Ana YazarAlaattin ASLAN13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0001-5053-9256

Sosyal medya izleme, dijital platformlarda üretilen verilerin otomatik veya manuel yöntemlerle toplanması, analiz edilmesi ve bu verilerin belirli stratejik amaçlar doğrultusunda kullanılması sürecini ifade etmektedir. Bu süreç, büyük veri analitiği, yapay zekâ, NLP (Natural Language Processing/Doğal Dil İşleme) ve makine öğrenimi gibi teknolojik araçların kullanımını içermektedir. Sosyal medya izleme, kamuoyu analizi, kriz yönetimi, marka yönetimi, siyasi kampanyalar ve insan hakları ihlallerinin belgelenmesi gibi çeşitli alanlarda uygulanabilmektedir.Sosyal medya izleme, veri toplama, analiz ve yorumlama aşamalarından oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde Twitter, Facebook, Instagram gibi platformlardan hashtag, anahtar kelime veya coğrafi konumlar üzerinden metin, görsel, video ve ses gibi çoklu formatlarda veriler çekilmektedir. Bu süreçte API’ler (Application Programming Interface/Uygulama Programlama Arabirimi) ve web kazıma teknikleri kullanılmaktadır (Bruns & Burgess, 2015). Toplanan verilerin NLP, duygu analizi ve ağ analizi gibi yöntemlerle işlenmesiyle bilgi akışının yönü ve etkisi incelenmektedir (Boyd & Crawford, 2012). Derin öğrenme teknikleri, metin ve görsel verilerin sınıflandırılmasında kullanılarak analiz doğruluğunu artırmaktadır (Goodfellow vd., 2016). Son olarak, analiz edilen veriler yorumlanarak raporlar hâline getirilmekte ve stratejik kararlar için kullanılmaktadır. Veri görselleştirme araçları, karmaşık verilerin anlaşılır hâle gelmesini sağlamaktadır (Few, 2012).İsrail’in Filistin topraklarında gerçekleştirdiği askeri operasyonlar ve insan hakları ihlalleri, sosyal medya platformlarında yoğun bir şekilde tartışılmakta ve belgelenmektedir【1】. Bu bağlamda, sosyal medya izleme hem İsrail hem de Filistinli aktivistler ile uluslararası insan hakları örgütleri tarafından farklı amaçlarla kullanılmaktadır【2】.İsrail, sosyal medya platformlarını kullanarak kendi askeri operasyonlarını meşrulaştırmaya ve uluslararası kamuoyunu etkilemeye çalışmaktadır【3】. Özellikle, yapay zekâ tabanlı bot hesaplar ve otomatik içerik paylaşım sistemleri kullanarak sosyal medyada kendi söylemini güçlendirmeyi hedeflemektedir【4】. İsrail işgal ordusu aynı zamanda sosyal medyada Filistinli aktivistlerin paylaşımlarını izleyerek, bu kişileri hedef almakta ve baskı uygulamaktadır【5】. Bu durum, siber gözetim kavramının çatışma bölgelerindeki somut bir örneğini oluşturmaktadır (Zuboff, 2019).Sosyal medya izleme, özellikle çatışma bölgelerindeki rolü nedeniyle akademik literatürde geniş yer bulmuştur. Andrejevic (2013), sosyal medya izlemenin bir tür “dijital gözetim” biçimi olduğunu ve bu sürecin hem devletler hem de şirketler tarafından kullanıldığını belirtmektedir. Tüfekçi (2017) ise sosyal medyanın çatışma bölgelerinde bir “alternatif medya” işlevi gördüğünü ve bu platformların, geleneksel medyanın eksikliklerini telafi ettiğini savunmaktadır. Ancak bu durum aynı zamanda devletlerin sosyal medya üzerinden propaganda yapma ve bilgi manipülasyonu gerçekleştirme imkanını da artırmaktadır【6】.Sosyal medya izleme, özellikle çatışma bölgelerinde bilgi akışını kontrol etmek ve kamuoyu algısını yönetmek amacıyla kullanılan karmaşık bir süreçtir. İsrail’in Filistin’deki siyonist amaçları bağlamında, bu süreç hem devlet hem de sivil toplum aktörleri tarafından farklı amaçlarla kullanılmaktadır【7】. Teknolojik gelişmeler, sosyal medya izlemenin etkisini artırmakta ve bu sürecin uluslararası ilişkiler ve insan hakları alanındaki önemini giderek büyütmektedir.Filistinli aktivistler ve uluslararası insan hakları örgütleri, sosyal medya platformlarını kullanarak İsrail’in ihlallerini belgelemekte ve bu bilgileri uluslararası kamuoyuna ulaştırmaktadır. Özellikle, coğrafi etiketleme (geotagging) ve zaman damgası (timestamp) gibi teknikler kullanılarak, paylaşılan görüntü ve videoların doğruluğu kanıtlanmaya çalışılmaktadır【8】. Bu veriler, BM ve Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kurumlara sunularak, İsrail’in hesap vermesi sağlanmaya çalışılmaktadır (Tüfekçi, 2017).Dijital teknolojilerle desteklenen sosyal medya platformları hızla etkisini artırırken, etik değerler ve hukuk sistemi bu gelişmelere aynı hızda yanıt verememektedir. Bu durum, güç sahipleri tarafından hukuksuz işgal ve baskı mekanizmalarının bir aracı olarak kullanılabilmektedir. İsrail’in Filistin’de yürüttüğü politikalar, kamuoyu algısını manipüle etme ve insan hakları ihlallerini gizleme bağlamında güncel bir örnek teşkil etmektedir. Bu bağlamda, insan haklarının korunması ve teknolojinin etik kullanımının sağlanabilmesi için sivil hareketlerin daha fazla desteklenmesi gerekmektedir.