Kırlangıç Balığı

Kırlangıç balığı (Chelidonichthys lucerna, Linnaeus, 1758), Triglidae familyasına mensup demersal (dipte yaşayan) bir deniz balığı türüdür,. İskorpitgiller takımı içerisinde değerlendirilen ve morfolojik yapısı nedeniyle "uçan kırlangıç balığı" olarak adlandırılan türler de bulunmaktadır. Literatürde en yaygın bilinen tür Akdeniz kırlangıç balığıdır ve C. lucernus, C. lucerna ile sinonimdir.

Coğrafi Dağılım ve Habitat

Kırlangıç balığı, Doğu Atlantik’te Norveç kıyılarından Afrika (Senegal) kıyılarına kadar uzanan geniş bir alanda, İngiliz Kanalı ve Kuzey Denizi'nde yayılım gösterir,. Türkiye sularında ise Marmara, Ege ve Akdeniz’de görülmekle birlikte, Karadeniz’de de bulunmaktadır,. Karadeniz’de nadir olarak rastlanan bu tür, genellikle 50-100 metre derinlikler arasında dağılım gösterse de, yaşam alanı 5 metre ile 318 metre derinliklere kadar değişebilmektedir.^【1】

Mevsime bağlı olarak yer değiştiren bu balıklar, genellikle 20-70 metre derinliklerde yoğunlaşır. Habitat tercihi bakımından kayalık, çamurlu, çakıllı veya kumlu zeminleri seçerler,. Uçan kırlangıç balığı olarak tanımlanan türler ise genellikle 10-30 metre derinliklerdeki kumlu ve çamurlu zeminlerde yaşamakla birlikte 300 metre derinliğe kadar inebilirler.^【2】 Bu türler 8-24 °C sıcaklığındaki sularda yayılım gösterir.^【3】

Morfolojik Özellikler

Kırlangıç balıkları, maksimum 75 cm boya ve 6-8 kg ağırlığa ulaşabilen canlılardır; ancak ortalama boyları genellikle 25-30 cm civarındadır. Araştırmalarda incelenen bireylerde pozitif allometrik büyüme (b>3) özelliği tespit edilmiştir.^【4】

"Uçan kırlangıç balığı" olarak adlandırılan türün en belirgin özelliği, kuş kanadına benzeyen yan yüzgeçleridir. Bu yüzgeçlerin ucunda, sadece kanatlar açıldığında görülebilen mavi bir şerit bulunur. Genç bireyler koyu kahverengi tonlarındayken, ergin bireyler daha açık kahverengidir ve sırt kısımlarında açık mavi ile koyu kahverengi benekler yer alır. Ayrıca, karın yüzgeçlerinin yanında bulunan özelleşmiş organlar sayesinde zemin üzerinde yürüyormuş gibi hareket edebilirler.

Deniz tabanında yaşayan bir kırlangıç balığı(TUBİTAK)

Beslenme Biyolojisi

Demersal özellik gösteren kırlangıç balıkları, temel besin kaynağı olarak küçük balıklar, kabuklular (yengeç, karides) ve yumuşakçaları (salyangozlar) tüketir,,. Ayrıca tiryaki, mezgit ve barbunya gibi türler de besinleri arasındadır. Uçan kırlangıç balıkları da benzer şekilde küçük yengeç, karides, denizyıldızı ve kurtlarla beslenir.

Üreme Özellikleri

Kırlangıç balığının üreme dönemi coğrafi bölgelere göre farklılık gösterir:

• Orta Ege Denizi: Şubat ayında başlayıp Haziran ayına kadar sürer.

• Karadeniz (Gürcistan kıyıları): Mayıs ayında başlayıp Eylül sonuna kadar devam eder.

• Türkiye Araştırmaları (SUMAE): Kasım ayından başlayarak Ocak ayına kadar üreme tespit edilmiştir.

Yumurtalar şeffaf, pelajik (yüzücü) ve küresel yapıdadır,. Yumurta çapı ortalama 1,25±0,25 mm (1,20-1,32 mm aralığında) olup, içerisinde ortalama 0,27 mm çapında bir veya birden fazla yağ damlacığı barındırır. Bir gram kırlangıç yumurtasında yaklaşık 841 adet yumurta bulunur. Döllenmiş yumurtalardan 15°C su sıcaklığında yaklaşık 5 gün sonra prelarva çıkışı gerçekleşir ve yeni çıkan larvaların boyu ortalama 3,12 mm'dir.^【5】

Yetiştiricilik ve Adaptasyon Çalışmaları

Doğal ortamdan (gırgır, trol, uzatma ağları ile) yakalanan kırlangıç balıklarının kültür ortamına adaptasyonu mümkündür,. Adaptasyon sürecinin başlangıcında balıklarda stres, tank dışına atlama eğilimi ve aşırı hareketlilik gözlemlense de, yaklaşık üç gün sonra taze yem alımı başlamaktadır,.

Yapılan çalışmalarda, adaptasyon öncesi %46 olan yaşama oranının, balıkların markalanması ve uygun bakım koşullarının sağlanmasıyla %93,5'e çıkarıldığı belirlenmiştir. 30 cm'den büyük bireylerin kültür ortamına adaptasyonu daha başarılıdır. Yetiştiricilik ortamında balıklardan döl alımı için LHRH-a hormonu kullanımı başarıyla sonuçlanmış ve yumurta elde edilmiştir,. Bu veriler, kırlangıç balığının alternatif bir su ürünleri yetiştiricilik türü olabileceğini göstermektedir.^【6】