Ana YazarBüşra TOSUN DURMUŞ13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0001-5158-0058

Dijital çatışma kavramı, çevrim içi olarak addedilebilecek tüm araçların ve dijital medya platformlarının bireyler, gruplar ve devletler arasındaki çatışmalarda bir araç veya alan olarak kullanılmasını ifade eder.【1】 Bu kavram, dijital sahada bir tehdit olarak var olan siber saldırılar ve çevrim içi alanı kapsayan bilgi savaşları gibi unsurları kapsarken (Kuntsman, 2010: 7) aynı zamanda özellikle sosyal medya olarak adlandırılan uygulamalar vasıtasıyla, dijital sahada yürütülen propaganda çalışmalarını da içine almaktadır【2】. Artan dijitalleşme ile çatışmaların da bu alana kayması, fiziksel çatışma alanlarından çok daha geniş bir coğrafyada hem anlık hem küresel ölçekte yürütülebilir hâle gelmesi ile sonuçlanmıştır【3】.Filistin bağlamında dijital çatışma, İsrail saldırganlığı ve buna verilen cevaplar gibi uzun süredir devam eden bir meselenin siber alanda ve sosyal medya platformları üzerinden küresel olarak nasıl şekillendiğini göstermektedir【4】. Bu durum özellikle İsrail, Kudüs’ün doğusu, Batı Şeria ve Gazze’deki Filistinliler için olduğu kadar, Filistinli mülteciler ve çeşitli sebeplerden ülkesi dışında yaşamak durumunda kalan Filistin diasporası üyeleri için de çatışma ve güvenlikle ilgili farklı günlük deneyimleri belirlerken, farklı güvenlik rejimlerine ihtiyaç doğurmuştur. Siber çatışmanın bulanıklaşan siyaseti (Cristiano, 2022: 22-23), Filistin’de tecrübe edilen ve Ekim 2023 itibariyle yoğunluğunu arttıran İsrail’in sistematik teknolojik kontrol ağı, şiddet, egemenlik iddiaları, toprak kontrol, işgal ve ilhakını siber uzayın ötesinde de etkinleştirme riski yaratmıştır.Bağlantılı olarak hem devlet destekli hem de bağımsız hacker grupları, web sitelerine saldırılar düzenleyerek, bilgi çalarak veya dezenformasyon yayarak dijital çatışmanın bir parçası olmuştur.【5】 Fransa’dan Le Monde, Almanya’dan Der Spiegel, İsrail’den Haaretz ve İspanya’dan El Pais gibi önemli gazete çalışanlarının yer aldığı 30 farklı medya kuruluşunun ortak çalışmasıyla oluşturulan rapora göre, İsrail Savunma Bakanlığı ile bağlantılı bir şirket üzerinden faaliyet gösteren grubun, bilgisayar korsanlığı ve sosyal medya üzerinden dezenformasyonla, dünya çapındaki 30 seçime müdahale ettiği ve Advanced Impact Media Solutions (AIMS) adlı bir yazılım kapsamında Twitter, LinkedIn, Facebook, Telegram, Gmail, Instagram ve YouTube gibi sosyal medya platformlarda yaklaşık 30 bin sahte hesabı yönettiği ileri sürülmüştür (Independent Türkçe, 2023). Yine Ekim 2023 sonrası, Lübnan’da Hizbullah üyelerinin kullandığı çağrı cihazlarının patlatılması olayı gibi birçok örnek (Günyol, 2024) siber alanda İsrail’e yönelik “dijital militarizm” iddialarını (Cristiano, 2022: 24) doğrulayacak faaliyetlerdir【6】.Dijital çatışmanın bir diğer eylem kolu ise İsrail’in saldırganlığını örtmeye ve Filistinlilerin de yaşadıklarını anlatmaya çalıştıkları bilgi savaşlarıdır. Bu mücadele uluslararası kamuoyuna seslenmek için sosyal medya platformlarını yoğun bir şekilde kullanma çerçevesinde şekillenmiştir. Filistinliler, sosyal medya üzerinden yaşadıkları insani trajedileri ve hak ihlallerini duyurabilirken; İsrail ise durumu güvenlik ve terörizmle mücadele çerçevesinde aktararak Batı Şeria’da yaşanan hak ihlalleri, işgal ve ilhak politikalarına, Ekim 2023 ile Gazze’de yaşanan soykırımı ekleyerek meşrulaştırmaya çabalamıştır.Bağlantılı olarak Mega, X (Twitter) gibi şirketler ve sahip oldukları sosyal medya platformlarının takındıkları tavır, bu çatışmaya taraf olma yönündeki tercihleri ile çatışmanın dinamiklerinin etkilenmesinde ve derinleşmesinde rol oynayabilmektedir. Ekim 2023 sonrası süreçte tarafsız duruşu ile dikkat çeken X’in sahibi Elon Musk’ın, İsrail’i desteklemesini sağlayacak şekilde ikna edilmek amacıyla İsrail’e çağırılması ve Musk’ın savaşta soykırım suçlusu İsrail’in tarafında yer alması (Roth, 2024) dijital platformların etkisine dair önemli bir işaret olarak kabul edilmektedir.【7】 Bu ve benzeri süreçlerle taraf haline gelen dijital dünya aparatları ile dijital çatışma, fiziksel çatışmalardan farklı olarak tüm dünyanın bu süreçte “taraf” olmasına ve çatışmayı yorumlayarak katkı sunmasına olanak tanırken, aynı zamanda yanlış bilginin hızla yayılması, kutuplaşmanın artması ve çatışmanın daha da derinleşmesi risklerini beraberinde getirmektedir.