağlamda, CEIC Data tarafından sunulan verilere göre, Filistin Devleti (sadece Batı Şeria ve Gazze üzerinden yapılan hesaplamalar göz önünde bulundurulduğunda) kamu borcunun GSYİH’ye oranı 2014–2024 dönemi boyunca dalgalı bir seyir izlemiş; ancak 2020 yılından itibaren (özellikle 2023 ve 2024 yıllarında) hızlı ve keskin artışlar göstermiştir (bkz. Grafik 1).Grafik 1: Filistin Kamu Borcunun GSYİH Oranı (2014-2024) (Ceic Data, 2025)Yakından bakıldığında, 2015–2019 döneminde yüzde 60–70 seviyelerinde seyreden kamu borcunun GSYİH’ye oranı, 2020 itibarıyla yükseliş eğilimine girmiş ve 2024 yılı itibarıyla yüzde 120’nin üzerine çıkarak tarihsel bir zirveye ulaştığı görülmüştür. Özellikle Ekim 2023 sonrası yoğunlaşan saldırılar ve bunun neden olduğu geniş çaplı ekonomik tahribat, kamu borcu üzerindeki baskıyı önemli ölçüde artırmıştır. Bu olağanüstü ve istikrarsız koşullar altında, borç yönetiminin temel ilkeleri geçerliliğini yitirmiş; mali rasyonalite ve sürdürülebilirlik hedefleri, yapısal kısıtlar nedeniyle uygulanamaz hâle gelmiştir.Bu bağlamda, Filistin’in kamu borcundaki artış yalnızca makroekonomik bir istikrarsızlık göstergesi değil, aynı zamanda işgal altındaki yapısal eşitsizliklerin, ekonomik izolasyon politikalarının ve süreklilik arz eden insani krizin finansal yansıması olarak görülmelidir (World Bank, 2024, Zananiri, 2025). Bu çok katmanlı kriz ortamında, Filistin’in mali istikrarını sağlamak amacıyla uzun vadeli ve kapsamlı bir kamu borç yönetimi stratejisine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu stratejinin, dış finansman bağımlılığını azaltıcı yönde yeniden yapılandırılması, yerel kaynakların mobilizasyonunu güçlendirmesi ve mali özerkliği artırıcı yapısal reformlarla desteklenmesi oldukça önemlidir.Okuma ÖnerileriAbdelrahman, O. A. (2022). “The Impact of Public Debt on Economic Growth in Palestine (2005-2019)”. Journal of Economics and Sustainable Development, 13 (20). Awwad, B. (2021). “Public Debt and Government Expenditure: Applied Study on the Palestinian Environment”. International Journal of Business Go, 4 (2), 96-115. Saleh, M. M. (Ed.). (2023). “The Palestine Strategic Report 2022-2023”. Al-Zaytouna Centre For Studies & Consultations. Erişim Tarihi: 03.06.2025, https://www.alzaytouna.net/english/publications/PSR22_23/PSR22-23_Full.pdf.
Kamu borcu, devletin yükümlülüğünde olan ve henüz vadesi dolmamış borçların toplamını ifade etmektedir (Seater, 2024; Sturzu, 2014: 53). Kamu borcu dinamikleri, yalnızca makroekonomik göstergelerle değil, aynı zamanda siyasal istikrar düzeyi, jeopolitik gerilimler ve yönetişim kapasitesi gibi dışsal etkenlerle de doğrudan ilişkilidir (Nelson, 2011: 334, Alesina & Tabellini, 1990: 403). Bu çerçevede, Filistin’in kamu borcuna ilişkin durumu değerlendirildiğinde, özellikle İsrail işgali altında maruz kalınan sistematik baskılar, ekonomik abluka uygulamaları, kişi ve sermaye hareketliliğini sınırlayan çeşitli kısıtlamaların, kamu maliyesi üzerinde derin ve yapısal bir tahribat meydana getirdiği görülmektedir.
Statista tarafından yayımlanan güncel verilere göre, Batı Şeria ve Gazze’deki kamu borç düzeyinin 2018-2028 yılları arasında istikrarlı bir artış eğilimi sergilediği öngörülmektedir. 2018 yılında 5,12 milyar dolar seviyesinde olan kamu borç stoku, her yıl artarak 2023 yılı itibarıyla 8,23 milyar dolara ulaşmıştır. 2025 sonrası döneme ilişkin tahminler, bu eğilimin süreceğini ve 2028 yılında borç düzeyinin 11,04 milyar dolara erişeceğini öngörmektedir (O’Neill, 2025).
Söz konusu borç düzeyinin ekonomik ölçekte daha sağlıklı değerlendirilebilmesi açısından, Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYİH) oranla incelenmesi daha anlamlı olacaktır. Bu bağlamda, CEIC Data tarafından sunulan verilere göre, Filistin Devleti (sadece Batı Şeria ve Gazze üzerinden yapılan hesaplamalar göz önünde bulundurulduğunda) kamu borcunun GSYİH’ye oranı 2014–2024 dönemi boyunca dalgalı bir seyir izlemiş; ancak 2020 yılından itibaren (özellikle 2023 ve 2024 yıllarında) hızlı ve keskin artışlar göstermiştir (bkz. Grafik 1).
Grafik 1: Filistin Kamu Borcunun GSYİH Oranı (2014-2024) (Ceic Data, 2025)
Yakından bakıldığında, 2015–2019 döneminde yüzde 60–70 seviyelerinde seyreden kamu borcunun GSYİH’ye oranı, 2020 itibarıyla yükseliş eğilimine girmiş ve 2024 yılı itibarıyla yüzde 120’nin üzerine çıkarak tarihsel bir zirveye ulaştığı görülmüştür. Özellikle Ekim 2023 sonrası yoğunlaşan saldırılar ve bunun neden olduğu geniş çaplı ekonomik tahribat, kamu borcu üzerindeki baskıyı önemli ölçüde artırmıştır. Bu olağanüstü ve istikrarsız koşullar altında, borç yönetiminin temel ilkeleri geçerliliğini yitirmiş; mali rasyonalite ve sürdürülebilirlik hedefleri, yapısal kısıtlar nedeniyle uygulanamaz hâle gelmiştir.
Bu bağlamda, Filistin’in kamu borcundaki artış yalnızca makroekonomik bir istikrarsızlık göstergesi değil, aynı zamanda işgal altındaki yapısal eşitsizliklerin, ekonomik izolasyon politikalarının ve süreklilik arz eden insani krizin finansal yansıması olarak görülmelidir (World Bank, 2024, Zananiri, 2025). Bu çok katmanlı kriz ortamında, Filistin’in mali istikrarını sağlamak amacıyla uzun vadeli ve kapsamlı bir kamu borç yönetimi stratejisine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu stratejinin, dış finansman bağımlılığını azaltıcı yönde yeniden yapılandırılması, yerel kaynakların mobilizasyonunu güçlendirmesi ve mali özerkliği artırıcı yapısal reformlarla desteklenmesi oldukça önemlidir.
Abdelrahman, O. A. (2022). “The Impact of Public Debt on Economic Growth in Palestine (2005-2019)”. Journal of Economics and Sustainable Development, 13 (20). Awwad, B. (2021). “Public Debt and Government Expenditure: Applied Study on the Palestinian Environment”. International Journal of Business Go, 4 (2), 96-115. Saleh, M. M. (Ed.). (2023). “The Palestine Strategic Report 2022-2023”. Al-Zaytouna Centre For Studies & Consultations. Erişim Tarihi: 03.06.2025, https://www.alzaytouna.net/english/publications/PSR22_23/PSR22-23_Full.pdf.
Alesina, Alberto & Tabellini, Guido (1990). “A Positive Theory of Fiscal Deficits and Government Debt”. The Review of Economic Studies, 57 (3), 403–414.
Ceic Data (2025). Palestinian Territory Government Debt: % of GDP. Erişim Tarihi: 06.06.2025, https://www.ceicdata.com/en/indicator/palestinian-territory-occupied/government-debt--of-nominal-gdp.
Nelson, M. Rebecca (2011). “Sovereign Debt in Advanced Economies: Overview and Issues for Congress”. Congressional Research Service. Erişim Tarihi: 13.10.2025, https://www.everycrsreport.com/files/20120229_R41838_2c0ce682e4760882dcc80f629a1e4cc80573899d.pdf.
OCHA (2023). Occupied Palestinian Territory Humanitarian Fund Annual Report. Erişim Tarihi: 04.04.2025, https://www.ochaopt.org/sites/default/files/oPt_2023_annual_report.pdf.
O’Neill, Aaron (2025). “West Bank & Gaza: National Debt from 2018 to 2028 (in billion U.S. dollars)”. Statista. Erişim Tarihi: 25.09.2025, https://www.statista.com/statistics/1423609/national-debt-of-palestine/#statisticContainer.
Seater, J. John (2024). “Government Debt and Deficits”. The Library of Economics and Liberty (Econlib)”. Erişim Tarihi: 11.06.2025, https://www.econlib.org/library/Enc/GovernmentDebtandDeficits.html.
Sturzu, Ion (2014). “State Debt: A Conceptual Treatment”. Economie si Sociologie: Revista Teoretico-Stiintifica, (2), 53-59.
World Bank (2024). World Bank Issues New Update on the Palestinian Economy. Erişim Tarihi: 13.03.2025, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/05/23/world-bank-issues-new-update-on-the-palestinian-economy.
Zananiri, Elias (2025) “How Israeli Policy and the War in Gaza Affect the PA’s Looming Financial Crisis”. Themedialine. Erişim tarihi: 13.03.2025, https://themedialine.org/top-stories/how-israeli-policy-and-the-war-in-gaza-affect-the-pas-looming-financial-crisis/.
| apa | Marufoğlu, A. (2026). Kamu Borcu. H. Y. Başdemir & M. Uçar (Ed.), Filistin Sözlüğü. (ss. 882-884) Anadolu Ajansı - AA Kitap. |
|---|---|
| isnad | Marufoğlu, Abdullah. “Kamu Borcu”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 882-884. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026. |
Filistin Sözlüğü AA Kitap ve Filistin Akademik Düşünce Platformu tarafından hazırlanmıştır.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Kamu Borcu" maddesi için tartışma başlatın
Okuma Önerileri
