Greyfurt Diyeti

Greyfurt diyeti, Hollywood diyeti veya 18 günlük diyet adlarıyla da bilinen, kilo kaybı amacıyla uygulanmış düşük enerjili bir beslenme yaklaşımıdır. Diyet, greyfurt veya greyfurt suyunun öğünlerin merkezinde yer aldığı, belirli bir süreyle sınırlandırılmış bir diyet planı olarak tanımlanır.^【1】 

Bu diyet, tek bir besine ya da sınırlı sayıda besine dayalı kısıtlayıcı (mono) diyetler kapsamında değerlendirilmiştir. Diyetin süresi, günlük enerji içeriği, öğün yapısı ve greyfurt tüketim miktarı kaynaklara göre değişkenlik göstermiş; tarihsel olarak standart bir protokole sahip olmamıştır. Greyfurt diyeti, bilimsel literatürde çoğunlukla popüler kültürde yaygınlaşmış bir zayıflama yöntemi olarak ele alınmıştır.

Tarihçe ve Köken

Greyfurt diyetinin kökeni, 1920’li yıllardan itibaren ortaya çıkan popüler beslenme eğilimleriyle ilişkilendirilmektedir. Diyetin ne zaman ve kim tarafından geliştirildiği konusunda farklı ve çelişkili görüşler bulunmaktadır. Çeşitli kaynaklarda diyetin 1920’lerden 1980’lere kadar farklı dönemlere tarihlendirildiği görülmektedir.

Diyet, özellikle “Hollywood diyeti” adıyla anılmasıyla birlikte sinema endüstrisi ve ünlü isimlerle ilişkilendirilmiştir. 1920’li yılların sonlarında ve 1930’lu yıllarda, greyfurtun belirli süreli diyet programları kapsamında sunulduğuna dair menüler ve basın örnekleri bulunmaktadır. Ancak bu uygulamaların ortak, resmi ya da bilimsel olarak tanımlanmış bir yapıya sahip olmadığı anlaşılmaktadır.

Diyetin Yapısı

Greyfurt diyeti, tarihsel kaynaklarda belirli bir süreyle sınırlandırılmış bir beslenme planı olarak yer almıştır. En yaygın biçimiyle diyetin süresi 18 gün olarak belirtilmiştir. Bununla birlikte, uygulamalar arasında süre ve içerik açısından farklılıklar bulunmaktadır.

Diyetin temel özelliği, greyfurtun veya greyfurt suyunun öğünlerde düzenli olarak tüketilmesidir. Greyfurt, bazı uygulamalarda bütün meyve, bazılarında ise şekersiz greyfurt suyu şeklinde önerilmiştir. Diyette yer alan diğer besinler (yumurta, et, sebze, salata ve bazı örneklerde kızarmış ekmek gibi) sabit değildir ve kaynaklara göre değişmektedir.

Beslenme İçeriği

Greyfurt diyetinin beslenme içeriği, sınırlı sayıdaki tarihsel menü örneğine dayanmaktadır. Bu örneklerde diyet genellikle çok düşük enerjili bir beslenme modeli olarak tanımlanmış; günlük enerji alımının bazı uygulamalarda 500–800 kilokalori düzeyinde olduğu bildirilmiştir.^【2】 

Makro besin dağılımı incelendiğinde, çoğu örnekte karbonhidrat ve protein alımının düşük, yağ oranının ise görece yüksek olduğu görülmektedir. Vitamin ve mineral alımı açısından yapılan değerlendirmelerde, bazı örneklerde enerji, vitamin A ve kalsiyum alımlarının; bazı menülerde ise protein, tiamin, riboflavin ve demir alımının önerilen düzeylerin altında kaldığı saptanmıştır. Buna karşılık, vitamin C ve niasin alımlarının çoğu örnekte önerilen düzeylerin üzerinde olduğu bildirilmiştir.

Etkililik ve Bilimsel Bulgular

Greyfurt diyeti, kilo kaybını artırdığı yönündeki iddialarla yaygınlaşmıştır. Bu iddialar çoğunlukla greyfurtun metabolizma veya yağ yakımı üzerindeki özgül etkilerine dayandırılmıştır. Ancak bilimsel literatürde bu görüşleri destekleyen sınırlı ve tutarsız bulgular bulunmaktadır.

Bazı klinik çalışmalarda greyfurt veya greyfurt suyu tüketimiyle kilo kaybı gözlenmiş olsa da, benzer sonuçların enerji içermeyen su tüketen gruplarda da ortaya çıktığı bildirilmiştir. Bu durum, kilo kaybının esas olarak toplam enerji alımının azalması ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca modern klinik çalışmaların, tarihsel olarak uygulanan 18 günlük diyetle birebir örtüşmediği belirtilmektedir.

Mekanizma Tartışmaları

Greyfurt diyetine ilişkin mekanizma tartışmaları başlangıçta greyfurtun metabolizma hızını artırdığı yönündeki varsayımlara dayandırılmıştır. Daha yakın dönem çalışmalarda ise diyetin etkileri enerji yoğunluğu kavramı çerçevesinde ele alınmıştır.

Greyfurt ve greyfurt suyu, yüksek su içeriği nedeniyle düşük enerji yoğunluklu besinlerdir. Öğün öncesi tüketildiklerinde toplam enerji alımının azalmasına katkı sağlayabildikleri gösterilmiştir. Katı greyfurt, greyfurt suyu ve suyun karşılaştırıldığı çalışmalarda, kilo kaybı açısından belirgin farklar saptanmamış; mekanizmanın temelinde besinin özgül içeriğinden ziyade hacim ve enerji yoğunluğu yer almıştır.

Güvenlik ve İlaç Etkileşimleri

Greyfurt ve greyfurt ürünlerinin bazı ilaçlarla farmakokinetik etkileşimler oluşturabildiği bilinmektedir. Ancak bu etkileşimlerin çoğunun klinik açıdan anlamlı olmadığı; etkinin kullanılan ürün, tüketim miktarı ve bireysel farklılıklara bağlı olarak değişebileceği belirtilmektedir.

Bazı ilaç gruplarında—özellikle statinler gibi—greyfurt suyu tüketiminden kaçınılması önerilmektedir. Etkileşimlerin klinik önemini değerlendirmek güç olduğundan, potansiyel risk taşıyan ilaçlar söz konusu olduğunda sağlık profesyonellerinin bilgilendirme ve danışmanlık sağlaması gerektiği vurgulanmaktadır.^【3】 

Uyarı: Bu maddede yer alan içerik, yalnızca genel ansiklopedik bilgi amacı taşımaktadır. Buradaki bilgiler tanı koyma, tedavi etme ya da tıbbi yönlendirme amacıyla kullanılmamalıdır. Sağlıkla ilgili konularda karar vermeden önce mutlaka bir hekime veya uzman sağlık personeline danışmanız gerekmektedir. Bu bilgilerin tanı veya tedavi amacıyla kullanılması sonucunda doğabilecek durumlardan madde yazarı ve KÜRE Ansiklopedisi herhangi bir sorumluluk kabul etmez.