Ana YazarŞevki IŞIKLI13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0002-8075-9177

Jeopolitik bir terim olarak dijital işgal, bir devlet ya da varlığın başka bir ülkenin dijital altyapısını, bilgi akışını veya çevrim içi faaliyetlerini kontrol etmek ya da domine etmek amacıyla dijital teknolojileri kullanması anlamına gelmektedir. Siber saldırılar, internet sansürü, dijital gözetim ve çevrim içi dezenformasyon gibi eylemler bu kapsama girmektedir. İsrail’in Filistin üzerindeki dijital işgali, modern sömürgecilik stratejilerinin bir uzantısı olarak, Filistinlilerin mahremiyetini【1】, hareket özgürlüğünü【2】 ve ifade haklarını【3】 “ileri” veya “dijital” teknolojiler aracılığıyla sistematik bir şekilde kısıtlamayı amaçlayan uygulamaları ifade etmektedir (Tawil-Souri, 2012: 39). Bu işgal, Oslo Anlaşmaları ile başlayan ve Filistin’in bilgi ve iletişim teknolojileri altyapısını tamamen İsrail kontrolüne alan bir sürecin parçasıdır【4】 (Seren, 2024).İsrail, Filistinlilerin hareketlerini ve iletişimlerini izlemek için kapsamlı gözetim teknolojileri kullanmaktadır. Kudüs’ün doğusu ve Batı Şeria’da yaygın olarak kullanılan kapalı devre televizyon (CCTV) sistemleri, yüz tanıma teknolojileri ve biyometrik veri tabanları aracılığıyla bireylerin fiziksel hareketleri izlenmektedir. Elektronik ayak bileği izleyicileri ise ev hapsindeki bireylerin hareket özgürlüğünü daha da kısıtlamaktadır (Qannam & Abu Eisheh, 2023: 74). Ayrıca Filistin’de internet erişimi İsrail tarafından sıkı bir şekilde kontrol edilmektedir. Gazze’de 2007 yılından bu yana 2G teknolojisi kullanılmakta, Batı Şeria’da ise 3G bağlantı sınırlı bir şekilde sağlanmaktadır (Seren, 2024; Saraçoğlu, 2024). İsrail, Filistinlilere saldırdığı dönemlerde internet hizmetlerini tamamen keserek onların uluslararası kamuoyuna ulaşma çabalarını engellemektedir.Sosyal medya platformları, İsrail’in Filistin üzerindeki dijital işgalinde kritik bir araç hâline gelmiştir. Filistinlilerin çevrim içi platformlarda ifade özgürlüğü, İsrail’in sosyal medya şirketlerine yaptığı baskılar nedeniyle ciddi şekilde kısıtlanmaktadır. Filistin yanlısı içerikler kaldırılmakta, kullanıcılar gölge yasaklamalarla karşılaşırken, Filistinlilerin dijital görünürlüğü azaltılmaktadır (Qannam & Abu Eisheh, 2023: 73; 77). Meta, YouTube ve X gibi platformlar, İsrail’in talepleri doğrultusunda Filistin yanlısı içerikleri sıkça kaldırmakta ve kullanıcıları gölge yasaklarla görünmez kılmaktadır. Özellikle “şehit” (shahid), “Hamas” ve “Hizbullah” gibi ifadeler içeren içerikler, algoritmalar tarafından otomatik olarak silinmektedir (Saraçoğlu, 2024). 2023’te İsrail Siber Birimi tarafından yapılan 9.500 içerik kaldırma talebinin yüzde 94’ünün onaylanması, sansürün boyutunu ortaya koymaktadır (Samaro, 2025).Tüm gaspçı sömürgeciler gibi İsrail de Filistin’e ait maddi ve manevi değerleri hedef almaktadır. Bu kapsamda Filistin mahallelerini dijital haritalarda görünmez kılmak veya tehlikeli alanlar olarak göstermek amacıyla haritalama teknolojilerini kullanmaktadır. Bu uygulama, Filistin’in tarihsel ve kültürel mirasını silme çabalarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir (Qannam & Abu Eisheh, 2023: 73). Benzer şekilde İsrail tahribatını arttırmak için de yapay zekâ araçlarına da başvurmaktadır. Örneğin İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Gazze’deki operasyonlarda yapay zekâ (YZ) destekli hedef belirleme sistemleri kullanmaktadır (Sarhan, 2024). Bluewolf, Lavender, Where’s Daddy ve The Gospel gibi yazılımlar, hedef tespiti ve saldırı planlaması için geliştirilmiştir (Abraham, 2024; Matur, 2024; Medet, 2024; Qannam & Abu Eisheh, 2023: 74). Bu sistemler, operasyonel hız ve ölçeği artırmakla birlikte, savaş hukukunu da ihlal etmektedir.Filistinliler, dijital işgale karşı çeşitli direniş stratejileri geliştirmiştir (Seren, 2024). Cyber Toufan (Siber Tufan) adlı hacker grubu, İsrail’deki kamu ve özel kuruluşlara yönelik siber müdahaleler gerçekleştirmiştir. Bu müdahaleler, bölgedeki artan jeopolitik gerilimlerle bağlantılı olarak dijital misilleme niteliği olarak değerlendirilmiştir (Arghire, 2024). Bunun yanı sıra, Filistinli gençler sosyal medya kampanyaları aracılığıyla【5】 uluslararası farkındalık yaratmayı hedeflemektedir. Örneğin “şehit” kelimesine yönelik sansürün kaldırılması, dijital direnişin kısmi de olsa etkili olduğunu göstermektedir (Saraçoğlu, 2024).Uluslararası insan hakları örgütleri, İsrail’in dijital gözetim faaliyetlerini eleştirmiş ve bu uygulamaların ifade özgürlüğü, mahremiyet ve internet erişim hakkı gibi temel insan haklarını ihlal ettiğini belirtmiştir (Shtaya 2022). Ayrıca sosyal medya şirketleri, tarafsızlık iddialarına rağmen【6】 ABD’nin ve İsrail’in terörizm tanımlarından etkilenmekle, Filistin yanlısı içeriklere sansür uygulamakla, Filistinli siyasi hareketlere yönelik övgü veya destek ifadelerini yasaklarken nefret söylemi ve şiddet çağrılarını genellikle denetimsiz bırakmakla, Filistinlilere yönelik şiddeti tasvip ve telkin eden reklamlara izin vermekle, buna karşın İsrail’e yönelik “siyonist” gibi terimlerin kullanımı nefret söylemi olarak işaretlenmekle eleştirilmektedir (Samaro, 2025).İsrail’in dijital işgali, Filistinlilerin temel insan haklarını ihlal etmektedir. Gözetim teknolojileri ve sansür, Filistinlilerin ifade özgürlüğünü ve mahremiyetini kısıtlamakta, internet erişimi ise sistematik olarak engellenmektedir. Bu uygulamalar, Filistin toplumunda psikolojik baskı yaratmakta ve demokratik hakların kullanımını sınırlamaktadır (Shtaya, 2022).Okuma ÖnerileriFatafta, Marwa (2021). “Israel’s Surveillance of Palestinians and the Fight for Human Rights”. Berkman Klein Center for Internet & Society. Erişim Tarihi: 17.02.2025, https://cyber.harvard.edu.Maharmeh, Ihab. “17 , االستعمار اإلسرائيلي في األغوار الفلسطينية: كيف يقاوم الفلسطينيون؟” مجلة إضافات no. 2 (2021): 150–168. https://www.academia.edu.