Karacabey Soğanı

Karacabey Soğanı, Türkiye’nin Bursa iline bağlı Karacabey ilçesi ve çevresinde yetiştirilen, coğrafi işaret tescilli bir kuru soğan çeşididir. Kantartopu, İmralı ve İmralı Kırması olmak üzere üç özgün çeşidi bulunur. Yetiştiriciliği arpacıktan yapılır ve üretim süreci üç yıla yayılır: Birinci yıl karaca tohumu üretimi, ikinci yıl arpacık üretimi, üçüncü yıl ise baş soğan üretimi gerçekleşir. Haziran-Temmuz aylarında hasat edilen Karacabey soğanı hem şekil hem renk hem de kimyasal bileşenleriyle bölgedeki ve diğer üretim alanlarındaki soğanlardan ayırt edilir. Tescilli ürün, yalnızca belirlenen coğrafi sınırlar içinde üretilen ve etiketlenen soğanlara uygulanır; üretim ve ticareti Karacabey Ticaret Borsası tarafından denetlenir.

Karacabey Soğanı (Yapay zeka ile oluşturulmuştur.)

Coğrafi Sınır ve Tescil Bilgileri

Bursa Karacabey soğanı, Türkiye’nin Bursa iline bağlı Karacabey ilçesi ve çevresinde yetiştirilen, 30 Kasım 2017 tarihli tescil ile coğrafi işaret statüsü kazanmış bir tarım ürünüdür. Tescil başvurusu 4 Aralık 2014 tarihinde Karacabey Ticaret Borsası tarafından yapılmıştır ve menşe adı kapsamında tescillenmiştir.

Karacabey soğanının coğrafi sınırları, Karacabey ilçesinin tamamı ile Mudanya ilçesinin Çamlık, Evciler, Mesudiye (Ayazma), Eğerce, Esence, Yörükyenicesi ve Söğütpınar köylerini kapsamaktadır. Tescil ettiren kurum Karacabey Ticaret Borsasıdır ve adresi Tabaklar Mahallesi, Karaosmanlar Mevkii, Bandırma Yolu Üzeri 1. km, Karacabey, Bursa’dır. Ürün, piyasada etiketi ile tanımlanmakta olup ambalaj üzerinde kullanılacak logolu etiketler Karacabey Ticaret Borsası tarafından sağlanmaktadır.

Ürünün Tanımı ve Çeşitleri

Karacabey soğanı, kuru soğan kategorisine giren ve bölgede yetiştirilen üç özgün çeşitten oluşmaktadır: Kantartopu, İmralı ve İmralı Kırması.

Kantartopu Çeşidi

Soğan yandan bakıldığında yuvarlak, üstten bakıldığında düzgün daire formundadır. Boynu incedir. Kabuk rengi pembe-kahverengi tonlarındadır. Kabuk parlaklığı, kalınlığı ve sıklığı orta düzeydedir ve 2-3 kat kabuğa sahiptir. Et rengi sarı-beyazdır, et sıkılığı ortadır. Suda çözünür kuru madde oranı %11,50-13,00 aralığında, toplam şeker oranı %8,00-9,50 arasında ölçülmektedir.

İmralı Çeşidi

İmralı çeşidi belirgin eliptik formuyla ayırt edilir. Yandan bakıldığında yukarı doğru genişleyen oval şekli vardır. Kabuk rengi sarı-kahverengi olup parlak ve orta kalınlıktadır. Et rengi sarı-pembe tonlarındadır, et sıkılığı ortadır. Suda çözünür kuru madde oranı %12,50-16,50, toplam şeker oranı ise %5,00-10,50 aralığındadır.

İmralı Kırması

İmralı Kırması hem Karacabey hem de Tekirdağ ve Bursa’nın Yenişehir ilçelerinde üretilmektedir. Karacabey İmralı Kırması, Tekirdağ’da üretilen eş türden kabuk ve et rengi bakımından daha koyudur; Yenişehir İmralı Kırması ise Karacabey örneğinden daha koyu renktedir. Karacabey İmralı Kırması pişirildiğinde et rengi almakta, hızlı kavrulmakta, karamelize olmakta, erime özelliği göstermektedir. Yandan bakıldığında oval, üstten bakıldığında yuvarlak formdadır. Kabuk rengi sarı-kahverengidir; parlak, orta kalınlıkta, 2-3 kat kabuğa sahiptir. Et rengi sarı-pembe, et sıkılığı ortadır. Suda çözünür kuru madde oranı %13,00-17,00, toplam şeker oranı %8,00-11,20 aralığındadır.

Üretim Yöntemi

Karacabey soğanının üretimi üç yıllık bir döngüye yayılır.

Birinci Yıl (Karaca Üretimi)

Orta irilikte seçilen tohumluk soğanlar karıklara ekilir. Çiçeklenen analık soğanlardan Karaca adı verilen tohumlar elde edilir.

İkinci Yıl (Arpacık Üretimi)

Karaca tohumları tablo şeklinde ekilir ve arpacık (küçük soğancıklar, sıska) oluşumu sağlanır.

Üçüncü Yıl (Baş Soğan Üretimi)

Bir önceki yıl üretilen arpacıklar ekilir ve üçüncü yılın sonunda arpacıktan yetiştirilen baş soğanlar satışa sunulur.

Karacabey soğanı olarak adlandırılan üç çeşit soğan, arpacıktan yetiştirilmektedir. Ekim dönemi Aralık ayında başlar ve Mart ayına kadar devam eder. Ekim sırasında iki sıra arasındaki mesafe yaklaşık 25 cm, sıra üzerindeki mesafe ise 5-8 cm olarak ayarlanır. Hasat zamanı Haziran-Temmuz aylarına denk gelir ve hasat sonrası ürünün dayanma süresi 8 ila 10 ay arasında değişir. Dekara ortalama verim 2500-3500 kg arasındadır. Üretim süreci üç yıla yayılır: İlk yıl orta boydaki tohumluk soğanlar karıklara ekilir ve bunlardan çiçek açanlar aracılığıyla “Karaca” adı verilen tohumlar elde edilir. İkinci yıl, Karaca tohumları ekilerek arpacık (küçük soğanlar) üretilir. Üçüncü yıl ise bir önceki yıl elde edilen arpacıkların ekimi yapılır ve bu süreç sonunda arpacıktan yetiştirilen baş soğanlar hasat edilerek satışa sunulur.

Denetim ve Etiketleme

Karacabey soğanının denetimi, Karacabey Ticaret Borsası’nın koordinasyonunda yürütülmekte olup altı üyeden oluşan bir denetleme kurulu tarafından gerçekleştirilir. Kurulda Karacabey Ticaret Borsası, Karacabey Kaymakamlığı, Karacabey Belediyesi, Karacabey İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Karacabey Ticaret ve Sanayi Odası ile Karacabey Ziraat Odası’ndan birer temsilci yer alır.

Denetim sürecinde, öncelikle Karacabey soğanının tescilli coğrafi sınırları içinde bulunan üretici ve üretim alanı bilgilerini içeren bir veri tabanı oluşturulur. Bu veri tabanı, bir bilgisayar programı üzerinden yönetilir. Üretici bilgileri sisteme kaydedildikten sonra, her yıl elde edilen verim rakamları sisteme eklenir ve o yıl ticarete sunulacak toplam soğan miktarı belirlenerek kontrol sağlanır.

Karacabey Ticaret Borsası tarafından Karacabey soğanı logolu etiketler basılır ve bu etiketler, ürünü satmak isteyen üretici veya tacirlere müstahsil makbuzu beyanına dayanarak verilir. Etiket verilen ürün miktarı, ilgili üreticinin toplam üretim miktarından düşülür. Böylece, başka bölgelerden getirilebilecek fazladan ürünlerin tespiti ve kontrolü yapılabilir. Logolu etiketler; çuvallar, fileler veya diğer ambalaj türlerinde kullanılabilir.

Denetleme kurulu, yılda en az iki defa düzenli olarak ve gerektiğinde ya da bir şikayet durumunda ek denetimler yapma yetkisine sahiptir. Tescilli ismin haksız kullanımının tespiti halinde, Karacabey Ticaret Borsası, 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanarak yasal yollara başvurma hakkını kullanır.

Karacabey Soğanı (AA)