Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın 18 Kasım 2025’te Washington’a yapacağı resmi ziyarettir. Ziyaret, 2018’den bu yana Prens Selman'ın ilk resmi ABD temasıdır. Ziyaretin gündeminde savunma, ekonomi, enerji ve Gazze konuları yer almaktadır.
Trump ve Selman’ın görüşmesinde, iki ülke arasındaki ekonomik ortaklıkların genişletilmesi hedeflenmiştir. Tarafların “stratejik ekonomik ortaklık anlaşması” imzalayacakları ve bunun çeşitli ABD ve Suudi bakanlıklarını kapsayacağı belirtilmiştir.
Suudi Arabistan tarafının, “Vizyon 2030” programı kapsamında dijital altyapı, yapay zekâ ve ileri üretim teknolojilerine öncelik verdiği, veri merkezleri için yaklaşık 20 milyar dolarlık bütçe ayırdığı aktarılmıştır.
Ziyaret kapsamında ele alınacak başlıklardan biri de Gazze ve Filistin meselesidir. ABD Başkanı Trump’ın, Suudi Arabistan’ın Abraham Anlaşmaları’na katılmasını arzu ettiği ifade edilmiştir. Riyad yönetimi ise bağımsız bir Filistin devleti kurulmadan İsrail ile diplomatik normalleşme adımı atmayacağını vurgulamıştır.
Karşılama Töreni
Beyaz Saray’da düzenlenen karşılama töreni, ziyaretin diplomatik önemini yansıtan kapsamlı bir protokolle gerçekleştirilmiştir. ABD Başkanı Donald Trump tarafından karşılanan Veliaht Prens için Amerikan ve Suudi Arabistan bayraklarının birlikte sergilendiği resmi bir tören düzenlenmiştir. Törene atlı birlikler, askeri bando ve top atışları eşlik etmiş; Güney Çimlik’te üç F-35 ve üç F-16 savaş uçağının katılımıyla bir hava gösterisi yapılmıştır.
Başkan Trump ve Prens Selman, Beyaz Saray'ın güney kapısında tokalaşarak basına poz vermiş, ardından Oval Ofis’te yapılacak görüşmelere geçilmiştir.
Savunma İşbirliği ve F-35 Satışı
Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın Washington ziyareti kapsamında öne çıkan başlıklardan biri savunma alanındaki işbirliğidir. Görüşmelerde en dikkat çekici gündem maddelerinden biri, Amerika Birleşik Devletleri’nin Suudi Arabistan’a F-35 savaş uçakları satma planıdır.
ABD Başkanı Donald Trump, 17 Kasım 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ın uzun süredir talep ettiği F-35 savaş uçaklarının satışına olumlu yaklaştığını belirtmiştir. Trump, “Bunu yapmayı planlıyorum. Onlar harika bir müttefikler. İran'ın durumuna bakın, onların nükleer kapasitelerini yok etmek için yaptıklarımıza bakın. Evet, bunu yapacağımızı söyleyebilirim. (Suudilere) F-35'leri satacağız.” ifadelerini kullanmıştır.
Söz konusu satış, Suudi Arabistan'ın savunma kapasitesini önemli ölçüde artırma potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte, satışa ilişkin değerlendirmeler yalnızca ABD yürütme organı ile sınırlı kalmamış, aynı zamanda Pentagon ve ABD Senatosu düzeyinde de ele alınmıştır. Bazı Amerikan savunma yetkilileri, F-35 platformunun içerdiği hassas teknoloji nedeniyle satışın güvenlik riskleri taşıyabileceği uyarısında bulunmuştur. Özellikle, bu teknolojinin Çin ile paylaşılabileceği yönünde kaygılar dile getirilmiştir.
Ayrıca, satışın İsrail’in bölgedeki “nitelikli askeri üstünlük” statüsünü zayıflatabileceği endişesi gündeme gelmiştir. ABD yasalarına göre, Orta Doğu’ya yapılacak silah satışlarının İsrail’in güvenliğini tehlikeye atmaması gerekmektedir. İsrail tarafı, olası bir F-35 satışını, Suudi Arabistan’ın İsrail ile diplomatik normalleşme adımı atmasına bağlamak istemektedir. Ancak Riyad yönetimi, bağımsız bir Filistin devleti kurulmadan bu yönde bir adım atmayacağını belirtmiştir.
Trump yönetimi, ziyaret sırasında savunma alanında bir işbirliği anlaşmasına varıldığını duyurmuş; bu anlaşmanın içeriğinde hava ve füze savunma sistemleri, uzay teknolojileri, deniz güvenliği ve iletişim alanlarında işbirliğinin yer aldığı bildirilmiştir. F-35 satışı bu çerçevede daha geniş kapsamlı bir savunma işbirliğinin parçası olarak değerlendirilmiştir.
Ekonomik İşbirlikleri ve Yatırımlar
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın 18 Kasım 2025’te gerçekleştirdiği Washington ziyareti sırasında ABD ile Suudi Arabistan arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi temel gündem maddelerinden biri olmuştur. Ziyaret kapsamında tarafların “stratejik ekonomik ortaklık anlaşması” imzalayacakları ve bu anlaşmanın çeşitli Amerikan ve Suudi bakanlıklarını kapsayacağı belirtilmiştir.
ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis’te yaptığı açıklamalarda Suudi Arabistan’ın ABD’ye yönelik yatırımlarına övgüyle yaklaşmış, mevcut 600 milyar dolarlık yatırım taahhüdünün 1 trilyon dolara çıkarılabileceğini ifade etmiştir. Trump, “Şimdi 1 trilyon dolar, tamam mı. Bu rakamı senin duyurman iyi oldu, çünkü bunu ben söylemek istemezdim.” ifadelerini kullanmıştır. Veliaht Prens Selman ise bu yatırımların “gerçek fırsatlar” olduğunu ve yalnızca “Amerika’yı veya Başkan Trump’ı memnun etmek için yaratılmadığını” belirtmiştir.
Suudi Arabistan tarafı, “Vizyon 2030” stratejisi doğrultusunda dijital altyapı, yapay zekâ, ileri üretim teknolojileri ve veri merkezlerine öncelik vermektedir. Bu çerçevede yalnızca veri merkezleri için yaklaşık 20 milyar dolarlık bütçe ayrıldığı ifade edilmiştir. Ziyaret sırasında, bu alanlarda iki ülke arasında yeni işbirliği projelerinin gündeme gelmesi beklenmiştir.
Bunun yanı sıra, Suudi Arabistan’ın ABD’de yapay zekâ veri merkezleri, enerji altyapısı, ileri teknoloji ürünleri, sağlık tedarik zinciri, ticari uçaklar ve spor sektörleri gibi alanlara yönelik çok sayıda yatırım projesi açıkladığı bildirilmiştir.
Ziyaret sırasında Trump Organization’ın Suudi Arabistan’daki faaliyetleri de gündeme gelmiştir. Başkan Trump, ailesinin iş faaliyetlerine ilişkin olarak “Ailem ne yaparsa yapsın uygundur. Her yerde iş yapıyorlar. Aslında Suudi Arabistan ile çok az iş yaptılar ama isteseler çok yapabilirlerdi.” ifadelerini kullanmış, kendisinin iş dünyası ile ilgisi olmadığını belirtmiştir.
Genel olarak ziyaret, iki ülke arasında enerji, teknoloji ve finans başta olmak üzere pek çok sektörde uzun vadeli ekonomik ortaklıkların kurulmasına zemin hazırlayan kapsamlı bir işbirliği çerçevesi sunmuştur.
Gazze ve Filistin Meselesi
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın 2025 Washington ziyareti kapsamında ele alınan başlıca gündem maddelerinden biri Gazze ve Filistin meselesidir. Ziyaret sırasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın Suudi Arabistan’ın Abraham Anlaşmaları’na katılımını teşvik ettiği belirtilmiştir. Ancak Riyad yönetimi, diplomatik normalleşme adımı atılabilmesi için bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına yönelik “inandırıcı bir yol haritası” gerektiğini vurgulamıştır.
Veliaht Prens Selman, yaptığı açıklamada İsrailliler ve Filistinlilerin bölgede “barış içinde bir arada yaşaması” gerektiğini ifade etmiş, ülkesinin Abraham Anlaşmaları’na katılma isteğini yinelemiş; ancak bu sürecin iki devletli çözüm temelinde ilerlemesi gerektiğini belirtmiştir. Prens, “İsrail ve Filistin’in birlikte barış içinde yaşamasını istiyoruz” ifadelerini kullanmıştır.
ABD Başkanı Trump, iki lider arasında bu konuda sağlıklı bir görüşme yapıldığını ve “tek devlet, iki devlet... birçok konunun” ele alındığını ifade etmiştir. Bununla birlikte Trump, Suudi Arabistan’ın sürece olumlu yaklaştığını düşündüğünü dile getirmiştir.
İsrail tarafı ise, Filistin devletine karşı olan tutumunu sürdürmektedir. Ziyaretten kısa süre önce, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “Bizim için Gazze demilitarize edilecek ve Hamas silahsızlandırılacak, kolay yoldan ya da zor yoldan. Filistin devleti fikrine karşıyız.” açıklamasında bulunmuştur.
Suudi Arabistan, Filistin meselesinde daha önce açıkladığı gibi, Gazze’deki çatışmaların sona erdirilmesi, Hamas’ın silahsızlandırılması ve Gazze’nin yeniden inşası süreçlerinde aktif rol almayı sürdürmektedir. Ancak bu katkının, Filistin halkının egemenlik haklarının tanınmasına bağlı olduğu vurgulanmaktadır. Ziyaret sırasında bu çerçevede bölgesel barışa dair kapsamlı bir yaklaşımın müzakere edildiği bildirilmiştir.
Cemal Kaşıkçı Cinayeti ve Diplomatik Yansımalar
Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın 18 Kasım 2025 tarihli Washington ziyareti, gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın 2 Ekim 2018’de İstanbul’daki Suudi Arabistan Başkonsolosluğu’nda öldürülmesinden sonra gerçekleştirdiği ilk resmi ABD temasıdır. Kaşıkçı’nın öldürülmesi, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırmış ve Suudi yönetimi ciddi diplomatik baskılarla karşı karşıya kalmıştır. 2021 tarihli bir ABD istihbarat raporu, Veliaht Prens Selman’ın söz konusu operasyonu onayladığı sonucuna varmıştır.
Ziyaret sırasında bu konu yeniden gündeme gelmiş, Beyaz Saray’daki basın toplantısında gazeteciler tarafından doğrudan sorulmuştur. ABD Başkanı Donald Trump, Prens Selman’ı savunarak, “Bahsettiğiniz kişi son derece tartışmalı biriydi, bir sürü kişi o beyefendiyi sevmiyordu. Sevseniz de sevmeseniz de bir şeyler oldu ama (prens) bu konuda hiçbir şey bilmiyordu. Bu meseleyi de burada kapatabiliriz.” şeklinde konuşmuştur. Trump ayrıca, ABC News muhabirinin konuyla ilgili sorusunu “konuğumuzu utandırmaya gerek yok” diyerek eleştirmiştir.
Veliaht Prens Muhammed bin Selman ise Kaşıkçı’nın ölümüne ilişkin olarak, “Gazeteci konusuna gelecek olursak, çok acı verici bir şey insanların hiçbir şey uğruna ölmesi... Bu Suudi Arabistan için çok acı verici oldu. Ama sonrasında tüm doğru adımları attık. Bir daha böyle bir şey olmaması için sistemimizi iyileştirdik. Bu acı verici bir şey, devasa bir hata ve bir daha olmaması için elimizden geleni yapıyoruz.” açıklamasında bulunmuştur.
Ziyaret sırasında Kaşıkçı’nın eşi Hanan Elatr Khashoggi de kamuoyuna yönelik bir açıklama yapmış ve Prens Selman’dan özür dilemesini ve tazminat talebini dile getirmiştir. Elatr, “Kocamın öldürülmesi için hiçbir gerekçe yoktu. Veliaht Prens özür dilediyse, benimle görüşmeli ve bu cinayeti telafi etmelidir.” ifadelerini kullanmıştır.
