Ana YazarNurefşan BULUT USLU13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0002-1087-8912

BDS Hareketi ya da kısaca BDS olarak bilinen inisiyatif, 9 Temmuz 2005 yılında kurulmuştur (BDS Türkiye, 2010). Boycott, Divestment and Sanctions (Boykot, Tecrit ve Yaptırımlar) kelimelerinin baş harflerinden oluşturulan BDS’nin amacı boykotu önceleyerek barışçıl yollarla hak aramaktır. Bu anlamda hareket, Filistinlilerin de insanlığın geri kalanı ile aynı haklara sahip olması gerektiğini savunmaktadır (BDS Movement, t.y.).Güney Afrika’daki apartheid karşıtı hareketten ilham alan BDS, İsrail’in 1948’den itibaren Filistin toprakları üzerinde uluslararası hukuku görmezden gelerek yürüttüğü işgal ve katliam politikalarına dikkat çekmektedir. Hızla büyüyen BDS hareketi, günümüzde dünya çapında sendikalar ve akademik kuruluşlar tarafından desteklenen canlı bir küresel boykot hareketidir (Klein, 2024).BDS Hareketi, dünya genelinde şirketlerle kurumların, gerçekleştirdiği insan hakları ihlallerine rağmen İsrail’i sorumlu tutmadığını ve birçok küresel gücün bu haksızlığı durdurmak için harekete geçmeyi reddettiğini belirterek, Filistin için özgürlük, adalet ve eşitlik mücadelesine destek vermek amacıyla küresel bir vatandaş tepkisi çağrısında bulunmuştur.BDS hareketinin kurucularından, 2017 Mahatma Gandhi Barış Ödülü sahibi Omar Barghouti, BDS hareketi hakkında şunları söylemektedir:“Kimliği değil suç ortaklığını hedef alır. BDS Hareketi, büyük devlet fonlarının, ABD’deki kiliselerin, İsrail’in suç ortağı şirketlerle ve İsrail bankalarıyla ilişkisini kesme kararlarında kilit rol oynamıştır. Filistin’de en çok suça bulaşmış şirketlere karşı makul bir başarı şansı olduğunda stratejik boykot ve elden çıkarma çağrısı önemlidir. Bu hareket, Bolivya ve Belize’nin yaptığı gibi tüm devletleri İsrail ile diplomatik ilişkilerini kesmeye, Güney Afrika ve Kolombiya’nın onayladığı gibi kapsamlı askeri ambargo uygulamaya, Batı’nın egemenliğindeki önyargılı Uluslararası Ceza Mahkemesinde devam eden davada soykırıma karışan İsrailli liderler hakkında derhal tutuklama emri çıkarması için baskı yapmaya çağırımaktadır” (Ersen & Madanoğlu, 2023).BDS, Filistin halkı için uluslararası hukuka ve evrensel insan hakları ilkelerine dayanarak üç şart belirlemiştir. Buna göre İsrail: (1) Haziran 1967’de işgal ettiği tüm Arap topraklarındaki işgal ve sömürgeleştirmeye son verip Ayrım Duvarı’nı yıkana, (2) İsrail’in Filistinli vatandaşlarının tam eşitliği için onların temel haklarını kabul edene ve (3) 194 sayılı BM kararında şart koşulduğu üzere Filistinli mültecilerin kendi yurtlarına ve mülklerine geri dönüş haklarına saygı duyularak, onların hakları korunup zorbalıkla çıkarıldıkları vatanlarına【1】 dönüşleri teşvik edilene ve uluslararası hukuk çerçevesindeki yükümlülükleri tam olarak yerine getirene kadar (Maira, 2018: 16) çeşitli boykot biçimleriyle karşı karşıya kalacaktır.170’in üzerinde Filistinli örgüt, siyasi parti, sendika federasyonu ve kitle hareketi tarafından imzalanan BDS Çağrısı, Filistin halkının vazgeçilemez hakkı olan “kendi kaderini tayin hakkı”nı kullanması için asgari gereklerin ancak yukarıda belirtilen üç temel talebin karşılanmasıyla yerine getirileceğini savunmaktadır (BDS Türkiye, 2010).BDS stratejisi, üç temel prensibe dayanır: Güncel duruma duyarlılık, aşamalı ilerleme ve sürdürülebilirlik (BDS Movement, t.y.). Kasım 2008’de BDS’yi destekleyen Filistinli, Avrupalı ve İsraillilerin kurduğu örgütlerin Bilbao şehrinde yaptığı sivil toplum forumunda çeşitli BDS önerileri kabul edilmiştir. Öneriler, genel olarak İsrail’in uluslararası hukuk çerçevesindeki yükümlülüklerini tam olarak yerine getirene kadar tüm İsrail mallarına ve hizmetlerine yönelik genel bir boykot yapılması, İsrail’in işgal ve apartheid rejimini sürdürmesinde suç ortaklığı yapan tüm İsrailli akademi, kültür ve turizm kurumlarının boykot edilmesinin teşviki şeklindedir. Ayrıca İsrail’in savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle hesap vermesi için BM İnsan Hakları Konseyi tarafından kabul edilen BM Genel Kurulu ve hemen hemen tüm önemli uluslararası insan hakları örgütleri tarafından desteklenen Goldstone Raporu’ndaki tavsiyelerin koşulsuz ve hemen uygulanması için baskı yapılması da öneriler arasında sıralanmıştır (BDS Türkiye, 2010).BDS hareketinin dünya üzerinde ırkçılık ve apartheid uygulamalarına karşı temel insan haklarını savunan bir düşünce tarzıyla yaptığı eylem çağrısı, Ekim 2023 sonrasında İsrail’in uyguladığı soykırımın ortaklarını etkili bir biçimde ifşa etmeyi de başarmıştır. BDS benzeri hareketlerin Güney Afrika’daki ırkçı apartheid rejimine geri adım attıran başarıları, İsrail apartheid rejimi üzerinde de etkili olmakta ancak katliamlara son verecek etki için bu hareketin ekonomik alandan akademiye, kültürel alandan diplomasiye kadar daha da büyümesi gerekmektedir.