Ana YazarMerve ABANOZ13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0002-8630-6806

Edward Said, Filistin asıllı Amerikalı akademisyen ve aktivisttir. Anti-kolonyalizm, post-kolonyalizm ve oryantalizm konularındaki çalışmalarıyla bilinmektedir. Columbia Üniversitesi’nde İngilizce ve karşılaştırmalı edebiyat profesörü olarak görev yapmış, birçok eleştirmen ve teorisyeni etkilemiştir. Post-kolonyal teorinin kurucu figürlerinden biri olan Said, aynı zamanda postyapısalcı teori ve teorisyenlerin de takipçisi olmuştur. Said, Filistinlilerin “kendi kaderini tayin hakkı” için mücadele etmiş bir entelektüeldir.1 Kasım 1935’te Kudüs’te doğan Edward’ın babası Wadie, Filistinli-Hristiyan bir iş adamı ve Amerikan vatandaşı, annesi Hilda da Filistin kökenli Hristiyan bir Lübnan vatandaşıydı. Edward Said, ailesiyle İngilizce konuşurken Arapçayı yalnızca ev işlerine yardımcı olan görevlilerle konuşuyordu. Otobiyografisini yazdığı Out of Place adlı kitabında Orta Doğulu yaşam koşullarında Batı etkisiyle büyüdüğünü ve bölünmüş kimlik duyguları nedeniyle kendisini daima yabancı hissettiğini ifade etmişti (Encyclopedia. com, 2018). Çocukluğunu babasının işinin olduğu Kahire’de geçirmişti.Filistin topraklarında da mülkleri olan ailesi, 1947-1949 İsrail saldırganlığından sonra İsrail tarafından sınır dışı edildi. Binlerce Filistinli gibi Edward ile ailesi de mülteci【1】 oldu ve vatansız kaldı. Amerika Birleşik Devletleri’ne yerleşen Said, 1951 yılında Mount Hermon School’da liseyi bitirdi. Lisansını Princeton Üniversitesi’nde tamamladı, yüksek lisans ve doktora derecelerini Harvard Üniversitesi’nden aldı ve 1963 yılında Columbia Üniversitesi’nde edebiyat profesörü olarak göreve başladı. Birçok prestijli Amerikan okulunda dersler verdi ve kültürel çalışmalar yürüttü. 1970 yılında Mariam Cortas ile evlenen Said’in Wadie ve Najla adında iki çocuğu oldu. Savaşın ardından Filistinliler, Ürdün egemenliği altındaki Ürdün Nehri’nin batı yakasında ve Mısır egemenliği altındaki Gazze Şeridi’nde yaşıyordu. 1967 İsrail saldırganlığından sonra iki bölge de İsrail’in kontrolüne geçince Said siyasi olayları takip etmeye ve Filistinlilerin ulus olma mücadelesini desteklemeye başladı (Massad, 2024). 1977 yılında Filistin Ulusal Konseyi’ne seçilen Said, Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yasir Arafat’a Filistinlilerin uluslararası arenadaki mücadelesi konusunda danışmanlık yaptı. 1988’de Arafat onu ABD Dışişleri Bakanı Georg Shultz ile görüşmek üzere Filistinlilerin sözcüsü olarak atadı (Britannica, 2023). Said, Amerika’da çeşitli dergi ve haber programlarında Filistin mücadelesini temsil etti. Ayrıca Londra’daki el-Hayat ve Mısır’daki el-Ahram gibi Arapça gazetelerin yanı sıra Fransa, İtalya, İsveç, İngiltere ve Japonya’daki gazeteler için köşe yazıları yazdı (Encyclopedia.com, 2018). İsrail’in Gazze Şeridi ve Batı Şeria’da işgal ettiği topraklardan çekilmesini, Kudüs’ün statüsünün sağlamlaştırılmasını ve Filistin’e bir yönetim organı kurulmasını öngören 1993 Oslo Anlaşmaları müzakereleri sırasında Filistin’in pek çok şeyden taviz verdiğini gören Said, yönetimi eleştirdi ve 1991 yılında Filistin Ulusal Konseyi’nden istifa etti (Britannica, 2023). On yıl süren kronik miyeloid lösemi hastalığının son safhalarında enerjisini müziğe yönelten Said, Daniel Barenboim ile Batı-Doğu Divan Orkestrasını kurdu ve Batı Şeria’da Filistinli öğrencilere dersler verdi. Filistin tarihinin ve mücadelesinin önemli figürlerinden biri olan Edward Said, 25 Eylül 2003’te ardında Şarkiyatçılık (Oryantalizm), Haberlerin Ağında İslam, Kültür ve Emperyalizm, Entelektüel, Yersiz Yurtsuz gibi önemli eserler bırakarak 67 yaşında New York’ta vefat etti.Okuma ÖnerileriSaid, Edward (1978). Orientalism. London: Penguin Books. Said, Edward (1999). Out of Place. New York: Vintage Books.