Ana YazarSaim KAYADİBİ13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0002-4753-4216

Belirli bir teoriden çok, zaman içinde evrilmiş politik ve etik bir ilke olarak “dayanışma” kavramının, kökleri eskilere dayansa da modern anlamıyla teorik bir çerçeveye kavuşması 20. yüzyıla denk gelmektedir.Kavram, dini ve hukuki köklerinden evrilerek Sanayi Devrimi sonrasında sosyal mücadelelerin bir parçası haline gelmiş ve zamanla yerel düzeyden küresel bir ölçeğe【1】 doğru genişlemiştir (Wilde, 2013: 20,21). Bu evrim, Filistin davasına uluslararası toplumun yaklaşımında da gözlemlenebilir. Toprak gaspları, katliam ve soykırım yoluyla Filistinlilerin zorla yerlerinden edilmeleri sonucu【2】 1948’de İsrail’in kuruluşu sırasında neredeyse yok denecek düzeyde olan küresel dayanışma, özellikle Aksa Tufanı sonrasında “Batı” sokaklarında büyük bir ivme kazanmıştır (Abdelhadi, 2024). Bu değişim, on yıllardır süren ana akım medyadaki çifte standart ve İsrail yanlısı ön yargıların kırılmaya başlamasının bir sonucu olarak derinlemesine sorgulamayı gerektiren bir olgudur (Sayigh, 2024: 14).Dayanışmanın sınırlar ötesini ifade eden yeni biçimi olarak Filistin’le dayanışma hareketi dünya çapında daha önce görülmemiş bir olgu olarak karşımıza çıkmakta ve uluslararası çapta bir model teşkil etmektedir. Bu dayanışma, tarihsel ve çağdaş anti-kolonyal mücadeleler bağlamında dayanışma kültürünün daha kapsayıcı bir anlayışa taşıyabileceğine, küresel hareketlerin anlamı, etkinliği ve sınırları hakkında derinlemesine düşünmeye olanak tanıyabileceğine dair güçlü ipuçları barındırmaktadır (Thomson & Olsen, 2023: 5). Bu nedenle, çok farklı bir boyutta varlık kazanan Filistin dayanışması, yalnızca Filistin’in geleceğini ilgilendiren bir mesele olmanın ötesinde, diğer dayanışma biçimlerinden ayrışarak, daha adil bir geleceğe dair tüm insanlık için ortak bir vizyonun savunulmasını temsil etmektedir (Zalloua, 2023: 87-88).Filistin’e yönelik sosyal dayanışma faaliyetleri hem uluslararası hem de yerel düzeyde güçlü bir kurumsal yapılanmaya sahiptir. Uluslararası düzeyde üye olunan çeşitli kuruluşların yanı sıra Filistin topraklarında faaliyet gösteren 434 kayıtlı STK’nın bulunduğu (Arab.org, 2025), yerel sivil toplum oluşumlarının toplam sayısının da her geçen gün arttığı ifade edilmektedir. Bu artış, kayıtlı STK’ların yanı sıra daha enformel topluluk ve platformları da kapsayan daha geniş bir tanımlamadan kaynaklanmaktadır. Bu yerel tabandaki büyüme aynı zamanda dünya çapında Filistin için gösterilen sosyal dayanışmanın da bir yansımasıdır. Nitekim dünyanın dört bir yanındaki kentlerde düzenlenen kitlesel gösteriler, bu dayanışmanın en görünür örneklerini oluşturmaktadır. Avustralya’nın Sydney kentinde 100 binden fazla kişinin Gazze için Filistin’e özgürlük yürüyüşü düzenlenmesi (CNN Türk, 2025) ve Melbourne’de “Benim çocuklarımla Filistin’deki çocuklar arasındaki fark coğrafyadır” mesajıyla İsrail’e yaptırım talepleri (Cassidy & Hinchliffe, 2025), Londra’da İsrail’in Büyükelçiliği önünde binlerce kişinin siyonist rejimi “medeni milletler topluluğuna ait olmayan barbar bir haydut devlet” sözleriyle protesto etmesi (Biçer, 2025), Berlin’de, Medico International, Uluslararası Af Örgütü ve muhalefetteki Sol Parti’nin de aralarında bulunduğu yaklaşık 50 gruptan oluşan geniş bir koalisyonun çağrısı üzerine bir araya gelen 100 binden fazla kişinin Almanya’nın İsrail’e verdiği desteği kınaması (Towfigh Nia, 2025), ABD’de Harvard üniversitesinin Filistin’e destek yürüyüşlerine katıldıkları gerekçesiyle 13 öğrenciye diplomalarının verilmeyeceğini açıklaması karşısında binlerce öğrencinin “Özgür Filistin” sloganları eşliğinde mezuniyet törenini terk etmesi (NTV, 2024) dünya çapındaki sosyal dayanışma hareketlerinin sayısız örneklerinden yalnızca birkaçıdır.Uluslararası dayanışma ağına Türkiye’den de hem sivil toplum hem de resmi kurumlar nezdinde önemli katkılar sağlanmaktadır. Aralık 2024’te 400’e yakın sivil toplum kuruluşunun bir araya gelerek büyük mitingler düzenlemeleri (Türetken & Dindirek, 2025) bu iş birliğinin somut bir göstergesidir. Ayrıca Kudüs Yunus Emre Türk Kültür Merkezi, Türk Kızılayı, TİKA, YTB ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlar, çeşitli STK’ların da desteğiyle Filistin’de acil insani yardım ve kalkınma programları yürütmektedir (Ertem, 2019: 162). Bu kurumsal dayanışma, Türkiye’nin de “Filistin’in egemen ve eşit bir üye olarak hak ettiği yeri alması” hedefiyle destek verdiği, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun kararıyla kutlanan “29 Kasım Filistin Halkıyla Uluslararası Dayanışma Günü” ile uluslararası alanda diplomatik bir boyut da kazanmaktadır (T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2022).Filistin’e yönelik uluslararası dayanışma, benimsediği çok yönlü konum ve yöntemlerin ötesinde, küresel bir topluluğa katılım, aidiyet ve özdeşleşme bağlamında yeni bir model sunmaktadır. Bu model dayanışmanın anlamı, etkinliği ve sınırları üzerine yeniden düşünmeyi gerektirerek, dünya çapındaki sosyal hareketlerin şekillenmesine dair benzersiz bir durum teşkil etmektedir (Thomson & Olsen, 2023: 5). Bu bağlamda farklı bir boyutta varlık kazanan Filistin dayanışması, yalnızca bölgesel bir meseleye odaklanmanın ötesine geçmekte ve diğer dayanışma biçimlerinden ayrışarak tüm insanlığın insani değerler çevresinde kenetlendiği gelecek vizyonunu temsil etmektedir (Zalloua, 2023: 87-88).Filistin dayanışması, küresel kamusal alanda geleneksel medya söylemlerini aşarak insani değerler etrafında birleşilen kitlesel bir hareket olarak ortaya çıkmaktadır. Bu hareket, yalnızca post-kolonyal siyasi çerçeveleri sorgulatmakla kalmamakta, aynı zamanda sınır tanımayan katılımcı bir model oluşturarak dayanışma hareketlerini yeniden tanımlamaktadır. Filistin’e yönelik küresel sahiplenme aidiyet ve etik sorumluluk göstergeleri yeni bir sosyal dayanışma tahayyülünün habercisi olarak okunabilir.