Yenice Kırmızı Biberi

Yenice kırmızı biberi, Çanakkale ili Yenice ilçesine özgü olarak yetiştirilen ve "Capsicum annuum var. conoides cv. kapija" türüne ait, konik şekilli, olgunlaştığında kırmızı renge dönen bir biber çeşididir. Genellikle taze tüketim, salçalık ve konservelik olarak değerlendirilir. 

Morfolojik ve Biyokimyasal Özellikler

Yenice kırmızı biberi, yağlık biber sınıfına giren, konik şekilli ve ucu hafif kıvrık olan, olgunlaştıkça kabuk rengi kırmızıya dönen bir çeşittir. Genellikle taze tüketim, salçalık ve konservelik kullanım amaçlarıyla değerlendirilir. Ürünün ayırt edici fiziksel özellikleri arasında yüksek et kalınlığı, parlak ve homojen kırmızı renk, 3-4 loplu yapı ve karakteristik meyve aroması yer alır. Bu aroma, içerdiği yüksek düzeyde karotenoidler nedeniyle “limonimsi, ekşimsi ve taze biçilmiş çim kokusunu” çağrıştıran bir yapı taşır.

Meyve boyu 5 ila 15 cm, meyve eni 6,5 ila 20 mm, meyve ağırlığı ise 8 ila 100 gram arasında değişmektedir. Meyve et kalınlığı 3 ila 4 mm, tohum yuvası boyu 40-50 mm ve tohum sayısı ortalama 270 adettir. Tohumlar disk şeklinde olup, 3-4 mm uzunluğa sahiptir. Biberin çiçeği erselik yapıdadır, taç ve çanak yaprak sayısı 4-5 arasında değişmektedir. Bitki boyu ortalama 0,5 metreyi bulur ve kazık kök uzunluğu 1 ila 80 cm arasında değişebilir.

Renk ve Kimyasal Değerler

Meyve kabuğunda Minolta CR-400 cihazı ile ölçülen L değeri 27,0–28,2, kroma değeri 30,8–32,0, hue değeri ise 50,0–50,6 aralığındadır. Püre rengi açısından ise L değeri 30,7–31,2, kroma 32,5–33,4 ve hue 49,3–50,1 arasında ölçülmüştür. Kimyasal kompozisyon açısından 100 gram meyvede ortalama suda çözünür kuru madde (SÇKM) oranı %8,33, pH değeri 4,97, indirgen şeker oranı %0,89, sakkaroz oranı %5,78 ve toplam şeker oranı %6,97’dir. Titre edilebilir asitlik ise %0,171 olarak belirlenmiştir.

Üretim Yöntemi

Yenice kırmızı biberinin üretimi, geleneksel yöntemlerle ve yerel bilgi birikimi doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Üreticiler, bir önceki sezonda seçilen uygun özellikteki bitkilerden elde edilen tohumları kurutarak, bez torbalarda muhafaza etmekte ve nisan ayında fideliklere ekmektedir. Fidelikler, tınlı ve tınlı-kumlu, organik maddece zengin topraklarda, hayvan gübresi ile desteklenmiş alanlarda hazırlanır. Fideliklerde sulama elle ve ince süzgeçlerle yapılır; yabancı ot temizliği el ile gerçekleştirilir.

Fideler, haziran ayında çıplak kök olarak, sıra arası 70–80 cm, sıra üzeri 20–30 cm olacak şekilde çift sıra halinde tarlaya dikilir. Damlama sulama sistemi, bitki gövdesiyle temas etmeyecek şekilde kurulmaktadır. Dikim sonrası 10–15 gün boyunca su verilmez, bu uygulama erken meyve oluşumunu destekler. Tohumların çimlenmesi için fideliklerin üzeri nisan aylarında gece boyunca plastik örtüyle kapatılır.

Toprak, erken ilkbaharda derin sürülür, ardından diskaro ve taban gübrelemesi yapılır. Genellikle 3–4 ton/da çiftlik gübresi ile 25–30 kg/da süper fosfat ve 10–15 kg/da potasyum sülfat uygulanır. Büyük arazilerde çapalama makineyle, küçük alanlarda elle gerçekleştirilir.

Hasat ve Saklama

Hasat, eylül ayının ikinci haftasında başlamakta ve kırağı düşene kadar, ekim ayı sonuna kadar devam etmektedir. Ürün, meyve ya da ambalaj üzerinde “Yenice Kırmızı Biberi” ibaresi, tescil logosu ve menşe adı amblemi ile işaretlenmekte; bu kullanım mümkün değilse işletme alanında kolayca görülebilecek bir biçimde sergilenmektedir.

Denetim Mekanizması

Yenice kırmızı biberinin üretim süreci, Yenice Ziraat Odası koordinasyonunda oluşturulan denetim mercii tarafından kontrol edilmektedir. Bu merci; Yenice Ziraat Odası, Yenice Belediyesi, Yenice İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yenice Meslek Yüksekokulu’ndan uzmanlardan oluşur. Denetimler yıllık olarak yapılmakla birlikte, şikâyet durumunda veya ihtiyaç halinde her zaman gerçekleştirilebilir.

Denetimlerde; kullanılan tohumun uygunluğu, üretim metoduna uyum, fiziksel özelliklerin (meyve büyüklüğü, şekli, lop sayısı, renk homojenliği, parlaklık ve et kalınlığı gibi) standarda uygunluğu ile coğrafi işaretin doğru kullanımı incelenmektedir. Gerektiğinde kamu kurumlarından veya özel uzmanlık kuruluşlarından hizmet alımı yapılabilir. Coğrafi işaretin korunmasına ilişkin hukuki süreçler, tescil ettiren kurum tarafından yürütülmektedir.