Ana YazarAyşegül AYDEMİR13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0003-2343-5683

Filistin’in para birimi tarihi, bölgenin siyasi ve ekonomik değişimleriyle şekillenmiştir. 1917 İngiliz işgaline kadar Osmanlı hakimiyetinde olan Filistin, Osmanlı lirası kullanılıyordu (UN, 1991; Go Palestine, t.y.). 1927’den 1948’e kadar Britanya Mandası döneminde bölgede Filistin poundu (cuneyh) kullanıldı. Bu para birimi, 1 Kasım 1927’den 14 Mayıs 1948’e kadar Filistin Britanya Mandası’nın resmi para birimi olarak tedavülde bulundu. Ayrıca, 15 Mayıs 1948 ile 23 Haziran 1952 arasında İsrail lirası ile birlikte kullanıldı (Kazakoğlu, 2021). 1948’de İsrail’nin kurulmasının ardından Filistin poundu tedavülden kalktı ve bölgedeki para birimi kullanımı değişti. Günümüzde Filistin topraklarında resmi bir ulusal para birimi bulunmamaktadır. Bunun yerine, farklı bölgelerde çeşitli para birimleri kullanılmaktadır (Abdullah & Karabacak, 2018).Ürdün dinarı Batı Şeria’da, Mısır lirası ise Gazze Şeridi’nde kullanılıyordu. İsrail şekeli 1967 Savaşının ardından bugüne kadar, özellikle 1994’te imzalanan Paris Protokolü’nden sonra, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde kullanılmaya başlanmıştır. Bu protokol Filistin ekonomisini İsrail ekonomisine bağımlı hale getirmiştir. İsrail şekeli (₪) simgesiyle gösterilir ve 100 agora veya agorata (kuruş) bölünür. Günümüzde İsrail Şekeli’nin para birimi kodu “NIS” (yeni İsrail şekeli) olarak kullanılır. Bu çoklu para birimi kullanımı Filistin ekonomisi üzerinde çeşitli etkilere sahiptir. Özellikle yeni İsrail şekelinin kullanımı Filistin ekonomisini İsrail ekonomisine bağımlı hale getirmektedir. Bu durum, para politikası ve finansal istikrar açısından zorluklar yaratmaktadır. Örneğin, Filistin Para Otoritesi’nin para basma yetkisi bulunmadığından, para arzı ve faiz oranları gibi önemli ekonomik araçlar üzerinde kontrolü sınırlıdır (Kudüs Başkonsolosluğu Ticaret Ataşeliği, 2020: 16, 25).Filistin hükümeti, yerel piyasada İsrail para birimi olan şekelin kullanımına son vermek için çalışmalar yürütmektedir. Bu çabalar, ekonomik bağımsızlığı artırma ve para politikası üzerindeki kontrolü güçlendirme amacını taşımaktadır (Abdullah & Karabacak, 2018). Kısaca, Filistin’in para birimi tarihi ve mevcut durumu bölgenin karmaşık siyasi ve ekonomik dinamikleriyle yakından ilişkilidir. Farklı para birimlerinin kullanımı ekonomik bağımsızlık ve istikrar açısından hem fırsatlar hem de zorluklar sunmaktadır. Günümüzde Filistin’de resmi bir para birimi yoktur. Bununla birlikte, bölgede yaygın olarak kullanılan para birimleri arasında; yeni İsrail şekeli ve Mısır poundu (EGP) bulunmaktadır. Batı Şeria, Gazze Şeridi ve diğer bölgelerde farklı döviz ve para birimlerinin bir arada kullanılması Filistin ekonomisinin karmaşık yapısının bir göstergesidir.Filistin’deki para birimi tarihsel ve siyasi bağlamda önemli bir yere sahiptir. Para biriminin evrimi sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir kimlik oluşturma çabasını da simgeler. Filistin halkı, tarih boyunca yaşadıkları ekonomik zorluklara rağmen, kendi para birimlerini oluşturma isteğini sürdürmekte ve bu bağlamda mücadele etmektedir.Okuma ÖnerileriCallaway, Johnathan (2022). “Palestıne and Its Banknotes”. Spink Insider. Erişim Tarihi: 20.01.2025, https://insider.spink.com/2022/08/30/callaway-summer-2022/.Online Coins Catalog (T.Y). Palestine Currency History. Erişim Tarihi: 20.01.2025, https://worldcoinsinfo.com/articles/palestina-currency.html.Palestine in History via Artefacts. (2017). History of Paper Money in Palestine. Erişim Tarihi: 20.01.2025, https://www.palestine-in-history.com/paper-money.Volunteer in Palestine (2023). The Currency of Palestine: From Ottoman Lira to Israeli Shekel. Erişim Tarihi: 20.01.2025, https://www.govolunteerinpalestine.org/the-currency-of-palestine-from-ottoman-lira-to-israeli-shekel/.