Köken

Arapça kökenli bir kelimedir. “İstihzâ” kelimesinden türeyen “müstehzî”, “alay eden kimse” anlamında ism-i fâil kalıbıdır. Türkçeye Osmanlı döneminde geçmiş, klasik metinlerde ve modern yazında eleştirel veya iğneleyici tarzda davranışları tanımlamak için kullanılmıştır.

Kullanım Alanları

Edebiyat: Roman, öykü ve şiirlerde müstehzî anlatıcı ya da karakter, okuyucunun dikkatini ironik ve eleştirel biçimde yönlendirir.

Psikoloji: Kişilik özellikleri arasında yer alan pasif-agresif eğilimler veya narsistik davranış biçimleriyle ilişkilendirilebilir.

Sosyoloji: Toplumsal hiyerarşilerde, kültürel üstünlük duygusu taşıyan bireylerin başvurduğu sözlü üstünlük kurma biçimlerinden biri olarak değerlendirilir.

Medya/Dil Eleştirisi: Karikatür, hiciv ve eleştirel yazılarda kullanılan mizahi ama küçümseyici tonlar “müstehzî üslup” olarak tanımlanır.