Ana YazarRakip YALÇIN13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0002-5793-3819

Fethi Şikaki, 1951’de Gazze’de doğmuştur. İlk eğitimini burada aldıktan sonra Mısır’a giderek Zekâzik Üniversitesi’nde tıp okumaya başlamıştır. Tıp eğitimini alırken Filistin’in bağımsızlık mücadelesi ve İslamcı düşüncelere ilgi duymuştur. Buradaki eğitimini bitirdikten sonra doktor olarak Kudüs’te çalışmıştır (Palquest, t.y.: 1). Öğrenciyken tanıştığı siyasal düşünceleri zamanla olgunlaşmış ve eylemlerine de yansımıştır. Şikaki’nin siyasi perspektifinin oluşumunda etkili olan Hasan el-Benna, Seyyid Kutub, İzzettin el-Kassam, İmam Humeyni ve Ali Şerait gibi aktörler, onun politik eylemlerinin analiz edilmesinde de bir çerçeve sunmaktadırlar (Şikaki, 2006: 106vd; Ay, 2019: 30).Fethi Şikaki, 1981 yılında Abdülaziz Udeh (Odeh) ile tanışarak beraber hareket etmeye başlamıştır. Onunla Filistin İslami Cihad Hareketini kurarak, Filistin’in bağımsızlığı için silahlı direnişe başlamıştır. Hareket, İslam’ın sadece bir dini inanç değil aynı zamanda toplumsal ve siyasal bir sistem olduğunu varsayarak Batı’nın laikleşmiş politikalarının Filistin halkının özgürlük mücadelesine zarar verdiğini öne sürmüş ve İslami bir devlet yapısını savunmuştur (Şikaki, 2006: 15vd, 81-90; Skare, 2021: 13-37). İslami Cihad hareketi, özellikle İsrail’in işgali altındaki topraklarda radikal bir direniş geliştirmiş ve Filistin’deki El-Fetih gibi diğer siyasi hareketlerden farklı olarak, sadece dini temellere dayanan bir toplum yapısı kurmayı amaçlamıştır (Hroub, 2000: 126vd). Bu hedefi gerçekleştirmek için de Fethi Şikaki’nin liderliğindeki İslami Cihad, 1980’ler boyunca sadece işgalci İsrail askeri güçlerini hedef alan çeşitli bombalı saldırılar ve suikastlar düzenlemiştir. Filistinli mülteciler, radikal İslamcı gruplar ve hatta el-Fetih hareketinden ayrılanlarla birlikte İsrail’e karşı şiddetli bir direniş hattının oluşmasına neden olmuştur.Şikaki’nin ideolojisi, Hamas gibi gruplar üzerinde de etkili olmuş ancak İslami Cihad, Hamas’tan daha önce kurulduğu halde iki grubun uyguladığı farklı yöntemlerden dolayı İslami Cihad toplum içinde daha az yaygınlık göstermiştir. Söz gelimi iki hareket de Müslüman Kardeşler’den etkilendikleri halde Hamas toplumun eğitilmesini ve bilinçlenmesini birinci sıraya silahlı mücadeleyi ise ikinci sıraya koymuştur. Buna karşılık İslami Cihad bunun tam tersi bir politika gütmüştür (Hroub, 2000: 125-129; Skare, 2021: 95-99). Yani Hamas daha evrimci bir hareket tarzı benimserken İslami Cihad daha devrimci bir çizgi takip etmiştir. Bunun sonucu olarak Hamas eğitimle uzun vadede insan kaynağını devam ettirmiş ve zamanla silahlı mücadeleyi de daha etkili yapabilmiştir. İslami Cihad’ın sınırlı etkisine rağmen, Fethi Şikaki hem Filistin halkı nezdinde hem de Arap dünyasında önemli bir figür olarak görülmüştür. Hiçbir hukuk tanımayan İsrail’in şiddeti ile zor zamanlar geçiren Filistinliler ve buna tepkili olan halklar, Şikaki’nin tavizsiz duruşunu takdir etmişlerdir.Fethi Şikaki, Filistin’deki direnişin en önemli liderlerinden biri olarak, İsrail tarafından sürekli tehdit olarak görülmüştür. Bundan dolayı da İsrailliler Şikaki’yi çeşitli zamanlarda hapsederek başlattığı harekete engel olmaya çalışmıştır. Verilen uzun hapis cezalarıyla istediğini elde edemeyince İsrail, son hapis cezasının bitmesini beklemeden Şikaki’yi İntifadanın merkezi örgütleyicilerinden biri olarak suçlayıp sınır dışı etmiştir. Şikaki sınır dışı edilince önce Beyrut’a daha sonra ise İslami Cihad karargâhını kuracağı Suriye’ye gitmiştir (Palquest, t.y.: 1). İsrail sürgünde olmasına karşın Şikaki’yi halen kendisine bir tehdit olarak görmeye devam ettiği için 26 Ekim 1995’te Şikaki, Malta’nın başkenti Valletta’da bulunduğu esnada Mossad ajanları tarafından katledilmiştir (Fisk, 1995: 1). Böylece İsrail, Filistin halkının önderlerini kara propagandayla kötüleme, uzun süre tutuklu tutma, işkence ve sürgün etme gibi faaliyetlerine ek olarak ülke dışında da bu liderlere yaptığı suikastlarla Filistinlilerin hak ve özgürlük arayışlarını tamamen susturmaya çalışmıştır ve çalışmaya da devam etmektedir.