ABD Kongre Kütüphanesi

Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi (Library of Congress), 1800 yılında kurulan ve Washington, D.C.’de bulunan, Amerika Birleşik Devletleri’nin ulusal kütüphanesi ve araştırma kurumudur. ABD Kongresi’ne hizmet vermek amacıyla oluşturulmuş, zamanla kapsamı genişleyerek koleksiyon büyüklüğü bakımından dünyanın en büyük kütüphanesi hâline gelmiştir. Milyonlarca kitap, el yazması, harita, nota, görsel-işitsel materyal ve dijital kaynağı bünyesinde barındıran kurum, Kongre üyeleri, araştırmacılar ve kamuoyuna yönelik hizmet sunmaktadır.

Kuruluş ve İlk Dönem

ABD Kongre Kütüphanesi, 1800 yılında ABD Kongresi tarafından, yeni ulusal hükümetin Philadelphia’dan Washington, D.C.’ye taşınmasını sağlayan yasayla kurulmuştur. Başkan John Adams, Kongre üyelerinin kullanımına sunulmak üzere 5.000 dolar bütçe tahsis edilmesini onaylamıştır^【1】. Kütüphanenin denetimi, ABD Kongresi’nin ilk ortak komitesi olan Ortak Kongre Komitesi tarafından yürütülmüştür. 1802 yılında Başkan Thomas Jefferson, Kongre ile yürütülen bir uzlaşma sonucu Kütüphaneci atamasının başkanlık yetkisine bağlanmasını sağlamış ve kütüphaneye Amerikan Başkanlığı ile özgün bir ilişki kazandırmıştır. Jefferson, aynı zamanda ilk iki kütüphaneciyi atamış ve bu kişiler aynı zamanda Temsilciler Meclisi’nin katibi olarak görev yapmıştır.

1814 yılında İngilizler Washington’a saldırarak Capitol binasını ve kütüphaneyi tahrip etmiş, bu yıkım sonucunda kütüphane koleksiyonu büyük ölçüde yok olmuştur. Bu durum üzerine Jefferson, kendi 6.487 ciltlik kişisel kütüphanesini Kongre’ye satmış ve ABD Kongre Kütüphanesi’nin yeniden oluşturulmasını sağlamıştır^【2】. Jefferson’ın evrensel bilgi anlayışı, günümüzde kütüphanenin kapsamlı toplama politikalarının temelini oluşturmuştur. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, Ainsworth Rand Spofford’un Kütüphaneci olarak atanmasıyla ABD Kongre Kütüphanesi, yalnızca yasama organına hizmet eden bir kurumdan ulusal bir kütüphane olarak şekillenmeye başlamıştır. 1870 yılında ABD telif hakları kayıt ve depolama merkezi kütüphaneye taşınmış, bu düzenleme kütüphanenin yıllık koleksiyon büyümesini sağlamıştır.

Kurumsal Yapılanma ve Hizmet Genişlemesi

ABD Kongre Kütüphanesi, 20. yüzyılın başlarında kurumsal yapısını güçlendirerek hizmet alanlarını çeşitlendirmiştir. 1903 yılında Başkan Theodore Roosevelt’in onayıyla Kıta Kongresi kayıtları ve bazı kurucu liderlerin kişisel belgeleri kütüphaneye taşınmış, böylece hem yasama hem de ulusal araştırma amaçlı kullanım için kaynaklar merkezi bir şekilde korunmuştur. 1914’te kurulan Yasama Referans Servisi (Legislative Reference Service), Kongre üyelerine ve personeline araştırma desteği sunmak amacıyla ayrı bir birim olarak yapılandırılmıştır ve hizmetlerin kurumsal düzeyde sistematikleşmesini sağlamıştır.

Aynı dönemde, kütüphane personelinin uzmanlaşması ve yeni ofislerin oluşturulması, koleksiyon yönetimi ve kullanıcı hizmetlerinin etkinliğini artırmıştır. Araştırma yayınları, kataloglama çalışmaları ve kültürel işlevler bu genişleme kapsamında ele alınmış; kütüphane, yalnızca bir yasama aracı olmanın ötesinde, ulusal bilgi ve kültür merkezi olarak konumunu pekiştirmiştir. Kurumsal genişleme, bütçe artışları ve ek bina olanaklarıyla desteklenmiş, hizmetlerin sürdürülebilir ve organize biçimde yürütülmesini mümkün kılmıştır.

Mimari Gelişim

ABD Kongre Kütüphanesi, kuruluşundan itibaren koleksiyonlarını ve hizmetlerini genişletme ihtiyacı doğrultusunda farklı dönemlerde yeni yapılar inşa etmiş ve mevcut binalarını yeniden düzenlemiştir. İlk olarak 19. yüzyılın sonlarında inşa edilen kütüphane binası, İtalyan Rönesansı tarzında tasarlanmış olup, hem yasama faaliyetlerine hizmet eden bir kurum olarak hem de halka açık bir ulusal kütüphane olarak işlev görebilecek şekilde planlanmıştır. Binanın yapımında mimari detaylara ve yapısal sağlamlığa özel önem verilmiş, geniş okuma salonları, galeriler ve depo alanları ile hem görsel hem de işlevsel bütünlük sağlanmıştır.

Zaman içinde, ABD Kongre Kütüphanesi’nin koleksiyon ve hizmet kapasitesinin artması, ek binaların ve yapısal düzenlemelerin gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. 20. yüzyıl boyunca gerçekleştirilen mimari gelişmeler, yalnızca alan genişletme amacı taşımamış, aynı zamanda kütüphanenin çeşitli fonksiyonlarını destekleyecek şekilde tasarlanmıştır. Yeni yapılanmalar, arşiv ve okuma alanlarının optimize edilmesi, ofis ve araştırma departmanlarının yerleşimi ve halkın erişimini kolaylaştıracak koridor, galeri ve lojistik alanların oluşturulmasını kapsamıştır. Bu süreç, kütüphanenin hem yasama organına hizmet sunan bir kurum kimliğini korumasına hem de ulusal ve uluslararası araştırma ve kültürel görevlerini yerine getirmesine imkân tanımıştır.

Thomas Jefferson Binası

ABD Kongre Kütüphanesi’nin Thomas Jefferson Binası, 19. yüzyılın sonlarında tamamlanan ve kütüphanenin ilk merkezi yapısı olarak hizmet veren binadır. İtalyan Rönesansı tarzında tasarlanan yapı, geniş okuma salonları, galeriler ve depolama alanlarıyla hem yasama organına hem de halkın araştırma ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde planlanmıştır. Binanın inşasında sağlamlık ve işlevsellik ön planda tutulmuş, taş ve mermer malzeme kullanımı, büyük kubbeler, sütunlar ve süslemeler ile mimari bir bütünlük sağlanmıştır. İç mekânlar, merkezi okuma salonu ve yan galerilerle organize edilmiş, doğal ışığı maksimum düzeyde kullanacak şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca bina, dönemin önde gelen Amerikalı sanatçıları tarafından yapılan heykel ve resim kompozisyonları ile zenginleştirilmiş, duvar ve tavan süslemeleri, kütüphanenin kültürel ve estetik önemini pekiştirmiştir. Yapının bu tasarımı, hem kütüphanenin kurumsal kimliğini simgelemiş hem de koleksiyonların korunması ve halkın erişimi açısından uzun vadeli bir çözüm sunmuştur.

John Adams Binası

ABD Kongre Kütüphanesi’nin John Adams Binası, 20. yüzyılın başlarında kütüphanenin artan koleksiyon ve hizmet ihtiyaçlarını karşılamak üzere inşa edilmiştir. 1939 yılında tamamlanan yapı, Thomas Jefferson Binası ile doğrudan bağlantılı olacak şekilde tasarlanmış ve işlevsellik ile modernizasyon öncelikli olarak ele alınmıştır. Bina, araştırma ve ofis alanlarının yanı sıra özel arşiv ve depolama bölümleri ile koleksiyon yönetimini kolaylaştıracak biçimde planlanmıştır. Mimari açıdan, orijinal Jefferson Binası’nın estetik özellikleri ile uyumlu bir tasarım anlayışı benimsenmiş; mermer kaplamalar, geniş salonlar ve yüksek tavanlar korunarak kütüphane kimliği devam ettirilmiştir. Bu yapıyla birlikte kütüphane, yasama organına hizmetin yanı sıra, halk ve akademisyenler için daha kapsamlı araştırma ve referans imkânları sunabilmiş, özellikle telif hakları koleksiyonlarının ve nadir belgelerin güvenli depolanması ve erişime sunulması açısından önemli bir altyapı kazanmıştır.

James Madison Anıt Binası

ABD Kongre Kütüphanesi’nin James Madison Anıt Binası, 1970’lerde başlayan planlama ve 1980 yılında açılışı ile kütüphanenin üçüncü büyük yapısı olarak hizmete girmiştir. Bu bina, hem artan koleksiyon hacmini barındırmak hem de modern araştırma, arşivleme ve ofis alanları sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. Madison Binası, Thomas Jefferson ve John Adams binalarının tarihî ve mimari karakterini koruyacak biçimde, aynı zamanda çağdaş gereksinimlere uygun teknik altyapıyla inşa edilmiştir. Bina, özellikle geniş çalışma alanları, sergi salonları, depolama odaları ve gelişmiş güvenlik sistemleri ile kütüphanenin nadir ve değerli koleksiyonlarının korunmasını sağlamaktadır. Ayrıca bu yapı, kütüphaneye ulusal ve uluslararası araştırmacılar için erişimi kolaylaştıran modern kataloglama ve bilgi hizmetlerini destekleyen merkezî bir rol üstlenmiştir.

Koleksiyonun Kapsamı

ABD Kongre Kütüphanesi, dünya çapında bilgi merkezi olarak faaliyet göstermektedir. Kütüphanede 470 dilde milyonlarca kataloglanmış kitap ve diğer basılı materyaller; milyonlarca el yazması; Kuzey Amerika’daki en büyük nadir kitap koleksiyonu; ve dünyanın en büyük hukuk materyalleri, film, harita, nota ve ses kayıtları koleksiyonları bulunmaktadır. Toplamda koleksiyonlarında 178,2 milyon öğe kayıtlıdır.

Kütüphanenin başlıca koleksiyonları şunlardır:

• Kataloglanmış kitaplar: 25,77 milyon
• Sınıflandırılmamış basılı materyaller: 15,99 milyon (müzik, süreli yayınlar, broşürler, teknik raporlar, ciltli gazeteler, incunabula ve diğer basılı öğeler)
• Özel koleksiyonlar: 138,5 milyon, bunlar arasında:
• • 4,3 milyon ses materyali (diskler, kasetler, sesli kitaplar vb.)
  • 78,5 milyon el yazması
  • 5,8 milyon harita
  • 17,5 milyon mikroform
  • 1,8 milyon hareketli görüntü
  • 8,2 milyon nota
  • 15,7 milyon fotoğraf
  • 870.000 poster, baskı ve çizim
  • 1,4 milyon diğer öğe (broşürler, fotokopiler vb.)
  • 2 milyon makine tarafından okunabilir öğe

2023 mali yılı (Ekim 2022 - Eylül 2023) verilerine göre:

• 681.000’den fazla referans talebine yanıt verilmiş, bunlar arasında Kongre Araştırma Servisi raporlarının doğrudan kullanımı yer almıştır.
• 441.500’den fazla telif hakkı tescili gerçekleştirilmiş ve 978.900 eser 16.600 belge ile kayıt altına alınmıştır.
• Görme engelli ve okuma güçlüğü çeken kullanıcılar için 24,5 milyondan fazla Braille, sesli ve büyük puntolu materyal sağlanmıştır.
• 249.600 fiziksel materyal kütüphane içinde ve dışında dolaşıma sunulmuştur.
• Fort Meade ve Cabin Branch koruma tesislerinde 8 milyondan fazla öğe envanter kontrolü altına alınmıştır.

Kütüphane, 3.238 daimi personel ile faaliyet göstermekte ve toplam 875,4 milyon dolarlık bütçe yetkisi ile çalışmaktadır; bunun 828,5 milyon doları ödeneklerden, 46,9 milyon doları ise mahsup edilebilir gelir yetkisinden oluşmaktadır^【3】.

Kurumsal Yapı ve Hizmetler

ABD Kongre Kütüphanesi, yasama organına hizmet eden bir federal kurum olmasının yanı sıra, ulusal ve uluslararası kütüphane ve bilgi hizmetlerini koordine eden bir organizasyonel yapıya sahiptir. Kütüphane başkanlığının altında farklı daireler ve departmanlar yer almakta, bunlar arasında araştırma ve referans hizmetleri, kütüphane yönetimi, koruma ve kataloglama birimleri öne çıkar. Kurum, hem Capitol Hill’deki binalar hem de Fort Meade ve Cabin Branch gibi koruma tesisleri aracılığıyla koleksiyonların güvenliğini ve düzenli erişimini sağlar. Ayrıca çeşitli danışma kurulları ve komiteler, koleksiyon yönetimi ve hizmet politikalarının oluşturulmasında koordinasyon görevi yürütür.

Kongre Kütüphanesi’nin hizmetleri yasama desteği ile sınırlı kalmayıp, federal kurumlar, akademik çevreler ve araştırmacılara yöneliktir. Kurum bünyesinde yürütülen programlar, bilgi yönetimi, koleksiyon geliştirme ve standartların belirlenmesini kapsar. Bu yapı, kütüphanenin ulusal bilgi politikalarına katkı sağlamasına ve federal düzeyde koordineli hizmet sunmasına olanak tanır. Kurum, ayrıca teknik ve idari birimler aracılığıyla personel eğitimi, dijital dönüşüm ve bilgi paylaşımı gibi süreçleri yöneterek kapsamlı bir organizasyonel işleyiş sergiler.

Dijitalleşme Süreci

ABD Kongre Kütüphanesi, bilgiye erişimi genişletmek ve koleksiyonlarını daha etkin korumak amacıyla dijital teknolojilere önemli yatırımlar yapmıştır. Bu süreç, öncelikle kataloglama ve metadata sistemlerinin otomasyonu ile başlamış, ardından dijitalleştirme projeleri aracılığıyla nadir eserler, el yazmaları ve sesli kayıtlar gibi materyallerin elektronik ortama aktarılmasını kapsamıştır. Dijitalleşme, hem kütüphanenin yerel kullanıcılarına hem de ulusal ve uluslararası araştırmacılara erişim olanağı sağlamak için tasarlanmış sistemler ve platformlar aracılığıyla yürütülmektedir.

Kütüphane, dijitalleşme stratejilerini teknolojik altyapı, dijital arşiv yönetimi ve çevrimiçi erişim hizmetleri üzerinden organize etmektedir. Çevrimiçi kataloglar, dijital okuma odaları ve erişim portalları, kullanıcıların fiziksel olarak kütüphaneye gelmeden kaynaklardan yararlanabilmesini mümkün kılmaktadır. Ayrıca dijitalleşme, uzun süreli koruma amacıyla koleksiyonların yedeklenmesi ve veri güvenliği süreçlerini de içermektedir. Bu sayede ABD Kongre Kütüphanesi, fiziksel koleksiyonlarının değerini korurken, bilgiye ulaşımı demokratikleştiren modern bir ulusal kütüphane rolünü sürdürmektedir.

Günümüzde ABD Kongre Kütüphanesi

ABD Kongre Kütüphanesi, günümüzde hem yasama organına hizmet eden bir kurum hem de küresel ölçekte bilgiye erişim sağlayan bir ulusal kütüphane olarak işlev görmektedir. 2016 yılında Carla Hayden’in atanmasıyla kütüphane, ilk kadın ve Afrika kökenli Amerikan kütüphaneci liderliğine kavuşmuştur. Kurum, ücretsiz ve tarafsız hizmet anlayışıyla Kongre üyeleri, akademisyenler, araştırmacılar ve genel kamu dahil olmak üzere geniş bir kullanıcı kitlesine hizmet sunmaktadır.

Modern yönetim, uzmanlaşmış departmanlar ve merkezler aracılığıyla kültürel ve akademik araştırmaları desteklemektedir. Kütüphane, araştırmacılar için ulusal ve uluslararası programlar düzenlerken, kitap, el yazması ve diğer materyallere ilişkin danışmanlık ve eğitim hizmetleri sunmaktadır. Ayrıca kültürel etkinlikler, sergiler ve kamuya açık programlarla Amerikan mirasını tanıtmakta ve demokratik bilgi paylaşımını teşvik etmektedir. Kurum, ulusal ve uluslararası iş birlikleriyle koleksiyon erişimini ve kütüphane hizmetlerini sürekli olarak geliştirmektedir.

Kültürel Önemi

ABD Kongre Kütüphanesi, yalnızca bir bilgi merkezi olmanın ötesinde, Amerikan kültürünün, tarihinin ve demokratik değerlerinin korunması ve aktarılmasında merkezi bir rol oynamaktadır. Kütüphane, nadir eserler, el yazmaları, haritalar, görsel ve işitsel materyaller aracılığıyla hem akademik araştırmalara hem de kamuya geniş bir kültürel kaynak sağlamaktadır. Bu yönüyle kurum, Amerikan toplumu için hem tarihsel bir hafıza hem de kültürel mirasın korunmasını sağlayan bir yapı olarak işlev görmektedir.

Kütüphane, sergi, konferans ve eğitim programlarıyla Amerikan kültürünün ve küresel kültürel mirasın erişilebilirliğini artırmaktadır. Ayrıca ulusal ve uluslararası düzeyde kültürel iş birlikleri geliştirerek farklı toplumlar arasında bilgi ve deneyim paylaşımını teşvik etmektedir. Bu bağlamda ABD Kongre Kütüphanesi, kültürel kaynakların korunması ve demokratik erişimin sağlanması açısından hem ulusal hem de küresel ölçekte önemli bir kurum olarak değerlendirilmektedir.