Ana YazarKudret BÜLBÜL13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0003-3370-7988

İsrailleşme, (1) süreklilik içerisinde yürütülen yayılma politikalarıyla, belli bir coğrafyayı ele geçirmek için hiçbir insani, ahlaki, vicdani, evrensel kural tanımadan girişilen her türlü, işgal, soykırım, istikrarsızlaştırma, itibarsızlaştırma, insansızlaştırma ve İslamsızlaştırma ile (2) İsrail merkezli politikalara karşı zamanla daha fazla uyumlu olma durumlarını ifade etmektedir.Sosyal bilimler literatüründe belirli olguların daha iyi anlaşılabilmesi için bu süreçlerin yoğun olarak yaşandığı coğrafyaların isimlerine başvurarak kavramlaştırmak yaygın bir yöntemdir. Amerikanlaşma, Batılılaşma, Japonlaşma bu şekilde kullanılan kavramlardan bazılarıdır. Benzer şekilde Brezilyalaşma ve Balkanlaşma kavramları da kullanılmaktadır. Brezilyalaşma kavramı, farklı sosyal grupların mekânsal olarak ayrılmalarına ve üst gelir gruplarının Orta Çağ kentlerini anımsatırcasına etrafı çevrili site gibi alanlarda yaşamalarına karşılık olarak kullanılmaktadır. Balkanlaşma ise coğrafya, kimlik ve aidiyetin parçalanmasını ve buna bağlı olarak gittikçe çatışmalı hale gelmesini ifade etmektedir (Bülbül, 2009: 268).İngilizce Israelization, Türkçeye etken olarak “İsrailleşme” ve edilgen olarak “İsrailleştirme” biçiminde çevrilebilir. İsrailleştirme Filistin coğrafyasını Yahudileştirme veya Arapsızlaştırma (de-Arabization) olarak anlaşılır. Kudüs’ün doğusunda, Gazze, Cevlan (Golan) Tepeleri ve Batı Şeria’da yaşayan Arapların çoğunluk statüsünü ortadan kaldıracak şekilde gaspçı koloniler kurmak ve bu amaçla toprak ve mülkleri müsadere etmek【1】; mukim kadim halkı göçe zorlamak【2】, Filistin toplumunu kantonlara bölerek parçalamak ve dağıtmak【3】; Filistin kimliğinin parçası olan tarihi yapıları tahrip etmek【4】; coğrafi ve yerleşim isimlerinin adlarını İbraniceye değiştirmek【5】; İsrail’de yaşayan Araplara ait okullarda eğitim müfredatını ırkçı ve ayrımcı içerikle doldurmak【6】 (Makkawi, 2017) ve Arap-Filistin mutfağını örneğin Mizrahi Yahudilerine ait olarak göstererek sahiplenmek【7】 (Ranta ve Mendel, 2014) gibi her türlü fiili ve simgesel yapı-bozum İsrailleştirme olarak tanımlanabilir.Siyonist Yahudi kuruluşlar ve Amerika desteğiyle Orta Doğu’da adeta minyatür bir süper güç haline gelen İsrail’in bölge ülkeleri üzerindeki ekonomik, askeri, kültürel ve politik baskısı küçümsenemez. Bu bağlamda (tıpkı dünyadaki güçlerinden dolayı coğrafi terimlerle ifade edilen Amerikanlaşma ve Batılılaşma özentisi gibi) bölgede bazı kesimlerde bir İsrailleşme eğiliminden bahsedilebilir. Yahudi diasporasının üyeleri, bazı Hristiyanlar ve Dürzi grupların daha önce reddettikleri siyonizm ve İsrail’i giderek daha fazla desteklemeye başlamaları İsrailleşme eğilimi olarak görülebilir. Örneğin Genç Dürzi nesiller özelikle Suriye Baas rejiminin çökmesiyle beraber İsrail üniversitelerinde okumak, İsrail vatandaşlığına başvurmak ve İbranice öğrenmek gibi daha önceki nesillerin asla tercih etmedikleri ve direndikleri olasılıkları aktif olarak isteme yönünde bir eğilim göstermektedirler (Hazran, 2024). Bunun yanında ABD, AB ve hatta bazı Körfez ülkelerinin politika, haber, sanat, sinema, edebiyat, eğlence ve eğitim gibi sektörlerinde de İsrail ve siyonizm yanlısı olmaları bir tür İsrailleşme olarak okunabilir. Türkiye’de geçmişte Filistin davasının ateşli savunucuları olan bazı örgütlerin İsrail karşıtlığından uzaklaşması ve Filistin konusundaki mahcup suskunluklar ile diğer bazı ulusalcı politik eğilimlere mensup grupların Filistin yanlısı eylemlere veya küresel boykot hareketine katılmamaları da İsrailleşme eğilimin göstergeleri olarak değerlendirilebilir.Okuma ÖnerileriBülbül, Kudret (2024). “Soykırımı Gizleyen Siyonlaşmış Kavramlara Karşı Yeni Öneriler”. İbrahim Özcoşar; Yunus Cengiz; Ahmet Kırkan; Sibel Ceylan Yiğit & Meltem Dilek (Ed.), Akademi ve Siyonizm: Baskılar, Korkular, İtirazlar (s.235-259). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları.