ABD-Rusya Riyad Görüşmeleri (2025)

ABD-Rusya Riyad Görüşmeleri (2025), 18 Şubat 2025 tarihinde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da gerçekleştirilen yüksek düzeyli diplomatik bir toplantıdır. Görüşmelerde, Rusya ile ABD arasında Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesi ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerin yeniden tesis edilmesi konuları ele alınmıştır.

ABD-Rusya Riyad Görüşmeleri, 18 Şubat 2025 - Anadolu Ajansı

Görüşmelere ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz, Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov başkanlık etmiştir. Toplantılar, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında planlanan bir zirvenin ön hazırlığı olarak değerlendirilmiştir.

Ukrayna hükümeti, görüşmelere davet edilmediğini açıklamış ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin dahil olmadığı hiçbir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini belirtmiştir. Avrupa ülkeleri de müzakerelerde temsil edilmemelerinden dolayı memnuniyetsizliklerini dile getirmişlerdir.

Arka Plan

ABD ve Rusya arasındaki ilişkiler, 2014 yılında Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi ve Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle gerginleşmiş, taraflar karşılıklı olarak ağır ekonomik yaptırımlar ve diplomatik misyon kısıtlamaları uygulamıştır.

• Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi ve Ukrayna’nın doğusundaki ayrılıkçı gruplara destek vermesi, iki ülke arasındaki gerilimi artırmıştır.
• 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya geniş çaplı askeri müdahalesi sonrasında ABD ve Avrupa ülkeleri, Rusya’ya ağır ekonomik yaptırımlar uygulamış ve askeri yardımlarla Ukrayna’yı desteklemiştir.
• ABD ile Rusya'nın ilişkileri en düşük seviyeye inmiş, karşılıklı diplomatik misyonlar kısıtlanmış ve doğrudan diplomatik temaslar askıya alınmıştır.
• 2025 yılı itibarıyla savaş devam etmekte olup Rus ordusu Ukrayna’nın doğusunda ve güneyinde ilerleyişini sürdürmektedir.

2025 yılının Şubat ayında ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin telefon görüşmesi yapmış, tarafların Rusya-Ukrayna Savaşı’nın çözümü için diplomatik yolları değerlendirebileceği sinyali verilmiştir. Bu gelişmenin ardından iki ülkenin yetkilileri, Riyad’da doğrudan görüşmeler gerçekleştirmek üzere bir araya gelmiştir.

Görüşmeler ve İçeriği

Riyad’daki Diriyah Sarayı’nda yaklaşık beş saat süren toplantılarda üç ana konu üzerinde mutabakata varılmıştır:

Diplomatik İlişkilerin Yeniden Kurulması

ABD ve Rusya, Washington ve Moskova’daki büyükelçiliklerde personel seviyelerini eski düzeyine çıkarmaya karar vermiştir. Diplomatik misyonlara yönelik kısıtlamaların kaldırılması ve büyükelçilerin hızlı bir şekilde atanması konusunda anlaşmaya varılmıştır. İki ülke arasındaki dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde düzenli istişare mekanizmalarının başlatılması kabul edilmiştir.

Rusya-Ukrayna Savaşı İçin Müzakerelerin Başlatılması

ABD ve Rusya, müzakereleri yürütecek resmi temsilcilerini belirleme konusunda anlaşmıştır. Tarafların düzenli olarak istişarelerde bulunacağı bir süreç oluşturulması planlanmıştır. ABD, Avrupa devletlerinin ve Ukrayna’nın müzakere sürecine nasıl dahil edileceğini değerlendireceğini açıklamıştır.

Ekonomik İşbirliği ve Yaptırımlar

ABD ve Rusya, savaş sonrası ekonomik ilişkilerin yeniden yapılandırılmasını tartışmıştır. ABD’li şirketlerin Rusya’daki yatırımlarına dönüşünün değerlendirilmesi gündeme alınmıştır. Rusya’ya yönelik banka transfer kısıtlamalarının kaldırılmasının önemine vurgu yapılmıştır. Toplantının ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, görüşmelerin “zorlu ve uzun bir sürecin ilk adımı” olduğunu belirtmiştir.

Ukrayna ve Avrupa’nın Tepkileri

Görüşmelere Ukrayna’dan resmi temsilciler davet edilmemiş, bu durum Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından eleştirilmiştir. Zelenskiy, Ukrayna’nın sürecin dışında tutulmasını kabul etmeyeceklerini ve ülkesinin egemenliği ile toprak bütünlüğünden taviz vermeyeceklerini açıklamıştır.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya ve İngiltere liderleri ile acil toplantı gerçekleştirerek Avrupa’nın sürece dahil edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Fransa, Almanya ve İngiltere, ABD ile acil temas kurarak Avrupa’nın diplomatik süreçte aktif rol alması gerektiğini ifade etmiştir.

Rusya’nın Talepleri

Rusya, Riyad görüşmelerinde Ukrayna’nın NATO’ya katılım ihtimalinin tamamen ortadan kaldırılmasını ve ilhak ettiği bölgelerin resmen Rusya toprağı olarak tanınmasını talep etmiştir. Ukrayna’nın tarafsız, bağlantısız ve nükleer silahlardan arındırılmış bir statüye sahip olması gerektiği ifade edilmiştir.

Donetsk, Luhansk, Zaporijya, Herson ve Kırım bölgelerinin Rusya’ya ait olduğu kabul edilmeden müzakere sürecine başlanamayacağı belirtilmiştir. Batı’nın Rusya’ya uyguladığı ekonomik yaptırımların kaldırılması Moskova’nın temel talepleri arasında yer almıştır.

Görüşmeler sırasında, Rus heyetinden Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 18 Şubat 2025 - Anadolu Ajansı

ABD’nin Yaklaşımı

ABD, savaşın tüm taraflar için kabul edilebilir şekilde sona erdirilmesi gerektiğini vurgulamış ve Avrupa’nın da sürece dahil edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

ABD, Ukrayna’nın NATO üyeliği konusunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ukrayna’nın güvenlik garantileri ve savaş sonrası yeniden inşası için Avrupa ile ortak bir yol haritası hazırlanmasının önemine dikkat çekilmiştir. ABD, müzakerelerin gizli diplomasi yoluyla yürütülmesi gerektiğini ifade etmiştir.

Rus heyetinden Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'ın (solda), Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman (sağda) ile görüşmesinden bir görüntü, 18 Şubat 2025 - Anadolu Ajansı

Suudi Arabistan’ın Ev Sahipliği

Veliaht Prens Muhammed bin Selman, tarafları bir araya getirme sürecinde arabulucu rolü üstlenmiştir. Suudi Arabistan, geçmişte de Rusya ve ABD arasında çeşitli temaslara aracılık yapmıştır. Görüşmeler, Suudi Arabistan’ın küresel diplomatik rolünü güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendirilmiştir.

Kremlin’in Açıklamaları

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Riyad’da gerçekleşen ABD-Rusya görüşmelerinin iki ülke arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesi için önemli bir adım olduğunu belirtmiştir. Görüşmelere dair değerlendirmesinde, "İlk önemli adım atıldı. Her iki taraf da siyasi irade gösterdi. Yapılması gereken çok iş var." ifadelerini kullanmıştır. Sürecin devam ettiğini ve görüşmenin sonuçlarını değerlendirmek için henüz erken olduğunu vurgulamıştır. Putin’e istişarelerin sonuçları hakkında bilgi verildiğini aktaran Peskov, Ukrayna krizine ilişkin müzakerelerde ABD’nin temsilcisini belirlemesi durumunda Rusya’nın da kendi temsilcisini atayacağını ifade etmiştir. Ayrıca, Putin-Trump görüşmesi için hazırlıkların dışişleri bakanlıkları tarafından yürütüleceğini belirterek, “Ay sonuna kadar görüşme yapılabilir, yapılmayabilir de.” demiştir. Peskov, Avrupa’dan barış gücünün Ukrayna’ya gönderilmesine karşı olduklarını da açıkça dile getirmiştir.