Tosya Kıl Telası

Tosya kıl telası, Kastamonu’nun Tosya ilçesinde geleneksel yöntemlerle üretilen ve özellikle erkek giysilerinde kullanılan bir tela türüdür. Mahreç işaretiyle tescillenmiş olan bu ürün, coğrafi sınırla ün bağı taşıyan önemli bir yerel zanaat ürünüdür.

Tosya kıl telası, sadece tela üretimi amacıyla dokunan özel bir kumaştır. Atkı ipliği olarak kamgarn (kıl ipliği), çözgü ipliği olarak ise 20/1 veya 30/1 pamuk ipliği kullanılır. Bazı üretimlerde 150 denye polyester iplik de tercih edilebilir. 1 cm²’lik alandaki çözgü ve atkı sıklığı, “pertavsız” adı verilen büyüteçli bir cihazla ölçülür. Tosya kıl telası, genellikle ceket, kaban ve palto gibi giysilerin yaka ve göğüs bölümlerinde kullanılır; bu bölgelere diklik ve düzgünlük kazandırır.

Tarihi ve Kültürel Bağlam

Tosya’da dokumacılık geleneği, Evliya Çelebi’nin Seyahatname'sinde de geçtiği gibi çok eski bir geçmişe sahiptir. Özellikle "mutaflık" olarak bilinen keçi kılından yapılan dokumacılık türü, ilçede önemli bir yer tutmuştur. Mutaflar; hayvan çulu, yem torbası, pirinç çuvalı ve taşıma heybesi gibi ürünler üretmiştir. Bu geleneğin sürdüğü sokak, günümüzde de “Mutaflar Çarşısı” adıyla anılmaktadır. Tosya’da kıl ipi işçiliği yaygın olduğu için kıl telaya geçiş doğal bir şekilde gerçekleşmiştir. Cumhuriyet döneminde artan takım elbise kullanımı, bu ürüne olan talebi artırmış ve yerel üretimin gelişmesine katkı sağlamıştır.

Üretim ve Ambalajlama

Tosya kıl telası, en az 50 metrelik rulolar hâlinde üretilir ve şeffaf naylon torbalarda paketlenir. Üretimin her aşaması, Tosya’nın coğrafi sınırları içerisinde gerçekleştirilmek zorundadır.

Coğrafi İşaret ve Koruma

Tosya kıl telası, mahreç işareti türünde tescillenmiş bir coğrafi işarettir. Tescil numarası 832’dir. “Tosya Kıl Telası” ibaresi ve coğrafi işaret amblemi, ürünün üzerinde ya da ambalajında yer almak zorundadır. Bu mümkün değilse ilgili işletmede görünür biçimde bulundurulması gerekir.