Biga Peynir Tatlısı

Biga peynir tatlısı, Çanakkale iline özgü olarak üretilen, mahreç işareti tescilli geleneksel bir tatlıdır. Teleme ve/veya tuz kullanılmadan elde edilen taze peynir, özel amaçlı buğday unu, yumurta, karbonat ve su ile yoğrularak hazırlanan hamurdan yapılan bu tatlı, yarım küre şeklinde biçimlendirilip fırınlandıktan sonra şerbetlenerek servis edilir.

Genel Özellikler

Biga peynir tatlısı, Çanakkale iline özgü, teleme ve/veya tuz kullanılmadan üretilen taze peynir ile hazırlanan geleneksel bir fırın tatlısıdır. Tescilli bir mahreç işareti olan bu ürün, başta düğünler, bayramlar ve festivaller olmak üzere çeşitli özel günlerde ve günlük tüketimde yer almaktadır. Tatlı, yerel mutfak kültüründeki bilinirliği ve hazırlanmasında kullanılan malzemelerin özgünlüğü nedeniyle üretildiği coğrafi sınır ile ün bağı taşıyan bir üründür.

Fiziksel ve Duyusal Nitelikler

Biga peynir tatlısı; parlak, kehribar kahverengi tonlarında, yarım küre şeklinde, yuvarlak ve dış bükey yüzeyli olacak şekilde biçimlendirilir. Ürünün dış yüzeyi tümsek ve şişkin, iç kısmı ise taze peynir tadının baskın olduğu, homojen yapıda olmalıdır. Pişirme işlemi sonucunda ürünün yeterince pişmiş olması, yanık ya da soluk/beyaz görünümlü olmaması, ayrıca şerbetlendikten sonra yapısal bütünlüğünü koruması, yani kırılma yapmaması gerekmektedir.

Malzemeler

Tatlı hamuru aşağıdaki oranlarla hazırlanan bileşenlerden oluşur:

• %40 teleme ve/veya tuzsuz taze peynir
• %35 özel amaçlı buğday unu
• %18 su
• %6 yumurta
• %1 karbonat

Şerbet bileşenleri ise (150 g tatlı için) şu şekildedir:

• 1,25 litre su
• 1 kg beyaz toz şeker
• İsteğe bağlı olarak 10 ml limon suyu veya 10 g limon tuzu

Tarif/Üretim Metodu

Hamurun Hazırlanması:

Hamur yoğurma süreci, sırasıyla yumurta, taze peynir (önceden öğütülmüş), özel amaçlı buğday unu, karbonat ve suyun yeterli büyüklükteki bir kazana alınarak yoğrulmasıyla başlar. Bu aşamada, hamurun homojenliği ve uygun kıvamı, ustalık becerisi gerektiren temel unsurlardır. Yoğrulan hamur el ile veya özel şekillendirme ekipmanlarıyla yarım küre şeklinde biçimlendirilir.

Pişirme:

Şekil verilen hamurlar fırın tepsilerine dizilerek;

• Buharlı fırınlarda 250 °C’de yaklaşık 20 dakika,
• Buharsız fırınlarda 170 °C’de yaklaşık 40 dakika pişirilir.
• Alternatif olarak ürünün raf ömrünü artırmak amacıyla 170 °C’de ortalama 20 dakika sürecek çifte fırınlama işlemi de uygulanabilir.
• Fırınlama sonrası tatlılar soğumaya bırakılır ve şerbetleme öncesi yarı mamul formda muhafaza edilir.

Şerbetleme:

Şerbet, su ve şekerin kaynatılmasıyla hazırlanır; isteğe bağlı olarak limon suyu ya da limon tuzu eklenerek kaynama süresi uzatılabilir. Hazır şerbete yarı mamul tatlılar ilave edilir ve ortalama 20 dakika şerbet içinde kaynatılarak ürün tamamlanır.

Servis:

Şerbetleme sonrası tatlılar servis tabaklarına alınır. Servis tercihe bağlı olarak sade yapılabileceği gibi, kaymak veya dondurma eşliğinde sunulabilir.

Ambalajlama ve Muhafaza

Yarı mamul olarak hazırlanan Biga peynir tatlısı; serin, kuru, kokusuz ve doğrudan güneş ışığı almayan ortamlarda muhafaza edilir. Gıda ile temasa uygun ambalajlarda veya dökme olarak piyasaya arz edilir. Ambalaj üzerinde “Biga Peynir Tatlısı” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer almalıdır. Ambalajlama mümkün değilse, bu ibare ve amblem, üretim veya satış noktasında görünür biçimde sergilenmelidir.

Coğrafi Sınır ve Ün Bağı

Tatlı, yalnızca Çanakkale ili sınırlarında üretilebilir. Geleneksel bilgi birikimi, yöresel ustalık ve tarihsel mutfak kültürünün ürüne yansıması nedeniyle Biga peynir tatlısının üretiminde coğrafi sınır ile doğrudan bir bağ bulunmaktadır. Bu bağ, tatlının hem fiziksel niteliklerinde hem de toplumsal kullanım biçimlerinde gözlemlenebilir.

Denetim ve Koruma

Biga Peynir Tatlısının coğrafi işaret koruması ve üretim uygunluğu, Biga Ticaret ve Sanayi Odası’nın koordinasyonunda yürütülmektedir. Denetim mekanizması en az üç kişilik bir heyet tarafından; Biga Ticaret ve Sanayi Odası ile Biga İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü temsilcilerinin katılımıyla yürütülür. Denetimler yılda en az bir defa yapılmakta olup, gerektiğinde şikâyet üzerine de gerçekleştirilebilir. Üretim koşulları, bileşen uyumu ve etiketleme gibi konular denetlenir. Bulgular, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında raporlanarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Gerekli hallerde uzman kişi ya da kurumlarla iş birliği yapılabilir. Hukuki koruma süreçleri, tescil ettiren kurumun sorumluluğundadır.