Ana YazarSerpil PEKDOĞAN GÖZTOK13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-6589-1217

Bir insanın sağlıklı, besleyici ve gelişmesi için yeterli besine ulaşamaması【1】 durumu “gıda güvensizliği” olarak tanımlanmaktadır (El Bilbeisi vd., 2022: 2). Genellikle “gıda güvensizliği” durumu savaş, doğal afet, iklim değişikliği veya üretim altyapısının tahribi ile ortaya çıkmaktadır. Dünya üzerinde bu sebeplerden biri ya da birkaçına bağlı olarak oluşan gıda güvensizliğinin en şiddetli örneği halihazırda Gazze‘de yaşanmaktadır. Özellikle Ekim 2023 ile İsrail’in başlattığı soykırım nedeniyle tarım ve gıda güvensizliği en üst seviyeye ulaşmıştır.Ekim 2023 öncesinde, Gazze’nin 365 kilometrekarelik toplam arazisinin yüzde 33,22’si yerleşim alanı iken geriye kalan toprakların yüzde 43,02’si meyve bahçeleri, sera ve sulu tarım arazileri, yüzde 18,21’i çorak arazi, yüzde 5,18’i kıraç alan ve yüzde 0,37’si ise su kütlelerinden oluşmaktaydı. Görüldüğü gibi Gazze’nin yüzölçümünün yüzde 43’ünden fazlasını oluşturan kısmında meyve, sebze ve diğer tarım ürünlerini yetiştirmek uygundu. Gazzeliler bu uygun arazinin yüzde 75,13’ü meyve bahçesi, yüzde 13,88’ini sulanan mahsul arazisi ve yüzde 10,99’unu ise sera alanları olarak kullanmaktaydı (Mercan & İlkbahar, 2025: 30). Ekim 2023 sonrasında tarım arazileri İsrail bombardımanları ve su altyapısının tahrip edilmesi sonucu kirletilmiştir. Bu kirletme sonucunda tarımsal üretim durma noktasına gelmiş (Insecurity Insight, 2024: 1-2, 4-7). İsrail’in yardım girişlerini engellemesi ve yardım dağıtım merkezlerini ateş altında tutması sonucunda da (bkz. DW, 2025; Topçu & Alattar, 2025) gıdaya ulaşmak ciddi bir soruna dönüşmüş ve Gazze’de yaşayan 2 milyondan fazla kişi gıda güvensizliğinden muzdarip olmuştur【2】 (OCHA, 2025).Gazze’de hanehalkının yetersiz gıda tüketimi Nisan 2025’te yüzde 33 iken Temmuz 2025’te bu rakam yüzde 81’e çıkmıştır. Benzer şekilde nisan ayında yüzde 4 olan çok şiddetli açlık oranı temmuz ayında yüzde 24 olarak rapor edilmiş ve hanehalkının yüzde doksanı, temel gıda ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacıyla son derece şiddetli ve zor hayatta kalma stratejileri uygulamak zorunda kalmıştır (IPC, 2025a). Birleşmiş Milletler ve FAO verilerine göre Gazzeli nüfusun tamamı yani yaklaşık 2,1 milyon kişi akut gıda güvensizliği yaşarken ortalama bir milyon kişi acil seviyede (IPC 4)【3】, 470 bin kişi ise felaket seviyesinde (IPC 5) açlıkla karşı karşıyadır. Tarımsal su kuyularının yüzde 82,8’ine, seraların yüzde 71,2’sine (FAO, 2025a) ve kalıcı ekili alanların yüzde 86’sına zarar verilmiştir. Ayrıca ekili arazilerin yalnızca yüzde 1,5’i Ağustos 2025’de kullanılabilirken (FAO, 2025b) 81 m²’den daha büyük 7219 seranın büyük kısmının hasar gördüğü tespit edilmiştir (Yin vd., 2025: 7). Ağaç mahsulü alanların yüzde 64-70’i tahrip edilmiştir. Ağaçların çoğu zeytin ve turunçgiller olduğu düşünüldüğünde bu ağaçların tekrar ürün verme aşamasına gelebilmesi için 5-7 yıl, olgunluğa erişebilmeleri için de 15 yıla ihtiyacı vardır (Yin vd., 2025: 12). Bu durum sürdürülebilir gıda üretiminin sağlanmasını ileriki yıllarda daha da güçleştirecektir. Tarım üretimi yapmaya elverişli koşul ve kaynaklara sahip olmayan halkın, balıkçı filosunun yüzde 72’sinin yok edilmesiyle (OCHA, 2024) güvenli gıdaya ulaşımı ve üretimi imkânsız hal almıştır. Gazze’de tarım ve gıda güvensizliği yalnızca açlık sorunu olarak kalmayıp aynı zamanda toplumsal direncin çökmesine, ekonominin durmasına ve uzun vadeli bir insani krizin kalıcılaşmasına dönüşeceği öngörülebilir【4】.29 Temmuz 2025’te Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), bölge halkının üçte birinin günlerdir hiçbir şey yemediğini aşırı gıda güvensizliği ile karşı karşıya olduğunu ve Gazzelilerin gıdaya erişimine dair “en kötü senaryonun” yaşandığını açıklamıştır (Abuaisha & Koşak, 2025). Bölgeye halkın sadece çok az bir kesimine (yüzde 20) yetecek yardımlar ulaştırılabilmekte ancak İsrail, bu yardımları almak için toplanan sivillerin üzerine ateş açarak “ölüm tuzağı” olarak kullanmaktadır【5】 (DW, 2025; Topçu & Alattar, 2025 ).IPC, Haziran 2026’ya kadar beş yaş altı en az 132.000 çocuğun akut yetersiz beslenmeden【6】 muzdarip olacağını rapor etmiştir. Fakat bu rakam, IPC’nin Mayıs 2025’te öngördüğünden iki kat fazla çıkmıştır. Bu durumda ilerleyen aylarda IPC raporlarında akut yetersiz beslenmeden ölen çocukların sayısının çok daha fazla olacağını göstermektedir. İsrail’in, bölgeye besin girişini engellemesi, halkın sağlık hizmetlerine olan ihtiyacını artırmaktadır (IPC, 2025c). Ancak İsrail’in hastaneleri bombalayarak tüm sağlık sistemini çökertmiş olması【7】, sivillerin tedavi imkanlarını yok etmektedir.İsrail Gazze’de tarım arazilerini ve doğal çevreyi tahrip ederek, gıda girişini engelleyerek, su kaynaklarını kullanılamaz hale getirerek, sağlık sistemini çökerterek “aç bırakma” politikasını “sistematik bir silah” olarak uygulamaktadır. Bu durum, uluslararası insancıl hukuka göre açıkça “soykırım suçu” olarak tanımlanmaktadır (Abuaisha & Koşak, 2025).