Ana YazarHüseyin GÜNEŞ13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0001-8312-4444

Selâhaddîn-i Eyyûbî zamanında özellikle Kudüs’ün Haçlı işgalinden kurtarılması【1】 sürecinde çok sayıda Kürt, Filistin’e yerleşmiştir. Bu çerçevede kendilerine tahsis edilen topraklara yerleşen Kürtler Kudüs, el-Halîl, Akka, Lüd, Hanyunus, Nablus ve Gazze’de kendilerine ait mahalleler kurdular. Mahallatü’l-Ekrad veya Hârretü’l-Ekrad adıyla anılan mahallelerde yaşayan Kürtler, söz konusu şehirlerde çoğunluk oluşturmasalar da günümüze kadar varlıklarını korumuşlardır (Rudav, 2016).Kürtler, söz konusu şehirlerin ekonomisine, kültür ve siyasetine önemli katkılar sağladılar. Nitekim Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin el-Halîl şehrine yerleştirdiği Kürtler zamanla bölge siyasetinde etkin oldu. Eyyûbî Ailesine mensup Kürtler ile Teym kabilesine mensup Araplar arasında süregelen mücadele Memlük Sultanı Kayıtbay’ın 878/1473 yılında sert müdahalesiyle son buldu ve söz konusu aileler önemli ölçüde Filistin’in farklı yerlerine dağılmak zorunda kaldılar (Uleymi, 1999: 298).Memlükler döneminde önemli bir ticaret merkezi haline gelen Gazze’de Kürt nüfusun arttığı belirtilmektedir. İsminin Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin ordusuna katılan ve Haçlı savaşlarında hayatını kaybeden Şuca el Kurdî’den geldiği bilinen Şucaiyye bölgesi kentteki ilk Kürt mahallesidir. Son yıllara kadar ayakta duran Hathat Kasrı, Bin Osman Camii ve Seyyide Rukiyye Camii buradaki Kürtler tarafından inşa edilmiş önemli tarihi mekanlardandır (Abdurrahman, 2021).Nablus ise Haçlılardan alındıktan sonra Selâhaddîn-i Eyyûbî tarafından yeğeni Hüsameddin Laçin’e ikta edilmişti. Hüsamettin’den sonra Seyfeddin Ali b. Ahmed el-Hakkari ve diğer Kürt emirler tarafından yönetilen şehirde Kürt nüfusu oldukça yoğundu. Öyle ki Memlük ordusunda sayıları fazlaydı. Memlük idaresinde de yer alan Kürtler, ilim meclislerinde de etkili olmuşlardı. Bölgeye yerleşen Kürt ulemadan İbrahim b. Hedme el-Kürdî, Kudüs ve el-Halîl arasında yer alan Sair köyüne yerleşmiş ve 730/1329 yılında vefat edinceye kadar burada kalmıştır. Aynı şekilde ulemadan Bedreddin el-Hakkarî çocuklarıyla birlikte Ürdün’ün Salt şehrinden gelip Kudüs’e ve burada Saltiyye mahallesini kurmuşlardır. Bedreddin’in torunları uzun süre Mescid-i Aksâ’nın imamlığını sürdürdüler ve günümüze dek “imam ailesi” olarak bilinegeldiler. Kudüs’teki Kürtlerin kendi isimleriyle anılan mahalle, Meğâribe Mahallesinin batısına düşmekte olup Şeref Mahallesi ismiyle bilinmektedir (Uleymi, 1999: 45, 52; Ertaş & Arpa, 2013: 120). Ancak Kudüs’teki Kürt Mahallesi, günümüzde işgalci İsrail yönetimi tarafından “Yahudi Mahallesi” olarak değiştirilmiştir (Al Jazeera, 2024).Kudüs tarihine damga vuran çok sayıda Kürt ulema mevcuttur. Bistami Tarikatının şeyhi Ahmet Muhammed el-Kürdî el-Bistamî, sufilerin Salahiye Medresesinde ders vermiş ve 881/1400 yılında vefat edene kadar burada kalmıştır. Aynı şekilde Şeyh Yusuf el-Kürdî, Şeyh Cibril el-Kürdî, Şeyh Necmeddin Davud el-Kürdî bu medresede çalışmış kıymetli şahsiyetlerdir. Şeyh Derbas el-Kürdî el-Hakkârî de İbrâhim camisindeki Cavliye Medresesinde çalışmış ulemadandır (Nuaymi, 1990: 147).Günümüzde Kudüs’ün Harem-i Şerif alanında yer alan Kaymeriyye Türbesi’nde Kürt mücahitlerin kabirleri bulunmaktadır. Bunlar arasında 648/1250 yılında şehit düşen Emir Hüsameddin Ebü’l-Hasan b. Ebü’l-Fevâris el-Kaymerî ve Emir Ziyaüddin Musa b. Ebü’l-Fevâris, 665/1266 yılında vefat eden Emir Hüsameddin Hıdır el-Kaymerî vardır. Bu şahsiyetler, aslen Musul ile Ahlat arasında bulunan alan Kaymer şehrine mensuptur. Torunları günümüzde Kudüs ve el-Halîl’de yaşamaya devam etmekte olup “Kaymerî ailesi” olarak bilinmektedir. Aynı şekilde el-Halîl şehrindeki İbrâhim Camisi’nin kuzeyinde Kaymeriyye medresesi (Uleymi, 1999: 48) günümüzde İşgalci İsrail askerleri tarafından karakol olarak kullanılmaktadır (Zahid, 2012).Osmanlı döneminde Filistin’deki askeri yapılanmada Kürtlerin varlığı dikkat çekmektedir. Yafa, Gazze ve Safed’de Kürt ümeranın isimleri kayıtlara geçmiş olup ve bu minvalde 1671 yılında bölgeyi ziyaret eden Evliyâ Çelebi, Sancak konumundaki Safed’de iki Kürt mahallesinin olduğunu belirtmektedir (Evliya Çelebi, 2011: 471).Selâhaddîn-i Eyyûbî zamanında Haçlılara karşı mücadele veren Kürtler, günümüzde de İsrail’e karşı Filistin’i savunmak için benzer bir mücadele vermektedir. Ekim 2023‘te şiddetlenen İsrail saldırılarında aralarında Kürt kökenli Filistinlilerin de bulunduğu (Rudav, 2023) 10 binlerce insan hayatını kaybetmiş, 100 binden fazla kişi yaralanmış ve Gazze’de büyük bir yıkım yaşanmıştır.