Ana YazarHüseyin GÜNEŞ13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0001-8312-4444

Maklube, Türkiye’nin özellikle Mardin ve Siirt kentlerinin yanı sıra Ürdün, Filistin, Lübnan ve Suriye gibi Arap ülkelerinde de yaygın şekilde tüketilen ve sevilen bir yemektir. Et ya da tavuk kullanılarak hazırlanabilir. Yapımında patlıcan kullanıldığı için kimi zaman “bâzincâniyye” bazen de “Mensef” adıyla anılmaktadır. Mensef, geniş bir pilav tabağıdır, maklubenin ismi de bu tabağın ters çevrilerek servis edilmesinden kaynaklanmaktadır. Kökeni Filistin sahil bölgelerinde balıkçılar tarafından yapılan bir yemeğe dayanmaktadır. Balıkçılar, tabanına balık, üstüne de pilav koydukları tenceyi ters çevirerek yemeği servis ederdi. Bu yemeğe, “balıkçı yemeği” anlamına gelen “Ṣayyâdiyye” denirdi. Zamanla iç bölgelere yayılan bu yemek, balık yerine tavuk veya et kullanılarak pişirilmeye başlanmıştır. Filistinlilerin siyonist işgallerle yerlerinden edilmesinden sonra yemek Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak gibi ülkelere yayıldı. Maklube, zamanla düğün ve toplantılar gibi önemli etkinliklerde sıkça tercih edilen bir yemek haline gelmiştir.Yemeğe “maklube” adını veren Selâhaddîn-i Eyyûbî’dir. Selâhaddîn, 4 Temmuz 1187’de Hıttin’de Haçlılara karşı büyük bir zafer kazandıktan sonra, 2 Ekim’de Kudüs’ü fethederek şehre girdi. Kudüs’te bulunduğu sırada Sultan’a Filistin bölgesinde çok sevilen “bâzincâniyye” isimli bir yemek ikram edildi. Ana malzemesi patlıcan olan bu yemek, Sultan için özel olarak et eklenerek hazırlanmıştı. Ters çevrilmiş bir tencereyle sunulan bu yemeği görünüşü ve tadıyla çok beğenen Selâhaddîn, “Bu ters çevrilmiş (maklûbe) yemeğin adı nedir?” diye sordu. Kudüslüler, Sultan’ın kullandığı “maklube” kelimesini yemeğe isim olarak verdiler. Selâhaddîn’e duyulan sevgi nedeniyle bu isim, “zafer yemeği” unvanıyla anılmaya başlanmıştır. Kudüslülerin zihninde ise maklube, Haçlıların şehirden temizlenmesini simgeleyen bir yemek haline gelmiştir (Nablusî, 1997; Kılınç, 2020).Günümüzde maklube, özellikle Kudüs ve çevresinde “millî yemek” statüsünde kabul edilmektedir. Kudüslüler, bu yemeği çeşitli vesilelerle birbirlerine ikram ederken, özgür Kudüs hayalini canlı tutarlar. 2015 yılında Kudüslü öğretmen Hanâdî Halavânî, maklubeyi “işgale karşı direnişin” sembolü olarak yeniden gündeme getirdi. Ramazan ayında Mescid-i Aksâ’da Müslümanlara tencere tencere maklube ikram eden Halavânî ve arkadaşları, böylece Selâhaddîn’in zafer hatırasını yeniden canlandırdı. İsrail, bu eylemin anlamını fark ettikten sonra Halavânî ve ekibine Mescid-i Aksâ’ya giriş yasağı getirdi. Ancak Filistinli kadınlar, bu kez Aksâ yollarında kamp kurarak maklube ikram etmeye devam ettiler. İsrail askerleri bir süre sonra zor kullanarak bu ikramları engelledi (Ahmet, 2019; Kılınç, 2020).