Urfa (Şanlıurfa) üzlemeli pilav, Şanlıurfa yöresine özgü, kuzu eti, yarılmış nohut ve kuru üzümün pekmezle birleştirilmesiyle hazırlanan karışımın, sade pilavın üzerine serilmesiyle oluşturulan geleneksel bir yemektir. Yemeğin üzerindeki bu özel karışıma "üzleme" adı verilir. Hazırlanışı zaman alan bu pilav, yörede özel günlerde ve davetlerde sunulan önemli bir lezzettir. Özellikle bayram, süpha (Şanlıurfa düğünlerinde verilen yemek) ve hac yemeği gibi etkinliklerde geleneksel tatlı zerde ile birlikte ikram edilir.

Ürün Özellikleri

Urfa (Şanlıurfa) üzlemeli pilavının üretiminde kullanılan temel bileşenlerin özellikleri önem taşır:

• Sadeyağ: Yörede yetiştirilen ivesi cinsi koyunun sütünden elde edilen tereyağından yapılmalıdır. Sadeyağ, ağırlıkça en az %99 oranında süt yağı içeriğine sahiptir.
• Et: Şanlıurfa yöresinde yetiştirilen ivesi cinsi koyunun erkek kuzusunun eti kullanılır.
• Üzüm: Çekirdeksiz ve sarı renkte kuru üzüm tercih edilir.
• Pirinç: Üretimde Karacadağ pirinci veya baldo pirinç kullanılmalıdır.
• Kullanılan tüm malzemeler Türk Gıda Kodeksi'ne uygun olmalıdır.

Üretim Metodu

Urfa (Şanlıurfa) üzlemeli pilav iki ana bileşenden oluşur: Üzleme ve pilav.

Üzlemenin Hazırlanışı:

• Nohutlar 12 saat önceden ıslatılır, kabukları soyularak (mükaşşer edilir) ikiye ayrılır.
• Fındık büyüklüğünde doğranan orta yağlı kuşbaşı et, kendi yağında kavrulur.
• Ayıklanmış ve ikiye ayrılmış nohut, et ile birlikte bir tencerede su ilavesiyle iyice pişirilir.
• Karışım 30 dakika piştikten ve suyu çekildikten sonra, temizlenip bir saat suda bekletilip suyu süzülmüş kuru üzüm, üzüm pekmezi ve sadeyağ eklenir.
• Karışım kaynatılıp ateşten alınır; isteğe bağlı olarak toz şeker de eklenebilir. Bu karışım "üzleme" adını alır.

Pilavın Hazırlanışı ve Sunum

• Ayıklanıp yıkanan pirinç, kızdırılmış sadeyağ eklenmiş tencerede şeffaflaşana kadar kısık ateşte kavrulur.
• Tuz ve kaynamış sıcak su eklenir.
• Pişen pilav 1-2 saat demlenmeye bırakılır.
• Dinlenen pilav yavaşça karıştırılır ve servis tabağına alınır.
• Hazırlanan "üzleme" pilavın üzerini tamamen kapatacak şekilde serilir ve zerde ile birlikte ikram edilir.

Coğrafi Sınır

Ürünün coğrafi sınırı Şanlıurfa ilidir. Urfa (Şanlıurfa) üzlemeli pilavının özgünlüğü, bölge sınırları içinde yetiştirilen ivesi cinsi koyunun sütünden üretilen sadeyağ, Karacadağ pirinci (tercihen) ve yine ivesi cinsi erkek kuzunun etinin kullanımı ile bu malzemelerin yöreye özgü ve ustalık içeren yöntemle hazırlanmasından kaynaklanmaktadır. Geleneksel olarak önemli etkinlik ve törenlerde sunulması da coğrafi bağını güçlendiren unsurlardır.

Denetim

Urfa (Şanlıurfa) üzlemeli pilavnın özelliklere uygun üretilip üretilmediği, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde denetlenir. Denetimler, Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Şanlıurfa Belediye Başkanlığı, Şanlıurfa Lokantacı, Köfteci ve Tatlıcılar Esnaf Odası ve Şanlıurfa Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan 4 kişilik bir komisyon tarafından yapılır. Denetim komisyonu, üretim metoduna uygunluk, hijyen, depolama, taşıma ve pazarlama süreçlerini kontrol eder. Ayrıca coğrafi işaretin hukuka aykırı kullanımını takip eder ve gerekli yasal takibatı başlatır. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak veya ihtiyaç/şikâyet halinde gerçekleştirilir. Raporlar, Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası aracılığıyla Türk Patent ve Marka Kurumuna yıllık olarak sunulur.