İstanbul Müzakereleri (Mayıs 2025)

İstanbul Müzakereleri, Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler kapsamında 2025 yılının Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında Türkiye'nin arabuluculuğunda gerçekleştirilen barış görüşmeleridir. Süreç, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 11 Mayıs 2025’te ön koşulsuz doğrudan müzakere çağrısında bulunması ve bu çağrının Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından olumlu karşılanmasıyla başlamıştır. Tarafların lider düzeyinde İstanbul’da bir araya gelmesi planlanmış ancak Putin’in katılmama kararı üzerine Zelenskiy de doğrudan katılım sağlamamış, böylece 15 Mayıs 2025 tarihli görüşmeler teknik düzeyde yürütülmüştür.

Diplomatik temaslar, 16 Mayıs 2025 tarihinde Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Türkiye-ABD-Ukrayna ve Türkiye-Rusya-Ukrayna üçlü toplantılarıyla devam etmiştir. Bu görüşmelerde ateşkes koşulları, esir değişimi ve insani meseleler gündeme alınmıştır. Taraflar, 1.000 mahkûmun karşılıklı değişimi konusunda mutabakata varmış ve bu süreç 23–25 Mayıs tarihleri arasında uygulanmıştır. Haziran ayında taraflar yeniden İstanbul’da toplanarak ikinci tur görüşmeleri gerçekleştirmiştir. 2 Haziran 2025 tarihli toplantıda esir takasının genişletilmesi, geçici ateşkes prosedürleri, zorla götürülen çocukların iadesi ve sivillerin korunmasına ilişkin teknik ayrıntılar ele alınmıştır. Bu çerçevede, haziran ayı boyunca çok sayıda aşamalı esir takası gerçekleştirilmiştir.

Sürecin üçüncü aşaması, 23 Temmuz 2025 tarihinde İstanbul’da Çırağan Sarayı’nda düzenlenen Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı ile devam etmiştir. Görüşmede taraflar, savaş esirleri ve cenazelerin iadesi, insani güvenlik tedbirleri ve bir liderler zirvesine hazırlık niteliğindeki diplomatik adımlar üzerinde yoğunlaşmıştır. Üçüncü tur sonunda taraflar, siyasi, askeri ve insani başlıklar altında kalıcı çalışma grupları oluşturulması konusunda teknik temasları sürdürme kararı almıştır. İstanbul Müzakereleri, taraflar arasında doğrudan diyalogun yeniden kurulmasını sağlayan bir zemin olmuş; kalıcı barışa dair bazı başlıklarda kısmi uzlaşıların önünü açmıştır.

3.Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 23 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Müzakerelerin Arka Planı

Rusya ile Ukrayna arasında 24 Şubat 2022 tarihinde başlayan savaşın ardından taraflar ilk kez 28 Şubat 2022’de Belarus’un Gomel bölgesinde bir araya gelmiştir. Bu görüşmeyi, 3 Mart 2022’de Belarus’un Brest şehrinde yapılan ikinci tur müzakereler izlemiş; bu aşamada geçici bir ateşkes ilan edilmiştir.

Taraflar, 10 Mart 2022’de Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde ilk üst düzey teması gerçekleştirmiştir. Bu görüşmenin ardından diplomatik temaslar sürdürülmüş ve 29 Mart 2022’de İstanbul’daki Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Ofisi’nde iki ülke heyetleri yeniden bir araya gelmiştir. Bu toplantı, savaşın ilk evresinde kaydedilen en kapsamlı müzakere süreci olarak değerlendirilmiştir.

İstanbul’daki görüşmelerde Ukrayna tarafı, kalıcı tarafsızlık statüsü, nükleer silahlardan arındırılmışlık, yabancı askeri üs bulundurmama ilkesi ve uluslararası güvenlik garantileri çerçevesinde oluşturulan bir anlaşma taslağını Rus tarafına sunmuş, metin üzerinde paraf işlemi gerçekleştirilmiştir. Anlaşmaya göre Ukrayna, askeri ittifaklara katılmayacak ve güvenlik garantörlüğünü üstlenmesi önerilen ülkeler arasında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeleri ile Türkiye gibi bölgesel aktörler yer almıştır.

Rusya Savunma Bakanlığı, İstanbul’daki temasların ardından Kiev ve Çernihiv çevresindeki askeri birliklerin bir kısmının geri çekileceğini açıklamıştır. Kısa süre sonra Kiev yakınlarındaki Buça şehrinde sivillerin öldürüldüğüne ilişkin iddialar gündeme gelmiş; bu gelişme üzerine Ukrayna tarafı müzakereleri askıya aldığını duyurmuştur. 17 Mayıs 2022 itibarıyla görüşmeler durdurulmuş ve doğrudan diplomatik temaslar kesintiye uğramıştır.

Temmuz 2022’de Türkiye’nin arabuluculuğunda, Birleşmiş Milletler’in desteğiyle, savaş nedeniyle ortaya çıkan küresel gıda krizine karşı Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşma, taraflar arasında sınırlı teknik iş birliğini mümkün kılmış ancak siyasi çözüm arayışları üç yıl boyunca kesintiye uğramıştır.

11 Mayıs 2025 tarihinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, doğrudan müzakerelerin ön koşulsuz biçimde yeniden başlatılması önerisinde bulunmuş ve 15 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’da görüşmelerin yeniden gerçekleştirilmesini teklif etmiştir. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bu çağrıyı olumlu karşılamış; Türkiye’nin daha önce olduğu gibi barış sürecine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu açıklamıştır.

Müzakere Teklifinin Ortaya Çıkışı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 11 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamayla Ukrayna ile önkoşulsuz doğrudan görüşme teklifinde bulunmuştur. Putin’in önerisi, Avrupa ülkeleri tarafından Moskova’ya yöneltilen 30 günlük ateşkes çağrısına karşılık olarak sunulmuştur.

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in çağrısına yanıt olarak 12 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, doğrudan görüşmeleri desteklediğini belirtmiştir. Görüşmenin gerçekleştirilmesini “çok önemli” olarak nitelendirmiştir. Oval Ofis’te düzenlediği basın toplantısında, “Perşembe günü Türkiye’de Rusya ile Ukrayna arasında yapılacak görüşmeden iyi bir sonuç çıkabilir diye düşünüyorum,” ifadelerini kullanmıştır. Aynı açıklamada, “Her iki liderin de orada olacağına inanıyorum. Hatta ben bile gitmeyi düşündüm. Perşembe günü nerede olacağımı tam bilmiyorum, o kadar çok toplantım var ki. İki ülke liderinin de İstanbul’da olacağını düşünüyorum. Ben de gidebilirim. O anda nerede olacağımı bilmiyorum,” demiştir. Katılım konusunda henüz kesin bir karar vermediğini belirten Trump, “Ben orada olmazsam, Putin orada olur mu bilmiyorum,” ifadelerini de kullanmıştır. Ancak Trump, 15–16 Mayıs 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen İstanbul’daki görüşmelere fiilen katılmamıştır.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 12 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ön koşulsuz müzakere teklifini kabul ettiğini duyurmuş ve müzakerelere şahsen katılacağını bildirmiştir. Ayrıca, Rusya’dan kalıcı bir ateşkes ilan edilmesini beklediğini ifade etmiştir. Aynı gün Çin ve Brezilya devlet başkanları ortak bir açıklama yayımlayarak müzakereleri desteklediklerini bildirmiş ve doğrudan diyaloğun gecikmeden başlatılması gerektiğini belirtmişlerdir. Putin’in görüşmelere katılmayacağının kesinleşmesinin ardından Zelenskiy, 15 Mayıs'ta liderler düzeyinde görüşmenin koşullarının oluşmadığını belirterek şahsen katılmama kararı almıştır. Ukrayna heyetine Savunma Bakanı Rüstem Umerov başkanlık etmiştir.

15 Mayıs 2025 Tarihli Gelişmeler

Müzakere Gündeminin Taraflarca Tanımlanması

İstanbul’daki müzakerelerin gündemi, tarafların kendi önceliklerine göre şekillenmiştir. Rusya tarafı, 2022 yılında İstanbul’da üzerinde çalışılmış olan taslak metni temel almak istemiştir. Moskova yönetimi, Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin statüsünü “yeni gerçeklik” olarak tanımlamış ve bu bölgelerden Ukrayna birliklerinin tamamen çekilmesini talep etmiştir. Ayrıca, Ukrayna’nın tarafsız, bağlantısız, nükleer silahlardan arındırılmış ve askeri kapasitesi sınırlı bir ülke statüsüne kavuşturulması gerektiğini vurgulamıştır. Rusya’ya katıldığını ilan ettiği bölgelerin bu statüsünün tanınması, Rusça konuşan nüfusun haklarının güvence altına alınması ve Avrupa ile kademeli biçimde “iyi komşuluk ilişkileri” kurulması Moskova’nın müzakere gündeminde yer almıştır.

Ukrayna Tarafının Öncelikli Talepleri

Ukrayna tarafı, müzakerelerde ülkenin uluslararası tanınan toprak bütünlüğünün kabul edilmesini temel ön koşul olarak sunmuştur. Kiev yönetimi, Kırım dahil olmak üzere Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin Rusya'nın kontrolünden çıkarılmasını ve bu bölgeler üzerinde Ukrayna egemenliğinin yeniden tesis edilmesini talep etmiştir. Ayrıca Ukrayna, gelecekteki güvenliğini garanti altına almak amacıyla NATO’nun güvenlik şemsiyesi altına alınmayı, ülkesine uluslararası bir barış gücü konuşlandırılmasını ve caydırıcılık kapasitesinin artırılmasını gündeme getirmiştir. Ukrayna tarafı, savaş sonrası yeniden yapılanma sürecinde Avrupa Birliği ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri’nden ekonomik ve askeri destek beklediğini de belirtmiştir.

Putin’in Katılım Durumu ve Rus Heyeti

15 Mayıs 2025 sabahı itibarıyla Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in İstanbul’daki müzakerelere katılmayacağı Kremlin tarafından resmen bildirilmiştir. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 14 Mayıs 2025 akşamı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin başkanlığında Moskova’da bir güvenlik zirvesi gerçekleştirildiğini açıklamıştır. Bu toplantıya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Savunma Bakanı Andrey Belousov, Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov, FSB Direktörü Aleksandr Bortnikov, Ulusal Muhafızlar Komutanı Viktor Zolotov ve İstanbul’a gidecek olan müzakere heyeti üyeleri katılmıştır. Toplantıda, İstanbul’daki görüşmelere dair hazırlık süreci ve stratejik çerçeve ele alınmıştır.

Rus Heyetinin İstanbul’a Ulaşması 

15 Mayıs 2025 tarihinde Rusya Federasyonu’nu temsilen İstanbul’daki müzakerelere katılacak olan heyet Türkiye’ye ulaşmıştır. Heyetin başkanlığını, 2022 yılında İstanbul’da yürütülen önceki görüşmelere de liderlik etmiş olan Devlet Başkanlığı Müşaviri Vladimir Medinskiy üstlenmiştir. Heyette, Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin, Genelkurmay Başkanlığı Ana Müdürlüğü Başkanı İgor Kostyukov ve Savunma Bakan Yardımcısı Aleksandr Fomin yer almıştır.

İstanbul Dolmabahçe Ofis'te yapılacak olan Rusya ve Ukrayna heyetleri arasındaki müzakereleri takip eden yerli ve yabancı basın mensupları, 15 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Uzman düzeyindeki katılımcılar arasında Rusya Genelkurmay Bilgi Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, İnsani Devlet Politikası Dairesi Başkan Yardımcısı Yevgeniya Podobreyevskaya, Dışişleri Bakanlığı Bağımsız Devletler Topluluğu İkinci Dairesi Müdürü Aleksandr Polişçyuk ve Savunma Bakanlığı Uluslararası Askeri İşbirliği Başkan Yardımcısı Vladimir Şevtsov bulunmuştur.

Trump’ın Müzakerelere Katılım İhtimaline Dair Açıklaması

ABD Başkanı Donald Trump, 15 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, İstanbul’daki müzakerelere bizzat katılmayı düşündüğünü, ancak o gün ve ertesi gün için resmi programının bulunduğunu belirtmiştir. Trump, “Bugün ve yarın doluyum, ama cuma günü bir gelişme olursa gelebilirim,” demiştir. Ayrıca, Rusya ile Ukrayna arasındaki barış müzakerelerinin başlamasını ve çatışmaların sona ermesini desteklediğini ifade etmiştir. Açıklamalarını Katar’daki iş dünyası temsilcileriyle yaptığı bir toplantı sırasında kamuoyuyla paylaşmıştır. Trump, 15–16 Mayıs 2025 tarihli İstanbul temaslarına fiilen katılmamıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Zelenskiy Arasında Gerçekleşen Görüşme 

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 15 Mayıs 2025 tarihinde Ankara’ya ulaşmış ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde resmî törenle karşılanmıştır. Karşılama töreninin ardından iki lider baş başa bir görüşme gerçekleştirmiştir. Görüşmeye Türkiye tarafında Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın ve Cumhurbaşkanlığı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç katılmıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, 15 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Zelenskiy’nin Katılım Şartlarına İlişkin Açıklamaları 

Zelenskiy, Ankara Esenboğa Havalimanı’nda yaptığı açıklamada, İstanbul’da düzenlenecek olan barış müzakerelerine doğrudan katılım kararını Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yapacağı görüşmeye bağlı olarak değerlendireceğini belirtmiştir. Ayrıca Erdoğan’a, görüşmeleri organize ettiği için teşekkür ettiğini ifade etmiştir. Zelenskiy, müzakerelerin liderler düzeyindeki ilk temasının Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yapacağı görüşme olduğunu söylemiştir. Ukrayna heyetinde Dışişleri Bakanı, istihbarat yetkilileri ve Cumhurbaşkanlığı danışmanları yer almıştır. Zelenskiy, Rus heyetinin temsil düzeyini yetersiz bulduğunu, heyetin karar alma yetkisine sahip olmadığını düşündüğünü açıklamıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, 15 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Zelenskiy’nin Ankara Temasları Sonrası Basın Toplantısı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 15 Mayıs 2025 günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara’da gerçekleştirdiği görüşmenin ardından basın mensuplarının karşısına çıkmıştır. Basın toplantısında, Türkiye’nin barış sürecindeki diplomatik rolüne değinmiş ve Erdoğan’ın doğrudan müzakerelere ev sahipliği yapma isteğini ilettiğini açıklamıştır. Zelenskiy, “Koşulsuz ateşkes liderler seviyesinde görüşülecekse ben (Türkiye) buradayım, doğrudan görüşmelere hazırım,” ifadelerini kullanmıştır. Ayrıca, barış sürecinin başlatılması gerektiğini vurgulayarak “Eğer başlamazsak, savaş uzun yıllar sürebilir,” demiştir.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna'nın Ankara Büyükelçiliğinde basın mensuplarıyla bir arada, 15 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Volodimir Zelenskiy, yaptığı açıklamada, İstanbul’da düzenlenen barış görüşmelerine şahsen katılmayacağını bildirmiştir. Rusya’nın gönderdiği heyetin düzeyinin yetersiz olduğunu belirterek doğrudan liderler düzeyinde bir görüşmenin koşullarının oluşmadığını ifade etmiştir. Zelenskiy İstanbul’a gönderilecek Ukrayna heyetine Savunma Bakanı Rustem Umerov’un başkanlık edeceğini açıklamıştır. İstanbul’daki müzakerelere heyet gönderme kararının, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump’a duyduğu saygı nedeniyle alındığını söylemiştir. Heyetin yalnızca “ateşkes başlığı” ile sınırlı bir gündemle müzakerelere katılacağı belirtilmiştir.

Medinskiy’nin İstanbul Müzakerelerine Dair Açıklamaları

Rusya heyetinin başkanı Vladimir Medinskiy, 15 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’daki müzakerelere dair değerlendirmelerde bulunmuştur. Medinskiy, “Biz müzakerelere, İstanbul’da 2022’de Ukrayna tarafından bozulan barış görüşmelerinin devamı olarak bakıyoruz,” demiştir. Rusya’nın hedefinin, krizin temel nedenlerini ortadan kaldırarak uzun vadeli barışı sağlamak olduğunu ifade etmiştir. 

İstanbul Müzakerelerinin Liderler Düzeyinde Gerçekleşmemesinin Ardından Başlayan Yeni Diplomatik Görüşmeler

15 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’da yapılması planlanan Rusya-Ukrayna barış müzakereleri, tarafların lider düzeyinde doğrudan katılım göstermemesi nedeniyle öngörülen biçimde başlatılamamıştır. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in müzakerelere katılmayacağı Kremlin tarafından resmen bildirilmiş; bu gelişmenin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de şahsen katılmama kararı almıştır. Böylece müzakere masasındaki lider düzeyinde temas sağlanamamış, diplomatik süreç teknik düzeyde ve çok taraflı formatlarda sürdürülmeye başlanmıştır.

Bu çerçevede, 16 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde yer alan Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde iki ayrı üçlü toplantı gerçekleştirilmiştir. İlk toplantı saat 10.45’te Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Ukrayna heyetleri arasında; ikinci toplantı ise saat 12.30’da Türkiye, Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında yapılmıştır.

İstanbul'da düzenlenen Türkiye-ABD-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 16 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Türkiye-ABD-Ukrayna Üçlü Toplantısı

Türkiye-ABD-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 16 Mayıs 2025 tarihinde saat 10.45’te İstanbul’daki Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde gerçekleştirilmiştir. Toplantıya Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlık etmiştir. Türk heyetinde Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın da yer almıştır. ABD heyetinde Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna Özel Temsilcisi Keith Kellogg; Ukrayna heyetinde ise Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha ve Savunma Bakanı Rüstem Umerov bulunmuştur.

Toplantıda, barış müzakerelerinin teknik düzeyde ilerleyişi, ateşkesin sağlanmasına yönelik şartlar ve diplomatik eşgüdüm mekanizmaları ele alınmıştır. Ukrayna tarafı, görüşmenin ardından “Ukrayna barışa ve kalıcı, koşulsuz ateşkese hazırdır. Ukrayna heyeti bugün koşulsuz ateşkesi sağlamak için İstanbul'da,” açıklamasını yapmıştır. Bu ifade, Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak tarafından kamuoyuyla paylaşılmıştır.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Putin’in görüşmelere katılmadığını ancak İstanbul’daki Rus heyetinin doğrudan Moskova ile çevrim içi iletişimde olduğunu ve Putin’e sürekli bilgi aktarıldığını açıklamıştır. Peskov ayrıca, “Yakın zamanda doğrudan Rusya-Ukrayna müzakerelerinin başlayacağını umuyoruz,” demiştir.

İstanbul'da düzenlenen Türkiye-ABD-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 16 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı

16 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’daki Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde Türkiye, Rusya ve Ukrayna heyetlerinin katılımıyla üçlü bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Görüşme saat 12.30’da başlamış ve yaklaşık 1 saat 45 dakika sürmüştür. Toplantıya Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlık etmiştir. Türk heyetinde ayrıca Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın da yer almıştır.

Rus heyetine, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Müşaviri Vladimir Medinskiy başkanlık etmiştir. Medinskiy’e Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin, Genelkurmay İstihbarat Ana Müdürlüğü (GRU) Başkanı İgor Kostyukov ve Savunma Bakan Yardımcısı Aleksandr Fomin eşlik etmiştir.

Ukrayna heyetinin başkanlığını Savunma Bakanı Rüstem Umerov yürütmüştür. Heyette Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergiy Kyslytsya, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) Başkan Yardımcısı Oleksandr Poklad ve Dış İstihbarat Servisi Başkan Yardımcısı Oleh Luhovskyi yer almıştır.

İstanbul'da düzenlenen Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 16 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Toplantının açılışında konuşan Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Güçlü taahhütlerin önümüzde yeni bir fırsat penceresi açtığını görmekten memnuniyet duyuyoruz,” demiştir. Fidan, savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temasların yeniden başlamasını önemli bir gelişme olarak nitelendirmiştir. “Takdir edersiniz ki gelinen aşamada iki yol bulunmaktadır. Yollardan biri bizi barışa götürecek bir süreci başlatacak, diğeri ise daha fazla yıkıma ve can kaybına yol açacaktır. Taraflar bu yollardan hangisini seçeceklerine kendileri, kendi iradeleriyle karar vereceklerdir. Savaşın başından bu yana bu savaşı nasıl sona erdirebileceğimiz konusunda yoğun çaba sarf ediyoruz.” ifadelerine yer vermiştir.

Fidan, görüşmenin Mart 2022’den bu yana taraflar arasında yapılan ilk doğrudan temas olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın barış sürecine katkı çabaları ile ABD Başkanı Donald Trump’ın desteğine de konuşmasında yer vermiştir.

Türkiye’nin, ilerleyen süreçte gerçekleşmesi öngörülen olası bir liderler zirvesi için zemin hazırlamayı hedeflediği aktarılmıştır. Fidan, “Ateşkesin müzakerelerle eş zamanlı olarak sağlanması yönünde de önümüzde bir fırsat bulunmaktadır,” demiş ve “Türkiye, barış için mümkün olan her türlü katkıyı sunmaya hazırdır,” sözleriyle açıklamasını tamamlamıştır.

Esir Takası Mutabakatı

16 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’da Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen üçlü diplomatik temasların ardından, Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında esir değişimi konusunda uzlaşma sağlanmıştır. Türkiye-Rusya-Ukrayna üçlü toplantısının tamamlanmasının ardından açıklama yapan Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov, “Bin kişiye karşılık bin kişi takas edilmesi konusunda anlaşmaya vardık,” demiştir.

Rus heyetinin başkanı Vladimir Medinskiy de müzakerelere ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştur. Medinskiy, “Rusya ve Ukrayna, olası ateşkese yönelik bakışlarını ayrıntılı olarak sunacak, ardından müzakereler devam edecek,” açıklamasını yapmıştır. Görüşmelerin genel seyri hakkında ise “Müzakerelerde elde ettiğimiz sonuçlardan genel olarak memnunuz ve temasları sürdürmeye hazırız,” ifadelerini kullanmıştır.

Esir Takası Süreci

16 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen üçlü toplantılarda, Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında 1000 mahkûmun karşılıklı takas edilmesi yönünde varılan mutabakatın ardından, uygulamaya yönelik teknik süreç ilerlemiştir. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 22 Mayıs 2025 tarihinde Interfax’a yaptığı açıklamada, Ukrayna tarafından iadesi talep edilen esirlerin isim listesinin Moskova’ya ulaştığını bildirmiştir. Peskov, Rusya’nın da benzer şekilde kendi listesini daha önce ilettiğini, karşılıklı liste teyitlerinin sürdüğünü ve takasın “biraz zaman alan, fakat hızlı ilerleyen bir süreç” olduğunu belirtmiştir.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, aynı gün yaptığı açıklamada, “1.000 insanımızın Rus esaretinden kurtarılması anlaşması, İstanbul’daki görüşmelerin belki de en somut sonucu olmuştur. Bu sonucun hayata geçirilmesi için çalışıyoruz,” ifadelerini kullanmıştır. Esir takası sürecini Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov başkanlığında bir koordinasyon heyeti yürütmektedir. Bu heyette Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi, istihbarat kurumları ve ilgili bakanlık temsilcileri yer almaktadır.

İstanbul'daki müzakerelerde kararlaştırılan esir takası tamamladı, 25 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Esir Takası Sürecinin Tamamlanması

23–25 Mayıs 2025 tarihleri arasında esir değişimi süreci tamamlanmıştır. Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, bu takas kapsamında Kiev yönetiminin kontrolündeki bölgelerden 303 Rus askerinin teslim alındığı, buna karşılık olarak aynı sayıda Ukraynalı askerin serbest bırakıldığı bildirilmiştir. Takas edilen Rus askerlerinin Belarus’a ulaştırıldığı, burada gerekli tıbbi ve psikolojik desteğin sağlandığı, ardından Rusya’ya sevk edildikleri belirtilmiştir. Açıklamaya göre, ilk gün 270 asker ile 120 sivil, ikinci gün 307 asker ve son gün 303 asker karşılıklı olarak takas edilmiştir.

İstanbul'daki müzakerelerde kararlaştırılan esir takası tamamladı, 25 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, esir değişimi sürecinin tamamlandığını duyurmuştur. Zelenskiy, “Türkiye’de mutabakata varılan 1000’e 1000 esir değişimi tamamlandı,” ifadesine yer vermiştir. Ayrıca, tüm Ukraynalı esirlerin geri getirilmesi için çalışmaların sürdürüleceğini beyan etmiştir.

Haziran 2025 İstanbul Müzakereleri İçin Hazırlık Süreci

Mayıs 2025’te İstanbul’da gerçekleştirilen teknik düzeydeki üçlü görüşmelerin ardından, Rusya ve Ukrayna arasında doğrudan müzakerelerin ikinci turunun 2 Haziran 2025 tarihinde İstanbul’da yapılması planlanmıştır. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 30 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, Rus müzakere heyetinin İstanbul’a gitmek üzere hazırlıklarını tamamladığını ve “2. tur müzakereler için pazartesi sabahı hazır olacaklarını” bildirmiştir.

Peskov aynı açıklamada, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve ABD Başkanı Donald Trump arasında olası bir zirve ihtimaline ilişkin değerlendirmede bulunmuştur. Bu kapsamda, heyetler arası görüşmelerden somut bir sonuç elde edilmesinin gerektiğini ifade etmiştir. Planlanan yeni turun gündeminde, taraflarca hazırlanan mutabakat metinlerinin ele alınması ve geçici ateşkes koşullarının çerçevelenmesi yer almaktadır.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, 29 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın bu yeni müzakere turuna ilişkin tutumunun henüz netleşmediğini belirtmiştir. Görüşmelerin tarihi, formatı ve heyet yapısı gibi bilgilerin Ukrayna tarafına iletildiğini, ancak karşı tarafın pozisyonunun kesinleşmediğini açıklamıştır. Rusya’yı temsil edecek müzakere heyetinin daha önce 16 Mayıs 2025’te İstanbul’da bulunan aynı üyelerden oluşacağı bildirilmiştir.

Beyaz Saray yetkilileri ise aynı tarihlerde yaptıkları açıklamalarda, Rusya ile Ukrayna arasında İstanbul’da doğrudan görüşmelerin gerçekleşmesini beklediklerini belirtmişlerdir. ABD yönetimi, bir önceki turda üzerinde uzlaşılan esir takasının ardından müzakere sürecinde ilerleme sağlanabileceğine dair değerlendirmelerde bulunmuştur.

Ukrayna Heyetinin Görevlendirilmesi ve Müzakere Gündemi

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 1 Haziran 2025’te yaptığı açıklamada, İstanbul’da yapılması planlanan barış görüşmelerine katılmak üzere Ukrayna heyetini belirlediğini duyurmuştur. Heyetin başkanlığına Savunma Bakanı Rüstem Umerov atanmıştır. Heyette ayrıca güvenlik ve dış politika alanlarından çeşitli yetkililer yer almıştır. Ukrayna Devlet Başkanlığı'nın yayımladığı kararnameye göre, Umerov’un yanı sıra Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergiy Kyslytsya, Güvenlik Servisi Başkan Yardımcısı Oleksandr Poklad, Genelkurmay Başkan Yardımcısı Oleksii Shevchenko ve İstihbarat Teşkilatı yetkilileri heyette bulunmaktadır.

Zelenskiy, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada müzakerelerde gündeme getirilmesini istediği başlıkları “tam ve koşulsuz ateşkes”, “esirlerin serbest bırakılması” ve “kaçırılan çocukların iadesi” olarak sıralamıştır. Ayrıca barış sürecinin güvenilir ve kalıcı bir yapıya kavuşturulması için liderler düzeyinde bir toplantıya ihtiyaç olduğunu belirtmiştir. İstanbul’daki toplantıya ilişkin olarak, “en azından belli bir ilerleme” sağlanması için çaba göstereceklerini açıklamıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna ve Rusya heyetleri arasındaki görüşmelerin 2 Haziran 2025 tarihinde saat 13.00’te İstanbul’daki Çırağan Sarayı’nda yapılmasının planlandığını duyurmuştur.

2.Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı

2 Haziran 2025 tarihinde İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde yer alan Çırağan Sarayı’nda Türkiye, Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik ikinci tur barış görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Toplantı, 16 Mayıs 2025 tarihinde yapılan üçlü müzakerelerin devamı niteliğindedir. Bu görüşmede, bir önceki turun çıktıları, insani meselelerdeki ilerleme, teknik müzakere takvimleri ve yeni diplomatik başlıklar gündeme alınmıştır.

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 2 Haziran 2025 - Anadolu Ajansı

Katılımcı Heyetler ve Temsilciler

Toplantıya Türkiye adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlık etmiştir. Türk heyetinde ayrıca Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak yer almıştır.

Rusya heyetine, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Müşaviri Vladimir Medinskiy başkanlık etmiştir. Rus heyetinde ayrıca Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin, Savunma Bakan Yardımcısı Aleksandr Fomin ve Genelkurmay İstihbarat Ana Müdürlüğü (GRU) Başkanı Orgeneral İgor Kostyukov bulunmuştur.

Ukrayna heyetinin başkanlığını Savunma Bakanı Rüstem Umerov üstlenmiştir. Ukrayna heyetinde Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergiy Kyslytsya, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) Başkan Yardımcısı Oleksandr Poklad ve Dış İstihbarat Servisi Başkan Yardımcısı Oleh Luhovskyi yer almıştır.

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 2 Haziran 2025 - Anadolu Ajansı

Müzakere Gündemi ve Tartışılan Başlıklar

Toplantının ana gündeminde, 16 Mayıs 2025 tarihinde İstanbul’da mutabık kalınan başlıkların uygulama durumu ve insani öncelikler yer almıştır. Görüşmelerde, geçici ateşkesin kapsamı, esir takası süreci, çatışma bölgelerindeki insani güvenlik koşulları ve zorla götürülen çocukların iadesine ilişkin prosedürler ele alınmıştır.

Rus tarafı, Ukrayna heyetine üç bölümden oluşan bir memorandum sunmuştur. Belgede, uzun vadeli ateşkes planları, savaşın sonlandırılması için öngörülen senaryolar ve kapsamlı siyasi çözüm önerileri yer almıştır. Ateşkes için önerilen ilk seçenekte, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Herson, Zaporijya, Donetsk ve Luhansk bölgelerinden çekilmesi yer almıştır. İkinci senaryoda, Ukrayna’nın cephe bölgelerine yeniden asker konuşlandırmasının engellenmesi, zorunlu askerliğin askıya alınması ve dış askeri yardımların sınırlanması gibi tedbirler teklif edilmiştir. Ayrıca, Ukrayna’nın tarafsız bir statüde kalması, askeri ittifaklara katılmaması, nükleer silahlardan arındırılması ve Rusya’ya uygulanan yaptırımların kaldırılması gibi talepler memorandumda sıralanmıştır.

Esir Takası Anlaşmaları ve Ateşkes Prosedürleri

2 Haziran 2025 tarihli toplantıda taraflar arasında savaş esirlerinin değişimine yönelik kapsamlı bir uzlaşma sağlanmıştır. Anlaşma uyarınca, öncelikli olarak ağır yaralılar ile ciddi hastalığı bulunan esir askerlerin tamamı değişime tabi tutulacaktır. Ayrıca 18 ila 25 yaş arasındaki esir askerlerin de toplu halde takas edilmesi kararlaştırılmıştır. Bu sürecin kapsamı, toplamda 1000 ila 1200 kişilik bir liste üzerinden şekillendirilmiştir. Taraflar, takas sürecinin düzenli ve şeffaf biçimde yürütülmesi amacıyla sürekli çalışan sağlık komisyonlarının kurulması konusunda mutabakata varmıştır.

Toplantıda ayrıca, Rusya tarafı, savaş sırasında hayatını kaybeden ve kimlikleri tespit edilmiş toplam 6.000 Ukraynalı askerin dondurulmuş cesetlerinin Ukrayna’ya teslim edileceğini açıklamıştır. Bu iade işleminin güvenli biçimde gerçekleştirilebilmesi için cephe hattında belirli noktalarda iki ila üç günlük insani ateşkes uygulanmasına karar verilmiştir. Ateşkesin süresi ve kapsadığı alanlar, teknik heyetlerce belirlenecek ve sahada bağımsız denetim mekanizmaları tarafından takip edilecektir.

İkili Görüşmeler ve Uluslararası Gözlemler

Görüşmelerle eş zamanlı olarak, Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergiy Kyslytsya ve Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Danışmanı Oleksandr Bevz, İstanbul’da Almanya, Birleşik Krallık ve İtalya temsilcileriyle ikili temaslarda bulunmuştur. Bu temaslarda, özellikle insani yardım konularında ortak koordinasyon, ileride düzenlenebilecek bir liderler zirvesi için diplomatik zemin oluşturulması ve Avrupa Birliği destek mekanizmaları değerlendirilmiştir.

Resmi Açıklamalar

Toplantının ardından açıklama yapan Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, görüşmelerde önceki turda sağlanan esir takasının başarıyla sonuçlandığını, bu doğrultuda taraflar arasında güven tesisinin adım adım geliştiğini ve belirlenen insani hedeflerin uygulama aşamasına geçildiğini belirtmiştir. Fidan, ayrıca Türkiye’nin, sürecin ilerleyen aşamalarında da ev sahipliği ve kolaylaştırıcılık rolünü sürdürmeye hazır olduğunu dile getirmiştir.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, aynı gün Litvanya'nın başkenti Vilnius’ta katıldığı Bükreş Dokuzlusu Zirvesi’nde yaptığı açıklamada, İstanbul’daki görüşmelerde mutabakat sağlanan alanlar hakkında bilgi vermiştir. Zelenskiy, Ukrayna açısından esir takası, ateşkes uygulamaları ve zorla götürülen çocukların geri getirilmesi başlıklarının öncelikli gündem maddeleri olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması hâlinde Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Rusya’ya yönelik yeni yaptırım paketlerini devreye alması gerektiğini ifade etmiştir.

İstanbul Anlaşmaları Kapsamında Yeni Esir Takası (26 Haziran 2025)

26 Haziran 2025 tarihinde, Türkiye'nin ev sahipliğinde 2 Haziran 2025 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı sonucunda varılan anlaşmalar doğrultusunda Rusya ile Ukrayna arasında yeni bir esir asker takası gerçekleştirilmiştir. Bu gelişme, taraflar arasında o tarihten itibaren süregelen esir değişim sürecinin bir parçası olmuştur.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nda yaşamını yitiren askerlerin cenaze değişimi yapılıyor, 26 Haziran 2025 - (Anadolu Ajansı)

Takasın İçeriği ve Uygulama Süreci

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 26 Haziran 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, İstanbul’da sağlanan anlaşma çerçevesinde yeni bir esir değişiminin daha yapıldığını duyurmuştur. Zelenskiy, Ukrayna’ya geri dönen askerlerin önemli bir kısmının 2022 yılından beri esaret altında tutulduğunu belirtmiştir. Ayrıca Ukrayna yönetiminin, ülkedeki tüm esir askerlerin serbest bırakılması için çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etmiştir.

Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada da söz konusu takas doğrulanmıştır. Bakanlık, Kiev yönetiminin kontrolündeki bölgelerden bir grup Rus askerinin daha teslim alındığını bildirmiştir. Rus tarafı, alınan askerlerin Belarus’a ulaştığını, burada kendilerine psikolojik ve tıbbi destek sağlandığını ve ardından Savunma Bakanlığına bağlı sağlık merkezlerine gönderilerek tedavi süreçlerinin başlatıldığını açıklamıştır.

Önceki Takas Aşamaları

Bu yeni takas, İstanbul Anlaşmaları kapsamında daha önce 9, 10, 12, 14, 19 ve 20 Haziran 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen beş aşamalı esir değişim sürecinin devamı niteliğindedir. Söz konusu aşamalarda, özellikle ağır hasta, yaralı ve 25 yaş altındaki askerlerin değişimi uygulanmıştır. Taraflar, takas programını Türkiye’nin kolaylaştırıcılığında ve ilgili uluslararası kurumların gözlemi altında gerçekleştirmiştir.

Yeni takasla birlikte, 2 Haziran 2025 toplantısında kararlaştırılan "herkese karşı herkes" ilkesi çerçevesinde belirlenen esir değişim planının bir bölümü daha tamamlanmıştır. Taraflar, esir değişim sürecinin kalan aşamaları için teknik düzeyde temasları sürdürmektedir. Ayrıca, sürecin insani yardım boyutu ve ateşkes uygulamalarıyla uyumlu şekilde yürütülmesi yönünde karşılıklı koordinasyon sağlanmaktadır.

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı - 3.Tur

Müzakerelerin üçüncü turu 23 Temmuz günü İstanbul’da Çırağan Sarayı’nda düzenlenmiştir. Görüşme, yerel saatle 18.00 civarında başlamış ve yaklaşık 21.30’a kadar sürmüştür. Toplantının süresi yaklaşık üç buçuk saat olmuştur.

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 23 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Toplantıya Türkiye adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlık etmiş; Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak da heyette yer almıştır. Rusya’yı temsilen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in danışmanı Vladimir Medinskiy ile Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin katılmıştır. Ukrayna heyetinde ise Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov, Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergiy Kyslytsya, Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak ve Askerî İstihbarat Başkan Yardımcısı Vadym Skybytskyi yer almıştır.

Türkiye’nin Diplomatik Rolü ve Açılış Konuşmaları

Müzakerelerin üçüncü turu, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açılış konuşmasıyla başlamıştır. Fidan, konuşmasında Türkiye’nin müzakere sürecindeki ev sahibi ve kolaylaştırıcı rolüne vurgu yapmıştır. Türkiye’nin, tarafların güven duyduğu bir müzakere ortamı sağlama hedefi doğrultusunda hareket ettiğini belirtmiştir. Diplomasinin bir süreç olduğunu, bu sürecin ancak her adımda somut kazanımlarla anlam kazanacağını ifade etmiştir.

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 23 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Toplantının açılışında Fidan, nihai hedefin barışa giden yolu inşa edecek bir ateşkesin sağlanması olduğunu bildirmiştir. Türkiye’nin bu süreçte taraflarca sağlanacak her türlü mutabakata bağlı olarak üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu açıklamıştır. Ateşkes yönünde bir anlayış oluşması durumunda, Türkiye’nin izleme mekanizması bağlamında gerekli altyapıya sahip olduğunu ve esir değişimlerinin daha yapısal bir metodoloji temelinde yürütülmesine de katkı sağlayabileceğini ifade etmiştir.

Fidan ayrıca, tarafların önceki görüşmelerde teati ettikleri muhtıralar üzerine özlü ve sonuç odaklı istişarelerde bulunmasının önemine değinmiştir. Türkiye’nin diplomasi ve diyalog yoluyla barışa ulaşılabileceğini göstermek adına İstanbul’daki bu görüşmelerin önemli bir fırsat sunduğunu belirtmiştir.

Açıklamasında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’in görüşmelere destek verdiklerini, ABD Başkanı Donald Trump’ın sürece katkı sunduğunu ve diğer ülkelerin de doğrudan ya da dolaylı destek sağladığını kaydetmiştir. Türkiye’nin çatışmaların ilk gününden bu yana kalıcı barışın tesisi için çaba gösterdiği ifade edilmiştir.

Görüşmenin ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hakan Fidan, üçüncü turun sonuçlarına ilişkin savaş esirleri, cenazelerin değişimi ve sivillerin geri dönüşü konularında ilave adımların atılmasına karar verildiğini açıklamıştır. Ayrıca, siyasi, insani ve askeri konularda çalışma gruplarının tesis edilmesi fikrinin değerlendirildiğini ve tarafların pozisyonlarını yakınlaştırmaya dönük teknik görüşmelerin devam edeceğini bildirmiştir.

Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı, 23 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Ukrayna Heyetinin Talepleri ve Öncelikleri

Ukrayna heyeti, müzakerelerde ülkesinin temel önceliklerini görüşmenin başında karşı tarafa iletmiştir. Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın başlıca önceliğinin Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında bir liderler toplantısının düzenlenmesi olduğunu belirtmiştir. Bu toplantının ağustos ayı sonuna kadar yapılması önerilmiş; olası toplantıya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın da katılım sağlaması talep edilmiştir.

Umerov, ateşkesin kapsamlı ve koşulsuz olması gerektiğini, bu ateşkesin barış sürecinin temeli olarak görüldüğünü ifade etmiştir. Ayrıca tüm sivil yerleşimlere ve kritik altyapılara yönelik saldırıların durdurulması çağrısında bulunmuştur. Savaşın sona erdirilmesi için gerekli ilk adımın bu saldırıların tamamen kesilmesi olduğuna işaret edilmiştir.

Ukrayna tarafı, kaçırıldığı bildirilen çocukların iadesi ve sivillerin serbest bırakılması konularını da gündeme getirmiştir. Umerov, özellikle çocukların serbest bırakılmasının acil bir insani öncelik olduğunu belirtmiştir. Görüşmelerde, savaş esirlerinin takasına ek olarak sivil esirlerin ve kaçırılan çocukların durumunun da detaylı biçimde ele alındığı aktarılmıştır.

Heyet adına yapılan açıklamalarda, Ukrayna'nın müzakereye her zaman açık olduğu, ancak bunun koşulsuz ve karşılıklı iyi niyet temelinde ilerlemesi gerektiği vurgulanmıştır. Umerov, barış için her fırsatı değerlendirmeye hazır olduklarını ve bu çerçevede ABD ile başlatılan sürecin sürdüğünü dile getirmiştir. Ayrıca, tarafların daha önce sunduğu muhtıraların gündem oluşturma açısından kullanışlı olabileceğini ve teknik düzeyde istişarelerin devam etmesinden yana olduklarını bildirmiştir.Ukrayna tarafı, mevcut aşamada Rusya’nın barışa yönelik temel adımı atmaktan kaçındığını, buna rağmen kendilerinin ateşkes ve insani önlemler için her an hazır olduklarını ifade etmiştir.

Rus Heyetinin Yaklaşımları ve Teklifleri

Rusya heyeti, üçüncü tur müzakerelere Devlet Başkanı Vladimir Putin’in danışmanı Vladimir Medinskiy başkanlığında katılmıştır. Medinskiy, toplantı sonrasında yaptığı açıklamada, müzakerelerin uzun sürdüğünü ancak tarafların pozisyonlarının hâlen birbirinden oldukça uzak olduğunu belirtmiştir. Görüşmelerin ardından temasların devamı konusunda mutabakata varıldığını ifade etmiştir. Üç alanda çevrim içi çalışacak daimi çalışma grupları kurulmasını önermiştir. Bu gruplar, siyasi konular, insani meseleler ve askerî başlıklarla ilgilenecek şekilde yapılandırılacaktır. Her bir grup, ilgili makamlardan uzman temsilcilerden oluşacaktır. Ukrayna tarafı bu öneriyi değerlendirme kararı almıştır.

Medinskiy, cephe hattındaki ölü ve yaralıların tahliyesini kolaylaştırmak amacıyla 24 ila 48 saatlik kısa süreli ateşkesler ilan edilmesini teklif ettiklerini açıklamıştır. Bu ateşkeslerin, sağlık ekiplerinin güvenli şekilde sahaya erişebilmesi ve askeri komutanlıkların ölen askerlerin cenazelerini alabilmesi için planlandığı belirtilmiştir. Gri bölgelerdeki insansız hava aracı faaliyetlerinin sağlık ekipleri için risk teşkil ettiği dile getirilmiştir.

Heyet ayrıca 3.000 Ukraynalı askerin cenazesinin teslimi konusunda hazır olduklarını bildirmiştir. Bu cenazelerin Kızıl Haç aracılığıyla Ukrayna tarafına ulaştırılması önerilmiştir. Medinskiy, bazı Ukrayna esirlerinin daha önce mutabakata varılan şartlara aykırı biçimde iade edilmeden cephe hattına geri gönderildiğini öne sürmüştür. Bu durumun neden yaşandığını anlamadıklarını ifade etmiş ve esirlerin statüsünün net biçimde tanımlanmasını istemiştir.

Liderler toplantısı konusunda ise Rus heyeti ihtiyatlı bir yaklaşım sergilemiştir. Medinskiy, böyle bir toplantının bir sürecin son aşaması olması gerektiğini, spesifik bir gündem ve somut hazırlıklar yapılmadan gerçekleşmemesi gerektiğini belirtmiştir. Bu kapsamda, öncelikle taraflar arasında belirli konular üzerinde anlaşma sağlanması gerektiğini ifade etmiştir.

Rusya heyeti, kaçırıldığı bildirilen Ukraynalı çocuklar konusundaki iddialara dair bir değerlendirme de yapmıştır. Medinskiy, Ukrayna tarafından sunulan listedeki 329 çocuğun durumunun incelendiğini, çocukların çoğunun Rusya’da bulunmadığını ve kalanların ise devlet denetiminde uygun bakım merkezlerinde olduğunu ifade etmiştir. Yasal ebeveynleri veya temsilcileri tespit edildiği takdirde çocukların iade edileceği açıklanmıştır. Ayrıca, Rusya topraklarından Ukrayna’ya veya Avrupa ülkelerine götürüldüğü bildirilen Rus çocuklarının da gündeme getirildiği ve bu kapsamda Ukrayna tarafına 20 çocuk ve temsilcilerinin bulunduğu bir listenin teslim edildiği belirtilmiştir.

Esir Takası ve İnsani Konular

Üçüncü tur müzakerelerde en somut ilerleme, savaş esirleri ve cenazelerin karşılıklı değişimi konusunda kaydedilmiştir. Her iki taraf, yaklaşık 1.200 savaş esirinin karşılıklı olarak takas edilmesi hususunda mutabakata varmıştır. Bu sayı, daha önceki takas süreçlerine kıyasla en geniş kapsamlı anlaşmalardan biri olmuştur.

Rusya heyeti, daha önce Ukrayna-Belarus sınır hattında 250 askerin değişiminin tamamlandığını, bu sürecin yeni bir aşamasının gündemde olduğunu belirtmiştir. Ukrayna tarafı da sürecin devamına yönelik kararlılığını vurgulamıştır. Ukrayna Parlamentosu İnsan Hakları Komiserliği Temsilcisi Yuriy Kovbasa, özellikle üç yıldan uzun süredir esir tutulanların serbest bırakılması için çağrı yapıldığını ve Rusya’nın bu talebi prensipte kabul ettiğini açıklamıştır. Özellikle yaralı esirlerin öncelikli olarak değişiminin sağlanması konusu müzakerelerde öne çıkmıştır.

Rus tarafı, Ukrayna tarafına 3.000 ölü askerin cenazesini teslim etmeye hazır olduklarını bildirmiştir. Cenazelerin Kızıl Haç organizasyonu aracılığıyla teslim edilmesi planlanmıştır. Ukrayna tarafı ise sürecin teknik boyutları, özellikle soğutmalı nakil araçlarının eksikliği gibi lojistik engeller nedeniyle sürecin daha uzun sürebileceğini belirtmiştir.

Müzakerelerde, özellikle çocukların ve sivillerin durumu da tartışmaya açılmıştır. Ukrayna tarafı, sivillerin ve başta çocuklar olmak üzere sivil esirlerin serbest bırakılması konusuna öncelik tanıdıklarını beyan etmiştir. Umerov, bu konunun 1.200’den fazla kişiyi ilgilendirdiğini ve çalışmaların bu çerçevede sürdüğünü aktarmıştır. Ayrıca, Ukrayna’nın 19.000 çocuğun zorla ülke dışına çıkarıldığını belgelediği listeler üzerinde çalışmanın sürdüğü kaydedilmiştir.

Rusya tarafı ise çocukların devlet koruması altında olduklarını, fiziksel ve psikolojik sağlıklarının takip edildiğini, yasal ebeveyn ya da yakınlarının bulunması hâlinde çocukların derhâl teslim edileceğini bildirmiştir. Taraflar arasında sivillerin geri gönderilmesi, cenazelerin insani hassasiyetle teslimi ve gelecekteki benzeri değişimlerin sistematik biçimde yürütülmesi amacıyla çevrim içi bir insani çalışma grubu kurulması önerilmiştir.