Çorlu Tren Kazası

Çorlu tren kazası, 8 Temmuz 2018’de Edirne Uzunköprü’den İstanbul Halkalı’ya giden 12703 sefer sayılı yolcu treninin Tekirdağ’ın Çorlu ilçesi Sarılar Mahallesi yakınlarında raydan çıkmasıyla meydana gelen demiryolu kazasıdır. Tren; 6 vagon, 362 yolcu ve 6 personelle sefer yapmış; Balabanlı-Çorlu arası 162. kilometrede saat 17.00 sıralarında 5 vagon raydan çıkarak devrilmiştir. İlk açıklamada can kaybı 10, yaralı sayısı 73 olarak duyurulmuş;^【1】 daha sonra ölü sayısı 25'e, yaralı sayısı ise 340'a yükselmiştir.^【2】

^{Çorlu Tren Kazası (}Anadolu Ajansı⁾

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nın aynı gün yaptığı açıklamaya göre kaza, “aşırı yağış nedeniyle menfez ile ray arasındaki toprağın boşalması” sonucu^【3】 trenin 5 vagonunun raydan çıkarak devrilmesiyle gerçekleşmiştir.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, olaydan iki gün sonra, 10 Temmuz 2018’de oluşturulan teknik heyetin sahada yaptığı inceleme ve gözlemlere dayanarak Tekirdağ Çorlu Tren Kazası Yeri İnceleme Raporunu hazırlamıştır. Raporda kaza, İncirli Deresi’nin taşması,^【4】 menfez çevresinde biriken çamurlu malzeme,^【5】 demiryolu dolgusunun aşınması ve rayların altının boşalması^【6】 nedenlerine bağlanmıştır.

İncirli Deresi 1,3 km² drenaj alanına sahip bir havza olup; kil-silt bünyeli, gevşek üst toprak örtüsüne sahip ve tarım alanlarından oluşan yapısı nedeniyle şiddetli yağışlarda aşınmaya duyarlıdır.^【7】 Kaza noktası, İncirli Deresi’nin demiryolu hattını kestiği yerde bulunmaktadır. Bu dere, tren yolu altındaki menfezden geçerek yaklaşık 90 metre kuzeyde Çorlu Çayı’na ulaşmaktadır.^【8】

^{Menfez ile Ray Arasında Toprağın Boşalması (}Anadolu Ajansı⁾

Sahada yapılan ölçümlerde menfezin 1,50 metre genişliğinde, 2,15 metre yüksekliğinde ve 11,50 metre uzunluğunda yığma tuğla bir yapı olduğu tespit edilmiştir. İnceleme sırasında menfezin bütünüyle tıkalı olmadığı, ancak özellikle menba tarafında yoğun çamur birikimi ve çamur akış izleri bulunduğu kaydedilmiştir.^【9】

Meteorolojik veriler de raporda kazanın oluşum sürecini açıklamak için kullanılmıştır. Kaza yerine en yakın ölçüm noktası olan Muratlı Yağış Ölçüm İstasyonu’na göre 8 Temmuz 2018 günü yaklaşık 1,5 saat içinde (11.00-12.26 arası) toplam 32,4 mm yağış düşmüştür. Bu yağış miktarı; yıllık ortalama yağışın yaklaşık yüzde 5’ine, Haziran ayı ortalamasının yaklaşık 1,5 katına ve Haziran ayı günlük ortalamasının 27 katına denk gelmektedir.^【10】

Kısa sürede gerçekleşen yoğun yağış, derenin çamurlu malzeme taşıyarak akışa geçmesine yol açmış; bu akış menfezden yeterince geçemeyince demiryolu altyapı dolgusu arkasında su birikmiş, suyun basıncı dolgunun aşınmasına neden olmuş ve raylar askıda kalmıştır. Ray ve traverslerin altındaki dolgunun boşalmasının ardından lokomotifin geçişi sonrası vagonların raydan çıkarak devrildiği değerlendirilmiştir.^【11】

8 Ekim 2018'de başsavcılığa sunulan bilirkişi raporunda ise kazanın “kontrol eksikliğinden” meydana geldiği; TCDD’nin aşırı yağışlardan sonra hat üzerinde kontroller yaptırması gerektiği, Yol Bakım ve Onarım Şefliği’nin bu kontrolleri yapmadığı, Bölge Yol Bakım ve Onarım Şefliği’nin kaza günü aşırı yağışlardan sonra gerekli hat muayenesini yaptırmadığı belirtilmiştir. Raporda trenin hız ihlali yapmadığı, makinistler Halil Altınkaya ve Suat Şahin’in kusurlu olmadığı ve seri fren yaparak daha büyük kayıpların önüne geçtiği de belirtilmiştir.^【12】

Kazanın ardından Sağlık Bakanlığı ambulans helikopterleri, İçişleri Bakanlığı kurtarma helikopterleri, TCDD vinçli kurtarma ekibi ve arama-kurtarma araçları bölgeye sevk edilmiştir.^【13】Kaza alanına yağış sonrası çamur nedeniyle ulaşım güçleşmiş; bu nedenle paletli araçlar bölgeye yönlendirilmiştir. Çevredeki çiftçiler de yaralıların tahliyesine traktörleriyle destek vermiştir.^【14】

^{İlk Müdahaleler (}Anadolu Ajansı⁾

TSK, yaralıların tahliyesi için bölgeye helikopter göndermiş; Türk Kızılayı ise ilk etapta 304 ünite kanı Çorlu ve Tekirdağ Devlet Hastanelerine, Namık Kemal Üniversite Hastanesi ve bölgedeki özel hastanelere sevk etmiştir.^【15】Olay yerine 77 ambulans gitmiş, 15 UMKE ekibi, 3 hava ambulansı da görevlendirilmiştir. Yaralılar İstanbul, Tekirdağ ve Lüleburgaz'daki hastanelere sevk edilmiştir.^【16】

Kazada 25 kişi hayatını kaybetmiştir. İsimleri ve yaşları şöyledir:^【17】

^{Çorlu Tren Kazası (}Anadolu Ajansı⁾

• Beren Kurtuluş: 6 aylık
• Derya Kurtuluş: 30
• Bihter Bilgin: 14
• Emel Duman: 36
• Özge Nur Dikmen: 23
• Gülce Dikmen: 12
• Sena Köse: 16
• Oğuz Arda Sel: 9
• Hakan Sel: 43
• Mavinur Tiflizden: 7
• Ayşe Başaran: 40
• Bahar Koçman: 25
• Yağmur Laçin: 28
• Ruzibe Kartal: 70
• Gani Kartal: 73
• Ömer Alperen Can: 5
• Özcan Cesur: 47
• Seyfi Erbil: 42
• Ersen Gül: 31
• Ergün Kerpiç: 40
• İrfan Kurt: 63
• Zübeyde Seven: 61
• Serhat Şahin: 18
• Melek Tuna: 55
• Fethiye Yıldız: 69

Çorlu Cumhuriyet Başsavcılığı, kazayla ilgili soruşturmayı 28 Şubat 2019’da kısmen tamamlamıştır. Başsavcılığın soruşturmasında TCDD 1. Bölge Müdürlüğü Halkalı 14. Demiryolu Bakım Müdürlüğü Demiryolu Bakım Müdürü Turgut Kurt, Çerkezköy 143 Yol Bakım Şefliği Yol Bakım ve Onarım Şefi Özkan Polat, Köprüler Şefi Çetin Yıldırım ve Hat Bakım Onarım Memuru Celaleddin Çabuk “kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu” bulunmuş ve haklarında “taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma” suçundan iddianame hazırlanmıştır. Tren şefi Hüseyin Kahraman ile makinistler Halil Altınkaya ve Suat Şahin hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir.^【18】

^{Çorlu Tren Kazası (}Anadolu Ajansı⁾

5 Mart 2019’da Çorlu 1. Ağır Ceza Mahkemesi iddianameyi kabul etmiştir. İddianamede kazanın, ray ve traverslerin altındaki menfezin üst tarafında bulunan balast ve dolgu zeminin boşalması; hareket halindeki lokomotifin ağırlığıyla altı boş rayların esnemesi ve açılması; 2. vagondan itibaren dizinin devrilerek sürüklenmesi sonucu gerçekleştiği tespiti yer almıştır. Aynı iddianamede menfezin 1,5 metre genişliğinde, 2 metre yüksekliğinde, kargir yapıda ve yaklaşık 145 yıllık olduğu kaydedilmiştir.^【19】

Sanıkların savunmalarında kaza “aşırı yağış”, “lokal yağış” ve “doğal afet” olarak tanımlanmıştır. Turgut Kurt, kazadan önce 26 Haziran’daki muayenede olumsuzluk tespit edilmediğini; Özkan Polat, kaza günü Çerkezköy İstasyonu’ndaki makas yenileme çalışmasıyla ilgilendiğini; Çetin Yıldırım, kazanın olduğu menfezin 11 Mayıs 2018’de muayene edildiğini ve olumsuzluk görülmediğini; Celaleddin Çabuk ise kendisine verilen emirleri yerine getirdiğini belirtmiştir.^【20】

Davanın ilk aşamalarında Çorlu 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde TCDD görevlisi 4 sanık yargılanmıştır. 3 Temmuz 2019’daki duruşmada, duruşma salonuna alınma sırasında yaşanan arbede ve avukatların iddiaları üzerine mahkeme heyeti dosyadan çekilmiş; dosya Çorlu 2. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderilmiştir. Aynı gün yakınlarını kaybedenler ve destek için gelenler “Adalet istiyoruz” pankartı ve yaşamını yitirenlerin fotoğraflarının bulunduğu dövizlerle adliyeye yürümüştür.^【21】

Çorlu 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 13 sanıktan 9’una 8 yıl 4 ay ile 17 yıl 6 ay arasında değişen hapis cezaları vermiştir. Mahkeme, sanıkları “taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma” suçundan cezalandırmış; Aslan, Karasu, Kurt ve Polat’ın hükümle birlikte tutuklanmasına karar vermiştir. Kaytan, Ortancıl, Yıldırım ve Çubuk hakkında beraat kararı verilmiştir.^【22】

Kazanın hemen ardından yaralı yakınlarının bilgi alabilmesi için Sağlık Bakanlığı'na bağlı SABİM 184 hattı duyurulmuştur. Sağlık Bakanı Ahmet Demircan ile Ulaştırma Bakanı Ahmet Arslan Çorlu Devlet Hastanesi'nde yaralıları ziyaret etmiştir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya, Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) personelinin; yaralananların ve ailelerinin yanında olduğunu açıklamıştır.^【23】

Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme Derneği (EMDR) Travma İyileştirme Grubu, kazadan yaralı kurtulanlara, kazaya tanıklık edenlere ve hayatını kaybedenlerin yakınlarına travma tedavisi uygulamaya başlamıştır. Aralarında psikolog ve psikolojik danışmanların bulunduğu 8 kişilik ekip, özellikle en çok kaybın yaşandığı Uzunköprü ilçesinde çalışmış; kazazedelerle birebir mülakat yapmış, ev ziyaretleri gerçekleştirmiş ve psikolojik destek el kitabı hazırlamıştır.^【24】

^{Karanfil Bırakma Eylemi (}Anadolu Ajansı⁾

9 Eylül 2018’de kazada hayatını kaybedenlerin ve yaralananların yakınları Sarılar Mahallesi’nde toplanarak kaza mahalline yürümüş ve raylara karanfil bırakma eylemi yapılmıştır.^【25】

Çorlu Belediyesi ise kazanın 7. yıl dönümünde Sarılar Mahallesi’ndeki 8 Temmuz Anıtı’nda anma töreni düzenlemiştir. Vatandaşlar mahalle meydanından kazanın meydana geldiği bölgede yer alan anıta yürümüş; anıt başında dualar edilmiş, çiçekler bırakılmış ve saygı duruşunda bulunulmuştur. Çorlu Belediye Başkanı Ahmet Sarıkurt, konuşmasında kazada hayatını kaybeden 25 kişinin 7’sinin çocuk olduğunu belirtmiştir.^【26】