Ana YazarNuman YILDIZ13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0002-0027-076X

Dijital İntifada kavramının izahına başlamadan evvel kavramın daha iyi anlaşılabilmesi adına intifada kelimesine müstakil olarak yer vermek ve kavramı ortaya çıkaran tarihsel, toplumsal ve iktisadi koşullara kısaca değinmek yerinde olacaktır. İntifada, kelime anlamı itibariyle “silkinme, ayaklanma” anlamlarını ihtiva etmektedir. Türk Dil Kurumunun sözlüğünde Filistin halkının başkaldırısı olarak tanımlanmıştır.İntifada kavramını ortaya çıkaran tarihsel koşullara bakıldığında meselenin kökenlerini 19. yüzyıla kadar götürmek mümkündür. Zira Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurma fikri bu dönemde ortaya çıkmıştır. Siyonist teşkilatlanmaların faaliyetleri ile bu fikir güçlenerek devam etmiştir. 1920’lerde bölgenin İngiltere yönetimine geçmesiyle【1】 dünyanın farklı yerlerinde yaşayan Yahudiler, Filistin topraklarına daha çok göç etmeye başlamıştır【2】. 1947 yılında İngiltere’nin bölgeden çekilmesiyle BM devreye girmiştir, 1948 yılında ise İsrail kurulmuş ve Filistinlilerin toprakları zamanla parça parça işgal edilmiştir. İşgal ve zorla yerlerinden edilme Filistinliler için hayatta kalmayı her geçen gün zorlaştırmıştır. Ekonomik olarak ağırlaşan yaşam koşulları, işsizlik, eğitim, sağlık ve dini alanda uygulanan yıldırma politikaları dayanılmaz bir hâl almaya başlamıştır. Emperyalist güçlerin desteğini alarak Filistin’i işgal eden İsrail’e karşı her aşamada bir direniş de başlamıştır. İntifada olarak adlandırılan bu kitlesel halk hareketleri farklı dönemlerde farklı şekilde adlandırılmıştır. 1987-1993 yılları arasındaki isyana Birinci İntifada ve 2000-2005 yılları arasındaki direnişe de İkinci İntifada denmiştir (Kişi, 2023: 268). “Dijital intifada” kavramı da bu mücadelenin dijitalleşen boyutunu da içerecek şekilde son dönemler için kullanılmaya başlanmıştır.Filistin halkının soykırıma karşı ortaya koyduğu mücadele farklı platformlarda ve farklı araçlarla karşımıza çıkmaktadır. Filmler, edebi eserler ve sanat yapıtları bunların arasındadır. Yanı sıra son yıllarda sosyal medyanın kitleler üzerindeki etkisi de önem kazanınca bu alan da bir mücadele aracına dönüşmüştür. Özellikle “Arap Baharı” olaylarında yaşanan gelişmelerin gösterdiği gibi sosyal medya toplumsal hareketlerin yönlendirilmesinde ve kitleleri harekete geçirmede etkilidir (Uzunoğlu, 2022: 92). Böyle bir ortamda tam da Filistin halkının başkaldırısını, mücadelesini ve dayanışmasını izah edebilmek için “dijital İntifada” kavramı anlam kazanmaktadır.Sosyal medyanın etkileri tartışılırken ayrıca dezenformasyon aracına dönüşebileceği de unutulmamalıdır. Zira Filistin konusunda, İsrail’in özellikle ABD merkezli sosyal medya araçlarını nasıl bir manipülasyon aracı olarak kullandığı bilinmektedir (bkz. HRW, 2023). Ancak tüm bunlara rağmen bu platformların Filistin’de yaşananları doğru bir şekilde dünyaya duyurmanın en önemli yolu olduğu da unutulmamalıdır. Facebook, YouTube, Instagram gibi sosyal medya platformlarının Filistinlilerin yaşadığı zulüm ve uğradığı soykırım ile ilgili yapılan paylaşımlara kısıtlama ve erişim engeli getirmesi dijital mecralarda da bir intifadayı zorunlu kılmıştır.Böylece dijital sansüre rağmen dijital intifada, Filistin halkının maruz kaldığı zulmün uluslararası arenada görünür olmasında ve dünya halklarına duyurulmasında önemli bir mücadele sergilemiştir. Sosyal medya aracılığıyla yayılan görüntü, video ve ses kayıtları intifada hareketinin yeni bir formunu üretmiştir. Özellikle İsrail’in işlemiş olduğu insanlık suçuna ortak olan Batılı devletlerin ve hükümetlerin aksine Avrupa halkları dijital intifadaya da destek vererek meydanlara çıkmış ve Filistinlilerin yanında durmuşlardır (Mejdoup & Biçeroğlu, 2024).Dünyanın farklı yerlerinde halkların sokağa dökülmesi ve Filistin konusunda bir duyarlılığın gelişmesinde sosyal medyada ortaya çıkan görüntü ve içerikler etkili olmuştur. Bu durumun en belirgin örnekleri arasında ABD’de üniversite öğrencilerinin düzenlediği protesto ve eylemlerin başlaması gösterilebilir【3】. Nitekim doğudan batıya tüm dünyadan halkların hem dijital alanda hem de meydanlarda ortaya koydukları tepkide dijital intifada hareketinin ciddi bir etkisi olmuştur (Aydın, 2024: 72). Dolayısıyla dijital mecraların kitlelere ulaşma ve yaptırım gücü düşünüldüğünde, Filistinliler için bu alanın ne kadar önemli olduğu ve mücadele tarzının neden “dijital intifada” olarak adlandırılmayı hak ettiği görülecektir.Okuma ÖnerileriMonshipouri, Mahmood & Prompichai, Theodore (2018). “Digital Activizm in Perspective Palestinian Resistance via Social Media ”. International Studies Journal, 56 (38), 37-57.Kurt, Y. S. ( 2024). “Dijital İntifada”. Cihannüma Dergisi, 7.