Ana YazarDerya ENSARİOĞLU13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0009-0005-8168-1083

İngiliz işgaline ve İsrail’in kurulmasına tepki gösteren Filistin halkının direnişi, süreç içinde kendi sembollerini de üretmiştir. Filistinlilerden gasp edilen portakal ağaçları, Filistin bayrağının renklerini taşıyan karpuz ve eve dönme umudunu temsil eden anahtar bunlardan bazılarıdır. Filistin denince akla ilk gelen ve İsrail’e karşı eylemlerde en sık kullanılan sembollerden biri de “kefiye”dir (Muslu, 2023a).“Kefiye”nin geçmişi, MÖ 3100’lerdeki Sümer ve Babil’e kadar uzanmaktadır. Irak’ın Kûfe bölgesinden Arap dünyasına yayıldığı düşünülmektedir. Filistin’de ise ilk olarak çiftçiler tarafından güneşten ve kum fırtınalarından korunmak için kullanılmıştır. Kefiyenin bir direniş sembolü hâline gelmesi, İngiliz manda yönetimi dönemine, 1930’lu yılların ikinci yarısına dayanmaktadır (Muslu, 2023a; BBC News Türkçe, 2023).Arap isyanı sırasında İngiliz sömürgecilerinden kimliklerini gizlemek isteyen direnişçiler yüzlerini kefiye ile örtmüştür. Bunun üzerine İngilizler kefiyeyi yasaklamıştır. Bu yasaktan sonra Filistinlilerin çoğunluğu kefiye takmaya başlamış ve İngilizlerin işi daha da zorlaşmıştır. Kefiye, daha sonraki yıllarda Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile özdeşleşmiştir. FKÖ lideri Yasir Arafat’ın (1929-2004) 1960’lardan itibaren Filistin mücadelesinin bir sembolü olarak kullandığı ve bağlama şekli ile de Filistin haritasına benzettiği kefiyesi her zaman dikkati çekmiştir. Yaptığı konuşmalarda hatta Oslo’da, İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin’in elini sıkarken de özenle taktığı kefiyesi hep yanındadır (Yeşil, 2023).İntifadalar sırasında sembolik anlamı daha da güçlenen kefiyenin üzerindeki desenlerin her biri Filistin direnişinde büyük öneme sahiptir ve Filistinlilerin mücadelesini temsil etmektedir. Kefiyenin tasarımı üç desenden oluşur: Balık ağı, zeytin ağacı ve kalın çizgiler. Balık ağı, kefiyenin büyük bir kısmını oluşturmakta ve Filistinli denizcilerin Akdeniz’le bağlantısının yanı sıra bereketi de temsil etmektedir. Zeytin ağacı (bazılarına göre deniz dalgaları) sembolü olan uzun dalgalar, yıllar boyunca askerî işgal altında olan Filistin halkının gücünün, dayanıklılığının ve kararlılığının bir temsilidir. Filistin topraklarında yetişen zeytinler, birçok kişi için işgal güçlerinin baskısına rağmen aynı zamanda önemli bir geçim kaynağıdır. Günden güne yayılan Yahudi gasp birimleri ile arazilerin işgal edilmesi ya da hasat sürecinin sekteye uğratılması nedeniyle Filistinliler oldukça zor zamanlar geçirmişlerdir. Zeytin ağacı sadece ekonomik olarak değil, sosyokültürel anlamda da Filistinliler için önemlidir; bu nedenle zeytin bahçeleri, işgal devleti tarafından sürekli tahrip edilmekte ve ağaçlar kesilmektedir (GZT, 2021). Kalın şeritler ise Filistin’den geçen ticaret yollarını, Filistin’in tarihsel ve kültürel önemini, bu yollar vasıtasıyla gerçekleşen kültürel alışverişin geçmişini sembolize etmektedir (Küçükislamoğlu Aydın, 2023; Muslu, 2023; Yeşil, 2023).Ekim 2023 sonrasında kefiye, Filistin direnişinin küresel bir sembolü haline gelmiştir. Avustralya’da öğretmenlerin İsrail’in Gazze saldırılarını protesto amacıyla kefiye takarak derslere girmesi (Dağ, 2023) ve New York Üniversitesi öğrencilerinin mezuniyet töreninde kefiye takarak dayanışma mesajı vermesi (Oktay, 2024) gibi giderek yaygınlaşan eylemler, kefiyenin artık dünya çapında bir direniş simgesi olarak benimsendiğini ortaya koymaktadır.Okuma ÖnerileriKüçükislamoğlu Aydın, Esmanur (2023). “Ebu Ubeyde Neden Kırmızı Kefiye Takıyor?”. GZT. Erişim Tarihi: 01.03.2025, https://www.gzt.com/video/jurnalist/ebu-ubeyde-neden-kirmizi-kefiye-takiyor-2231302.