Kültür ve Çocuk Yetiştirme Arasındaki İlişki

Kültür, bir grup insan tarafından paylaşılan ve onların günlük yaşamlarını düzenlemeye yarayan farklı düşünce, inanç ve davranış kalıpları kümesi olarak tanımlanmaktadır (Bornstein, 2012; Keller, 2017). Her kültür, içerisine dahil olan bireylerin nasıl düşünmeleri ve davranmaları gerektiğine dair köklü ve ortak kabul görmüş düşünce, inanç ve davranış bütününe sahiptir. Bu düşünce, inanç ve davranışlar bütünü, bir kültürü diğer kültürlerden farklı ve ayırt edilir kılan en önemli özellik olarak görülmektedir (Bornstein, 2012; Georgas, Mylonas, Bafiti, Poortinga, Christakopoulou, Kağıtçıbaşı vd., 2001).

Anne babalar çocuklarını yetiştirirken, farkında olarak veya olmayarak, belli değerler ve çocukları için belirledikleri hedefler doğrultusunda hareket ederler. Aile kurumu, toplumun en önemli yapı taşlarından bir tanesidir. Bireyler aile olmaya karar verdikten sonra birbirlerinin inançlarına, düşünce yapılarına, duygularına, bakış açılarına uyum sağlamayı öğrenirler. Bu bireyler anne ve baba olduktan sonra çocuğa kendi kabul gördükleri, doğru olduklarına inandıkları düşünce ve davranış kalıplarını yansıtırlar. Çocuğa yansıttıkları bu kalıplar ve ebeveynlik tarzları rastgele oluşmuş, mantıksız davranışlar bütünü değil, bir kültürün yansımasıdır. Çocuk dünyaya geldiği andan itibaren içerisinde bulunduğu çevre ve ebeveynleri, bu ortak kültürün unsurlarından etkilenen kişilerdir.

Her kültürde zihinlerdeki çocuk tanımı ve beklentiler farklı unsurlar tarafından şekillenmektedir. Farklı toplumlarda anne babanın çocuk yetiştirme tutumları arasında farklılıklar olması, kültürel farklılıklarla açıklanabilir. Ebeveynlerin hem kültürel unsurlardan etkilenmeleri hem de ailelerine ve topluma kabul edilme güdüleri, ebeveynlik tarzlarına etki etmiştir. Çocuk yetiştirme tutumları bireyin kültürel birikiminin bir sonucudur. Bu etki, çocuğa olan davranışları şekillendirdiği gibi, aynı zamanda ebeveynlerin çocuktan beklentilerini de etkilemektedir.

Farklı kültürel toplumlarda çocuktan beklentiler yaşa ve cinsiyete göre de değişmektedir. Bazı toplumlarda altı yaş çocuğundan ev işleri yapması ve kardeşlerine bakması gibi sorumluluklar beklenirken, bazı toplumlarda altı yaş çocuğunun tek sorumluluğu okula gitmektir. Bazı toplumlar erkek çocuklarda otonominin (bağımsızlık) gelişmesine imkân tanıyıp erkek çocuktan baskın davranışlar beklerken, kız çocuklardan küçük kardeşlerinin bakımını üstlenmesini beklerler (Edwards, 1988).

Çocuk gelişimi dinamik, etkileşimli bir süreçtir. Her çocuk, çevresindeki dünyayla etkileşimde benzersizdir. Başkalarından ve çevreden aldıkları şeyler, aynı zamanda nasıl düşündüklerini ve davrandıklarını da şekillendirir. Bu şekillenme, yetişkinlerin katılımıyla veya onları gözlemleyerek gerçekleşir. Kültür, belirli davranışları teşvik ederek veya caydırarak sosyo-duygusal gelişimde de rol oynar. Aynı yaş grubundaki ve aynı cinsiyetteki çocukları farklı kültürler içerisinde değerlendirdiğimizde, davranışlarında ve çevreyle etkileşimlerinde çok büyük farklar görmek mümkündür. Çocukların oynadıkları oyunlarda, olaylara verdikleri tepkilerde, girişken veya çekimser oldukları konuların oluşmasında bu farklar oldukça etkilidir. Her kültür, kendi kimliğini yansıtan aile yapılarıyla yaşar ve özelliklerini bu ailelerin içerisinde yansıtır.

Kültürel farklılıklar sadece farklı ülkelerde yaşayan kişiler arasında görülmemektedir. Aynı ülke içerisinde yaşayan kişiler arasında da kültürel değer anlamında farklılıklar görülebilir. Bu farklılıklar bazen yemek, bazen giyim, bazen düşünce, bazen de duygular şeklinde dışarıdan görülebilir. İki farklı kültür içinde yetişmiş kadın ve erkeğin zaman içerisinde çocuk eğitimi konusunda ortak bir noktayı bulmaları önemlidir. Ancak bu durumun tersi de mümkündür. Farklı kültür ve yaşam biçimlerinden gelip aynı evde yaşamak ve bir çocuğa sahip olmak bazen zorlukları da beraberinde getirebilir. Bu konuda her iki tarafın da hoşgörülü olması faydalıdır (Gümüş, 2020).