Zeynep Hatun Camii

Zeynep Hatun Camii, İstanbul’un Eyüpsultan ilçesinde bulunan, 16. yüzyılda inşa edilmiş, Osmanlı dönemi dinî mimarisinin klasik özelliklerini taşıyan bir ibadethanedir.^【1】

^{İç Kısım} (Eyüpsultan Belediyesi)

İdris-i Bitlisi’nin eşi Zeynep Hatun tarafından yaptırılmıştır. Banisi Zeynep Hatun’un eşi İdris-i Bitlisi, İran’ın istilası ve Diyarbakır’ın fethi gibi askerî ve siyasi olaylarda önemli roller üstlenmiş, bu hizmetleri karşılığında padişah tarafından ödüllendirilmiş bir şahsiyettir. Caminin mimarı hakkında güncel kayıtlarda kesin bir bilgi bulunmamaktadır.^【2】

Zeynep Hatun Camii, kesme taş malzeme kullanılarak inşa edilmiş olup üst örtüsü ahşap bir çatı ile kapatılmıştır. Yapı, Kerimağa Camii adıyla da bilinmektedir. Caminin inşa edildiği alanın oldukça dar olması, plan şemasının ve mimari elemanların yerleşiminin çevredeki yolun şekline göre belirlenmesine neden olmuştur.^【3】

Kısıtlı alan kullanımı sonucunda mihrabı dışa taşkın şekilde tasarlanmıştır. İstanbul’daki diğer camilerde rastlanmayan bir mimari uygulama olarak, sağ tarafa sığmayan minaresi camiden ayrı ve mihrap yönünde inşa edilmiştir. Yapının orijinal minberi, Eyüpsultan’daki Arpacı Mescidi’nin imamı Şeyh Abdullah Efendi tarafından sonradan yerleştirilmiştir.^【4】

^{Dış Görünüm} (Eyüpsultan Belediyesi)

Yapı, tarihsel süreç içerisinde çeşitli onarımlardan geçmiştir. 1896 yılında tamir gören cami, 1983 yılında betonarme sıva ile kaplanarak orijinal görünümünde değişikliğe uğramıştır. Yapının son cemaat yerinde tamir kitabesi bulunmaktadır.^【5】

İlk kitabe 1788 (Hicri 1203) tarihlidir; 16 satır ve mısradan oluşan bu metin hat ile yazılmış olup İdris-i Bitlisi ve Zeynep Hatun’un isimlerine atıfta bulunmaktadır.^【6】

İkinci kitabe ise 1842 (Hicri 1258) tarihlidir; 7 satır ve 14 mısradan oluşan bu yazıt, Sultan Abdülmecid döneminde Atiyye Sultan’ın hazinedarı olan bir usta tarafından caminin ihya edildiğini belgelemektedir.^【7】

Cami; İdris Köşkü semtinde, Kerim Ağa Sokağı ile Gümüşsuyu Camii Sokağı arasında konumlanmaktadır. Yapının ön tarafında bulunan küçük hazire zaman içerisinde yok olmuştur.^【8】

Banisi Zeynep Hatun’un kabri, geçmişte Türbe Sokağı’nın sol başında bir set üzerinde yer almakta ve etrafı demir parmaklıklarla çevrili bulunmaktayken günümüzde bu mezar mevcut değildir. Caminin yakın çevresinde, bir evin bahçesi içerisinde İdris-i Bitlisi’ye ait olduğu belirtilen, üzerinde rakam bulunmayan bir şahide taşı yer almaktadır.^【9】