Ana YazarFatma KARAÇİZMELİ13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0003-2165-6917

Düğün kelimesi, düğmek fiilinden türetilmiştir. Düğmek, bir şeyi bir araya getirmek veya bağlamak anlamına gelir. Kelime, Çağatay ve Uygur dillerinde ”düğüm” anlamında kullanılmıştır. Anadolu lehçelerinde bugün bile görülen m/n değişiminin ”düğüm” kelimesinin “düğün” olarak algılanması ve yaygınlaşmasında etkili olduğu düşüncesi oldukça yaygındır. Sosyal yaşamda önemli bir etkisi olan bu törenler, bireylerin evlilik sürecine geçiş yaptığı önemli bir geleneğin sembolüdür (Yakıcı, 1991: 33).Filistin düğünleri de birçok detay ve sembolü barındıran törenler, gelenekler ve birkaç gün süren şenlikler ile Filistin kültürünü yansıtan özellikler taşımaktadır. Her ne kadar son yıllarda diasporada yaşayanlar tarafından bazı geleneksel kodlar değiştirilmeye çalışılsa da nesilden nesile aktarılan semboller ve bir dizi simgesel uygulamalar Filistin düğünlerinde önemini korumaktadır. Örneğin erkek tarafının kız tarafını ziyaret ederek resmen evlilik teklifinde bulunması anlamına gelen “tulbeh” (istemek) halen devam etmektedir. Teklif erkek tarafından yaşlı birince yapılmakta, kız tarafından saygı duyulan yaşlı biri de cevabı vermektedir. Bu küçük ve samimi tören, genellikle evde yapılmakta ve mutlu olayın ilk adımının ardından çay, kahve ve çeşitli tatlılar ikram edilerek kutlanmaktadır. Kutlamalar ”sahra” adı verilen, arkadaşlar ile aile fertlerinin katılımıyla geç saatlere kadar süren yemek, müzik ve dansın yer aldığı akşam eğlencesiyle devam etmektedir. Sahra sırasında damat, davetliler önünde yüzüne sabun sürülerek ailesi tarafından tıraş edilmektedir. Damadın düğün gününde de tertemiz olması ve parlak bir cilde sahip olması istenmektedir (Darraj, 2022).Filistin düğünün bir parçası olan “henna” (kına) yalnızca kadınların katılımıyla genellikle sahrada yapılmaktadır. Bu, gelinin ailesi ile yakın arkadaşlarını bir araya getiren, şarkıların söylendiği ve akabinde gelinin eline kına yakıldığı neşeli bir törendir. Kınadaki canlı, paslı turuncu renk Filistinliler için, insanın toprakla ve neşeli anlarla bağlantısını temsil etmektedir. Evli çift yeni evlerine girmeden önce iyi şans ve bereket getirmesi amacıyla bir avuç kına da kapı çerçevesine sürülmektedir (Darraj, 2022; Salem, 2021).Düğünlerde genellikle Filistin ve Ürdün mutfağında【1】 yer alan yoğurt veya keçi sütünden fermente edilen “jameed” adlı yoğurtla üstü ekmekle kapatılan pilav ve kuzu etinden oluşan ünlü “Mansaf” yemeği ikram edilmektedir. Bir diğer düğün yemeği de “fatteh”tir. Düğünlerde “tencere yemeği” anlamına gelen Filistin’in el-Halîl şehrinin en önemli lezzetlerinden “qidra/qidreh” da servis edilmektedir. Sıklıkla “musakhan” (sumaklı tavuk) “knafeh” (kunafa) tatlısı da yapılmaktadır (Darraj, 2022; Kassis, 2025; Salem, 2021).Filistin geleneklerine göre gelinin çeyizinde zengin işlemeli “thobeler” yer almaktadır. Geleneksel kıyafetlerinde sıklıkla rastlanan ve “Filistin işlemesi” anlamına gelen “tatrîz” (detaylı bilgi için bkz. Ghnaim, 2024) en gösterişli halleriyle çeyizlerin en önemli parçalarından biridir. Bu nakışlar Filistinliler için derin anlamlar taşıyan çeşitli motifler ve semboller barındırmaktadır (Darraj, 2022; Kıpramaz, 2024).Filistin düğünlerinde öne çıkan bir diğer gelenek ise, düğün yürüyüşü anlamına gelen ”zaffe/zaf”tır. Düğün alayında kadınlar ”zaghrouta” yani “zılgıt” çekmektedir. Düğün alayı müzik, şarkılar ve danslarla desteklenmektedir. Filistin halk şarkılarıyla yapılan enerjik bir adım dansı olan “dabke” düğünde oynanmaktadır (Darraj, 2022; Middle East Eye, 2021).Filistin halkı için düğünler, yalnızca bireysel mutluluğun değil, aynı zamanda toplumsal direniş ve kültürel sürekliliğin de bir ifadesidir. Filistinli şair Moussa Hafidh’in bahsettiği gibi: “Filistin düğünleri durursa, mirasımız sona erer”【2】. Filistin halkı için düğün sevincinden başka sevinç yoktur (Darraj, 2022; Akrabawi, 2020).İsrail’in siyonist politikaları doğrultusunda uyguladığı abluka, işgal ve sistematik baskılar sonucunda Filistinliler temel insani haklardan büyük ölçüde mahrum bırakılmıştır. Bu durum, gündelik yaşamda olduğu gibi toplumsal ritüellerde de kendisini hissettirmektedir. Bu bağlamda düğünler, Filistin toplumunda sadece evlilik kurumu çerçevesinde değil, aynı zamanda direnişin sembolü olarak anlam kazanmaktadır. Filistin kimliği, kolektif hafıza ve kültürel değerler, düğünler aracılığıyla gelecek kuşaklara aktarılmakta, toplumsal birlik ve dayanışma yeniden üretilmektedir. Bu yönüyle evlilik, bir ömür boyu sürecek bireysel bir sevinçten öte kuşatılmış koşullar altındaki halkın varoluşsal mücadelesinin bir parçası olarak görülmektedir.