Ana YazarSeçkin SEVİM13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0001-5992-8645

Lord Balfour (1848-1930), 1917 yılında yayımladığı mektupla Filistin’de bir “Yahudi Yurdu”nun kurulması sürecini başlatmıştır. Balfour Mektubu, siyonist Yahudilerin İngiliz emperyalizmi eliyle, Filistin’de bir alan edinmek için yürüttükleri kampanyanın önemli bir aşamasıdır. Böylece bölgedeki hâkimiyetini güçlendirmeyi hedefleyen Büyük Britanya, siyonist sermaye ile iş birliği yaparak Filistin’de Yahudilere bir alan açmıştır【1】 (Hollstein, 1975: 119). Bu mektuptan sonra 1918’de Osmanlı İmparatorluğu savaştan yenik çıkmış ve Arap Yarımadası ile Filistin’i de kaybetmiştir. Yaklaşık 30 yıllık bir süreç sonunda, 14 Mayıs 1948’de Filistin toprakları üzerinde bir Yahudi Devleti kurulmuştur【2】.İsrail, İkinci Dünya Savaşı’ndan (1939-1945) sonra ABD’nin Orta Doğu’daki çıkarlarını koruyan ileri bir karakol misyonu üstlenmiştir. Arap ülkelerinin kendi aralarındaki sorunları kullanarak ya da emperyalistlerin yardımıyla onlar için yeni sorunlar çıkartarak bölgede işgalci bir güç olmuştur【3】. İsrail, kurulduğu ilk günden itibaren diğer sömürgecilerin desteğiyle bölgedeki insanlarla savaşmayı sürdürmüş, BM kararları ile kendisine verilen topraklara yenilerini eklemiştir. Böylece Filistin topraklarının yüzde 80’ini gasp etmiştir【4】 (Deveci, 2015: 10).1967 yılındaki savaş sonrasında Batılıların katkısıyla Kudüs dâhil, tüm Filistin’i işgal eden ve topraklarını üç misli genişleten İsrail, 1973 Savaşı ile iyice güç kazanmıştır (Yaşar vd., 2010: 18-19). Her katliamın ardından Filistinli mülteciler kervanına yenileri eklense de BM tarafından alınan 200’ün üstündeki karar【5】 ya BM Güvenlik Konseyinden ABD vetosuyla dönmüş【6】 ya da herhangi bir yaptırımı olmayan bu kararlar İsrail’in keyfi uygulamalarının önüne geçememiştir (Yaşar vd., 2010: 19). Ayrıca 1970 yılında yaşanan ve tarihe “Kara Eylül” olarak geçen olaylar, Lübnan’ın 1982’de İsrail tarafından işgali ve Sabra ve Şatilla katliamlarında İsrail’in rolü, Filistin topraklarının dışında da ciddi baskılara neden olmuştur (Yaşar vd., 2010: 19). İsrail, en gelişmiş batılı silahları kullanarak baskısını şiddetlendirmiş; bu baskılar 1987’de Filistinlilerin kadın-erkek, genç-yaşlı demeden sapan ve taşla bayrak açtıkları İntifada’yı başlatmıştır (Yaşar vd., 2010: 19).Filistinliler, yüzyıllardır yaşadıkları topraklarda en gelişmiş silahlarla kuşanmış işgalci İsrail ordusuna karşı sapan ve taşla direnmişlerdir. Sapan ve taş, İsrail’in haksız işgaline direnen Filistinlilerin haklı direnişinin en güçlü sembolüdür【7】. İsrail askerlerine, Filistinli gençlerle birlikte sapanla taş atarken Anadolu Ajansı kameramanı tarafından görüntülenen Filistinli Hacı Said Arme (Ebu’l Abd), Filistin direnişinin sembol isimlerinden biri hâline gelmiştir (Fırat, 2021). Onun sembolleşmesinin nedeni, ilerlemiş yaşına rağmen İsrail’in ağır silahlarına taşlarla karşı koymasının, Filistinlilerin maruz kaldığı zulmün boyutlarını en çarpıcı biçimde yansıtmasıdır. Bu süreçte sanat da mücadelenin aktarılmasında önemli bir araç olmuştur. Nitekim Filistinlilerin Batı Şeria’daki direnişi, Gazzeli Emell el-Kehlut tarafından sanat eserine dönüştürülmüş ve böylelikle yaşananların dünya kamuoyuna duyurulması sağlanmıştır (Talatene, 2016).Filistinliler, içinde bulundukları dezavantajlı koşullara rağmen, tıpkı Davut’un Golyat’a karşı verdiği mücadelede olduğu gibi, işgalci İsrail’e karşı inanç ve azimle direnmeye devam etmektedir. Sapan ve taş, bu mücadelenin masum araçları olarak tarihsel bir anlam kazanmıştır. Modern silahlarla donatılmış işgalci güce karşı sivillerin elindeki bu basit savunma araçları, asimetrik savaşın evrensel bir göstergesine dönüşmüştür. Filistin halkının yürüttüğü meşru mücadelenin tüm dünyaya ilham veren bir simgesi haline gelmiştir.Okuma ÖnerileriSchoenman, Ralph (1992). Siyonizmin Gizli Tarihi, çev.: Aydın Pesen. İstanbul: Kardelen Yayınları.