Ana YazarAhmet İŞLER13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-9742-1260

Muhammed Emîn el-Hüseynî, 1895’te Kudüs’te doğmuş ve eğitimini Mısır’daki Ezher Üniversitesinde tamamlamıştır. 1915 yılında İstanbul’da Mekteb-i Harbiyye’yi bitirerek Osmanlı ordusunda kurmay subayı olarak görev yapmıştır. I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale ve İzmir cephelerinde bulunan el-Hüseyni, savaş sonrası Kudüs’e dönmüştür. Filistin, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşüyle İngiliz mandası altına girerken, kısa bir süre İngiliz valisinin yardımcısı olarak görev yapmış ancak İngiliz yönetimini protesto ederek görevinden istifa etmiştir (Aksoy, 2007: 105).Filistin’deki ilk siyasi örgütlenme olan en-Nâdi’l-Arabî’nin başkanlığını üstlenen el-Hüseyni, Filistin’deki siyonizm karşıtı mücadeleyi organize eden Fedâiyyûn örgütünü kurmuştur. 1921 yılında Kudüs başmüftüsü olarak atandıktan sonra, Filistin’in bağımsızlığı ve Mescid-i Aksâ’nın korunması için dini fetvalar ve siyasi adımlar atmıştır. 1931’de Dünya İslam Kongresi’nde başkan seçilen el-Hüseyni, Filistin’in bağımsızlığı için uluslararası destek toplamış ve Mescid-i Aksâ merkezli bir İslam üniversitesinin kurulması gibi projeler geliştirmiştir (Bozkurt, 2012: 274).1936’da Yüksek Arap Birliği başkanlığına seçilen el-Hüseyni, İngiltere’nin Filistin’i taksim planına karşı çıkmış ve halkın direnişini örgütlemiştir. 1937’de İngiltere tarafından ülkeye girişi yasaklanmış, ancak Lübnan, İran, Irak gibi ülkelerde Filistin davasını savunmaya devam etmiştir (Aksoy, 2007: 104). 1939’da Londra’daki Yuvarlak Masa Konferansı’nda, Filistin delegasyonunun başkanı olarak İngilizlerin Filistin’deki Yahudi gasp birimlerinin durdurulması ve bağımsızlık taleplerini gündeme getirmiştir. Bu süreçte İngiltere, 1939 tarihli Beyaz Kitap ile Filistin halkına bağımsızlık vaatlerinde bulunmuştur (Elpeleg, 1999: 96). Bu durum Filistin direnişinin ve Kudüs Müftüsü el-Hüseyni’nin politik ve askeri mücadelesinin karşılığı olmuştur.Filistin mücadelesinin öncüsü ve sivil direniş hareketinin önderi olarak bilinen Hacı Emîn el-Hüseynî, 20. yüzyılın ilk yarısında Filistin’de önemli siyasi ve dini bir lider olarak ön plana çıkmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde ve ardından İngiliz mandası altındaki Filistin’de siyonizme karşı mücadelede direnişin şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. 1950’li yıllara kadar Filistin direnişinin sembol ismi olan Hacı Emîn el-Hüseynî, hayatının sonuna kadar bu mücadeleyi yürütmüş, Filistin davasını küresel boyuta taşıyan bir kişilik olarak görülmüştür. Onun mücadelesi gasp birimlerine ve siyonist harekete karşı verdiği bir direniş hareketidir (İşler, 2024). Bu hareket Filistin için olduğu kadar tüm İslam dünyası için de önemlidir.Ali Ulvi Kurucu, Emîn el-Hüseynî’yi, “son asırda en temiz, samimi, fedakâr ve İslam düşmanlarının oyunlarını en iyi bilen İslam liderlerinder biri” olarak tanımlar. I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale cephesinde gönüllü askerlik yapmış olan Kudüs Müftüsü, savaş anılarını aktarırken, Sait Şamil Bey’in tespitlerine de yer verir. Şamil, Batı’nın işgallerine karşı vatanını savunan örnek liderler arasında el-Hüseyni’yi, Cezayir’de Emir Abdulkadir, Sudan’da Mehdi, Libya’da Senusi ve diğer önde gelen mücahitlerle aynı düzeyde bir kahraman olarak tanımlar (Kurucu, 2023: 237-230).Emîn el-Hüseynî’nin hayatı boyunca verdiği mücadele, Filistin halkının bağımsızlık ve toprak bütünlüğü için bir sembol haline gelmiştir. Nitekim Filistin direnişinin liderlerinden biri olarak, özellikle Yasir Arafat üzerindeki etkisi büyük olmuştur. Arafat, el-Hüseyni’nin ölümünden sonra onun mücadelesini ve ideallerini takip edeceğini belirtmiştir Ayrıca, el-Hüseyni’nin Filistin meselesine küresel bir boyut kazandıran liderliği, Hamas’ın 2006’daki zaferiyle【1】 yeniden gün yüzüne çıkmıştır (Aksoy, 2007: 106).Emîn el-Hüseynî sadece Filistin’in değil, tüm İslam dünyasının emperyalizme karşı verdiği mücadelenin sembolüdür. Onun mücadelesi, siyonizme karşı verilen bir direniş olarak, Filistin’i ve Orta Doğu’yu etkilemiş, bu mücadelenin önemini küresel düzeyde vurgulamıştır. Tüm bunlar Emin El Hüseyni’nin düşmanlarının karalama kampanyalarına maruz kalmasına sebep olmuştur. Yahudi yazarlar, onun biyografilerini olumsuz bir şekilde kaleme almış, özellikle II. Dünya Savaşı sırasında Almanya’da bulunmasını, Nazi iş birliğine【2】 ve Adolf Hitler’i Yahudi katliamına teşvik etmeye dayandırarak suçlamışlardır. Ayrıca, mücadelesini kişisel çıkarları peşinde koşarak verdiği yönündeki suçlamalar, siyonist propaganda ürünüdür. Ancak, bu suçlamaların dayanağı yoktur ve herhangi bir somut kanıt da bulunmamaktadır (Tellioğlu, 2023: 9-10).