Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın Türkiye Ziyareti (2025)

Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın Türkiye Ziyareti (2025), 7–8 Aralık 2025 tarihlerinde Türkiye ile Macaristan arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 7. Toplantısı kapsamında gerçekleştirilmiş resmî ziyarettir. Ziyaret sırasında iki ülke arasında diplomatik, ekonomik, savunma ve kültürel alanlarda 16 işbirliği anlaşması imzalanmıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Macaristan Başbakanı Orban Dolmabahçe Sarayı’nda ortak basın toplantısı düzenliyor, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Ziyaretin Genel Çerçevesi

Ziyaretin Duyurulması ve Amacı

Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın 2025 yılı Aralık ayında Türkiye’ye gerçekleştirdiği resmi ziyaret, Türkiye ile Macaristan arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 7. Toplantısı vesilesiyle düzenlenmiştir. Ziyaretin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti üzerine gerçekleştirildiği Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran tarafından duyurulmuştur.

Duran, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Viktor Orban ve beraberindeki üst düzey heyetin Türkiye’yi ziyaret edeceğini belirterek, görüşmelerde iki ülke arasındaki geliştirilmiş stratejik ortaklık seviyesindeki ilişkilerin tüm boyutlarıyla değerlendirileceğini, ayrıca güncel bölgesel ve küresel meseleler hakkında kapsamlı görüş alışverişinde bulunulacağını ifade etmiştir.

Ziyaret kapsamında, Türkiye ile Macaristan arasındaki ikili ilişkilerin ahdi zeminini güçlendirmeye yönelik muhtelif anlaşmaların imzalanmasının öngörüldüğü belirtilmiştir. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı açıklamasında, bu anlaşmaların iki ülke arasındaki uzun vadeli stratejik ortaklığın kurumsal boyutunu derinleştireceği vurgulanmıştır.

Orban’ın Türkiye’ye Gelişi ve Karşılama Töreni

Macaristan Başbakanı Viktor Orban, 7 Aralık 2025 tarihinde Türkiye’ye ulaşmıştır. Orban, İstanbul Havalimanı’nda Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından karşılanmıştır.

Bakan Uraloğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştır: “Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 7. Toplantısı’na katılmak üzere ülkemize teşrif eden Macaristan Başbakanı Sn. Victor Orban'ı karşıladık. Köklü dostluk bağlarına sahip olduğumuz Macaristan ile yarın gerçekleştireceğimiz toplantı, stratejik ortaklığımızı pekiştirmek adına büyük önem taşıyor.”

Uraloğlu ayrıca, toplantıda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın başkanlığında yapılacak görüşmelerin ve imzalanacak anlaşmaların “bölgenin istikrarına ve ülkelerin refahına katkı sağlamasını” dilediğini belirtmiştir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Macaristan Başbakanı Orban'ı Karşılıyor, 7 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 7. Toplantısı

Toplantının Yeri ve Katılımcılar

Türkiye–Macaristan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 7. toplantısı, 8 Aralık 2025 tarihinde İstanbul’da Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde gerçekleştirilmiştir. Toplantı öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ı resmi törenle karşılamıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Macaristan Başbakanı Orban'ı resmi törenle karşılıyor, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Karşılama töreninde iki liderin kısa bir sohbet gerçekleştirdiği, ardından Erdoğan’ın Orban’a heyetini takdim ederek toplantıya geçildiği bildirilmiştir. Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da hazır bulunmuştur. Toplantı, iki ülke arasındaki mevcut stratejik işbirliğinin yeni alanlarda geliştirilmesine ve ilişkilerin kurumsal çerçevesinin genişletilmesine odaklanmıştır.

Görüşmelerin Kapsamı

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başbakan Orban’ın görüşmesinde ikili meselelerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmelerin de ele alındığını açıklamıştır. Duran, sosyal medya hesabında şu ifadeyi kullanmıştır: “Görüşmelerde ikili meselelerin yanı sıra, Orta Doğu ve Ukrayna’daki gelişmeler dahil olmak üzere bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı. İki ülke arasında havacılıktan savunma sanayisine, ticaretten teknolojiye, kültürden eğitime kadar birçok alanda ilişkilerin hukuki ve kurumsal temelini güçlendirecek muhtelif alanlarda 16 belgenin imzalanması, ortaklığın kapsamının ne kadar genişlediğini açıkça ortaya koymaktadır.”

Ayrıca, Duran açıklamasında Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ile Macaristan Başbakanı Ulusal Güvenlik Başdanışmanı Ofisi arasında “Dezenformasyonla Mücadele Alanında İş Birliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalandığını bildirmiştir. Bu mutabakatın amacına ilişkin olarak şu ifadeleri kullanmıştır: “Bu mutabakatın dezenformasyonla mücadelede ortak kapasite geliştirilmesine, kriz dönemlerinde doğru bilgi akışının güçlendirilmesine, kurumlarımız arasında düzenli diyalog ve ortak çalışma mekanizmalarının tesis edilmesine ve uluslararası kamuoyuna yönelik yanıltıcı bilgi kampanyalarına karşı daha dirençli bir ortak zemin oluşturulmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyorum.”

Duran, ayrıca iki ülke ilişkilerinin artık yalnızca ikili düzeyle sınırlı olmadığını, Macaristan’ın Türk Dünyası Teşkilatı’na katkılarının bölgesel işbirliği alanında önemli bir perspektif sunduğunu belirtmiştir.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Ofisi'nde bir arada, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Ortak Basın Toplantısı ve Açıklamalar

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Macaristan Başbakanı Orban Dolmabahçe Sarayı’nda ortak basın toplantısı düzenliyor, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Açıklamaları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ı kabulü sonrasında Dolmabahçe Sarayı’nda düzenlenen ortak basın toplantısında iki ülke ilişkilerine dair açıklamalarda bulunmuştur. Erdoğan, Türkiye ile Macaristan arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 7. toplantısı vesilesiyle Orban ve heyetini İstanbul’da misafir ettiklerini ifade etmiştir.

Erdoğan, son yıllarda Orban ile Türk dünyası teşkilatı ve diğer uluslararası platformlarda birçok görüşmeleri olduğunu ifade ederek, "Geçtiğimiz nisan ayında 4'üncü Antalya Diplomasi Forumu'nda ve akabinde Macaristan'ın ev sahipliğinde Budapeşte'de düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi marjında Sayın Orban'la bir araya gelmiştim. Dostluk anlaşmasının 100'üncü yıl dönümü münasebetiyle ilan ettiğimiz kültür yılı kapanış etkinliğini de geçen yıl aralık ayında Cumhurbaşkanı Sayın Sulyok ve Sayın Orban'la birlikte yapmıştık." diye konuşmuştur.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Macaristan Başbakanı Orban Dolmabahçe Sarayı’nda ortak basın toplantısı düzenliyor, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

8 Aralık tarihindeki görüşmelerde "ikili ilişkileri gözden geçirmekle kalmayıp enerji, ulaştırma, ticaret, savunma ve kültür gibi alanlarda işbirliğini daha da geliştirme iradesini teyit ettiklerine" dikkati çeken Erdoğan, şöyle devam etmiştir: "Havacılıktan güvenliğe, teknolojiden kültür ve eğitime münasebetlerimizin ahdi zemini güçlendirecek muhtelif belgelerin imzasını gerçekleştirdik. Dışişleri ve Savunma Bakanlarımız ile istihbarat ve savunma sanayi başkanlarımız evvelce tesisinde mutabık kaldığımız ortak istişare mekanizmasının ilk toplantısını yaptılar. Bugün ayrıca ikili ve küresel meselelerin çok daha kurumsal bir şekilde ele alınmasına imkan verecek ortak planlama grubunun Dışişleri Bakanlarımızın başkanlığında kurulmasını kararlaştırdık."

Erdoğan, her iki mekanizmayı ilişkilerinin ulaştığı seviyeyi göstermesi bakımından anlamlı bulduğunu, bu istişare formatlarının işbirliğinin güçlendirilmesine ilave katkılarda bulunacağına inandığını dile getirmiştir. Erdoğan "Sayın Orban'la belirlediğimiz 6 milyar dolar ticaret hacmi hedefimize ulaşmak üzereyiz. Aramızdaki güçlü ticaret potansiyeli dikkate alınarak hacim hedefimizi 10 milyar dolar olarak güncellemeyi görüştük. Mevcut ekonomi ve ticaret mekanizmalarının en verimli şekilde işletilmesinde mutabık kaldık. Pek tabii savunma sanayi alanında somut projeler üzerinden ilerlettiğimiz ortaklıklarımızın ticaret ve yatırımlara müspet etkilerini de görüyoruz. Avrupa'da değişen güvenlik koşulları dikkate alındığında savunma sanayi işbirliğimizi daha da ileri seviyelere taşıyacak ortak üretimi de öngören projeleri değerlendiriyoruz." diye eklemiştir.

Erdoğan, enerji ve ulaştırmanın öne çıkan konulardan olduğunu kaydetmiştir ve "Türkiye-Macaristan Bilim ve İnovasyon Yılı olarak ilan ettiğimiz 2025 senesi boyunca araştırma geliştirmeden dijitalleşmeye, yapay zekadan girişimciliğe kadar 28 ortak eylemi hayata geçirdik. Belirlenen müşterek projelere kaynak aktardık. Bugünkü görüşmelerimizde Orta Doğu ve Ukrayna'daki gelişmeler dahil olmak üzere güncel, bölgesel ve küresel meseleleri de ele aldık. Bu noktada Macaristan'ın Türk dünyası teşkilatımızın çalışmalarına yaptığı katkılardan duyduğum memnuniyeti ifade etmek istiyorum." şeklinde konuşmuştur.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, mayıs ayında Macaristan'ın ev sahipliğinde gerçekleşen gayriresmi zirvenin, Avrupa Birliği sınırları dahilinde yapılan ilk Türk dünyası zirvesi olması nedeniyle "tarihi bir toplantı" olduğunu vurgulayarak, şöyle devam etmiştir: "Stratejik hedefimiz olan Avrupa Birliği'ne tam üyelik sürecinde Macaristan'ın yapıcı katkılarını ve güçlü desteğini sürdüreceğine eminiz. Ukrayna konusunda Türkiye olarak savaşın en başından bu yana taraflar arasında adil ve kalıcı barışın tesisi için diplomasinin tüm imkanlarını seferber ediyoruz. Bu çerçevedeki gayretlerimiz tüm dünya kamuoyunun malumudur. Bundan sonra da savaşın kazananı, adil bir barışın kaybedeni olmaz şiarıyla elden gelen gayreti göstereceğiz. Konsey toplantımızın, ilişkilerimizin ve halklarımız arasındaki köklü dostluk bağlarının daha da güçlendirilmesine katkıda bulunacağına samimiyetle inanıyorum." Erdoğan, konuşmasını Macar halkına selamlarını göndererek tamamlamıştır.

Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın Açıklamaları

Macaristan Başbakanı Viktor Orban, son yüzyılda Macaristan’ın Türk dünyasıyla ilişkilerinin zayıflamış olduğunu belirtmiştir. Orban, “2010'dan sonra Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan bu tarihi pencereyi açtı ve dedi ki ‘Yeni zamanlar başlıyor. Başka bir dünya olacak ve Türk dünyası çok büyük bir enerji toplayacak.’ Büyük bir planı olduğunu gördüm, Türk yüzyılı diye adlandırılan.” ifadelerini kullanmıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Macaristan Başbakanı Orban Dolmabahçe Sarayı’nda ortak basın toplantısı düzenliyor, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Orban, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Macaristan’ı Türk Devletleri Teşkilatına gözlemci üye olarak davet ettiğini anımsatmıştır. Bu davetten sonra Türk–Macar işbirliğinin ve Türk dünyasıyla karşılıklı ilişkilerin sürekli geliştirildiğini belirtmiştir. Orban, Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmiş stratejik işbirliği seviyesine yükselmiş olduğunu ifade etmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilk görüştüğünde iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2,5 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu, bu rakamın kısa süre içinde 6 milyar dolara ulaşacağını ve hedefin 10 milyar dolara çıkarılması yönünde belirlendiğini kaydetmiştir.

Orban, Rusya–Ukrayna Savaşı konusunda Türkiye ile birlikte barışın safında yer aldıklarını ifade etmiştir. “Biz savaş alanında bunun çözümünün olmadığını düşünüyoruz. Eğer savaş alanında çözümü yoksa o zaman barış yapmak lazım.” sözlerini kullanmıştır. Orban ayrıca, “Biz takdirle karşılıyoruz Sayın Cumhurbaşkanı’nın çabalarını, gayretlerini. Bu konuda tek başarılı aracı o oldu.” demiştir.

Başbakan Orban, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile 32 kez bir araya gelmiş olduklarını, ancak Dolmabahçe Sarayı’na ilk kez geldiğini belirtmiştir. “Bu tarihi mesafeler, iki ülke, iki halk ve hükümetin işbirliğine de katkı sunmaktadır.” ifadesini kullanmıştır. Macaristan’ın batıda Cermen, Slav ve Latin dünyaları arasında yer aldığını dile getiren Orban, “Biz yalnız olarak, bunların hiçbirine ait olmayan bir halkız, milletiz. Çünkü halklarımızı doğuda bıraktık. Bizim için Türk dünyasıyla ilişkimiz çok büyük bir önemi arz etmekte. Her zaman böyleydi.” demiştir.

Orban, Türkiye’nin göç politikası nedeniyle Cumhurbaşkanı Erdoğan’a teşekkür etmiştir. “Türkiye, eğer Avrupa’yı korumasa, güneyinden Macaristan’a Avrupa’da hayat yaşanmaz hale gelirdi. Bir yasa dışı göç denizinde yüzüyor olduk. Bunun böyle olmaması Türkiye’nin sayesinde, yüz binlerce yasa dışı göçmeni tutmakta, gitmesini, ilerlemesini engellemekte.” ifadelerini kullanmıştır.

Orban, Rusya’nın Macaristan’a petrol ve doğal gaz tedarikine devam etmesi konusunda anlaşma sağlandığını belirtmiştir. “Çünkü başka kaynak imkânımız yok.” demiştir. Rusya’dan alınacak enerji kaynakları nedeniyle Macaristan’a yaptırım uygulanmaması konusunda ABD ile mutabakat sağlandığını ifade etmiştir. “Bu doğal gazın aktarılması, taşınması konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı’na bu vesileyle de bunu garanti ettiği için tekrar teşekkür ediyorum.” sözlerini kullanmıştır.

Orban, Türkiye’nin verdiği bu garantinin önemli olduğunu belirterek, o yıl Türkiye’den Macaristan’a 7,5 milyar metreküp doğal gaz aktarılmış olduğunu bildirmiştir. İki ülkenin enerji firmaları arasında işbirliği yapılmakta olduğunu, Macaristan’ın Türk enerji firmasını Budapeşte’ye davet etmiş bulunduğunu açıklamıştır.

Orban, “Macaristan ve Türkiye arasındaki siyasi, enerji, ekonomik ve savunma sanayi konusunda çok iyi ümitlerimiz, görüşlerimiz var.” demiştir. Avrupa’da savunma sanayisinin önem kazanmış olduğunu, iki ülke arasında bu alandaki ilişkilerin halihazırda mevcut bulunduğunu vurgulamıştır.

Orban, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a Macar hükümeti ve halkı adına teşekkür ederek, “Tanrı Türkiye’yi korusun.” ifadesini kullanmıştır. Orban, Dolmabahçe Çalışma Ofisi’ndeki görüşmenin ardından yaptığı sosyal medya paylaşımında, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile verimli görüşmeler gerçekleştirmiş olduklarını, iki ülke arasındaki ticaretin güçlendirildiğini, TürkAkım’ın güvence altına alındığını ve “diğerleri gerginliği tırmandırırken” barış için birlikte durduklarını açıklamıştır. “Macaristan ve Türkiye birlikte ilerliyor.” ifadesini paylaşmıştır.

Resmi Kabul ve Akşam Yemeği

Dolmabahçe Çalışma Ofisi’ndeki görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, Macaristan Başbakanı Viktor Orban onuruna bir akşam yemeği vermiştir. Bu yemek, Dolmabahçe Sarayı’nda düzenlenmiş ve basına kapalı olarak gerçekleştirilmiştir.

İmzalanan Anlaşmalar ve Kurumsal İşbirliği

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın görüşmesinin ardından, iki ülke arasında farklı alanlarda 16 işbirliği anlaşması imzalanmıştır. İmza töreni, 8 Aralık 2025 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde gerçekleştirilmiştir. İmzalanan belgeler arasında, ekonomi, savunma, teknoloji, eğitim, kültür, ulaşım ve dezenformasyonla mücadele gibi çeşitli alanlarda düzenlenen mutabakat zaptı, çerçeve anlaşma ve ortak bildiriler yer almıştır.

Türkiye ile Macaristan arasında farklı alanlarda anlaşmalar imzalanıyor, 8 Aralık 2025 - (Anadolu Ajansı)

Anlaşmaların İçeriği

Türkiye Varlık Fonu ile Macaristan merkezli 4iG Public Limited Company arasında “Stratejik İşbirliğine Yönelik Mutabakat Zaptı” imzalanmıştır. Belgede, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi adına Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyesi Salim Arda Ermut, 4iG şirketi adına ise Yönetim Kurulu Başkanı Gellert Zoltan Jaszaı yer almıştır.

Bunun yanında, Türkiye Varlık Fonu ile National Capital Holding Plc arasında “Stratejik İşbirliğine Yönelik Mutabakat Zaptı” imzalanmıştır. Bu belge, Türkiye Varlık Fonu adına Salim Arda Ermut, Macaristan adına ise Milli Ekonomi Bakanı Marton Nagy tarafından imzalanmıştır.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ile Macaristan Başbakanı Ulusal Güvenlik Başdanışmanı Marcell Biro, “Dezenformasyonla Mücadele Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı”nı imzalamıştır. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Okay Memiş ve Macaristan Başbakanı Milli Güvenlik Başdanışmanı Marcell Biro, iki ülke arasında “Milli Güvenlik Alanında Mutabakat Zaptı”na imza atmıştır.

Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün ve Macaristan Milli Ekonomi Bakanı Marton Nagy, “Türkiye Cumhuriyeti Savunma Sanayii Başkanlığı ile Macaristan Milli Ekonomi Bakanlığı Arasında Çerçeve Anlaşması”nı imzalamıştır.

Yükseköğretim alanında iki ayrı belge imzalanmıştır. “Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile Macaristan Kültür ve İnovasyon Bakanlığı Arasında Yükseköğretim Alanında İşbirliğine Yönelik Mutabakat Zaptı” ve “2025–2028 Yılları İçin Uygulama Protokolü”, Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar ve Macaristan Kültür ve İnovasyon Bakanı Balazs Hanko tarafından imzalanmıştır.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Macaristan Kültür ve İnovasyon Bakanı Balazs Hanko, “Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Alanlarında İşbirliğinin Geliştirilmesine Dair Niyet Beyanı” ile “Sınai Mülkiyet Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı”nı imzalamıştır.

Ayrıca, “Bilim, Teknoloji, Sanayi, Yenilik ve Yatırım Alanlarında İşbirliği Mutabakat Zaptı” ile “Metroloji Alanında İşbirliğine Dair Mutabakat Zaptı”, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır ve Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Peter Szijjarto tarafından imzalanmıştır.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Szijjarto, “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Macaristan Hükümeti Arasında Hava Hizmetleri Anlaşması”na imza atmıştır.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Szijjarto, “İkili Ticari İlişkilerin Geliştirilmesine İlişkin Ortak Açıklama”yı imzalamıştır.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ile Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Szijjarto, “2026–2028 Yılları İçin Burs Programı Mutabakat Zaptı”nı imzalamıştır.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Szijjarto, “Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadeleye İlişkin Mutabakat Zaptı”nı imzalamıştır.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Szijjarto, “Ortak Planlama Grubu Kurulmasına İlişkin Ortak Bildiri”yi imzalamıştır.